15 พฤศจิกายน 2569

เปิดประเด็นร้อนหลักนิติธรรม! บทความชุด “รัฐธรรมนูญกับประชาชน” ตอนที่ 4 ชี้ความสำคัญของรัฐธรรมนูญ มาตรา 4 และมาตรา 5 ซึ่งเป็นหลักประกันศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ สิทธิ เสรีภาพ และความเสมอภาค พร้อมย้ำว่าผู้ใช้อำนาจรัฐต้องอยู่ภายใต้กฎหมายสูงสุดของประเทศ

บทความดังกล่าวต่อเนื่องจากตอนที่ 3 ซึ่งอธิบายหลักการตามมาตรา 3 ว่า อำนาจอธิปไตยเป็นของปวงชนชาวไทย โดยพระมหากษัตริย์ผู้ทรงเป็นประมุขทรงใช้อำนาจนั้นทางรัฐสภา คณะรัฐมนตรี และศาล ตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญ

สำหรับตอนที่ 4 ผู้เขียนหยิบยกบทบัญญัติสำคัญ 2 มาตรา เปรียบเสมือน “โล่และดาบ” สำหรับปกป้องสิทธิของประชาชนจากการใช้อำนาจที่ไม่ชอบธรรม

ประเด็นแรก มาตรา 4 บัญญัติให้ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ สิทธิ เสรีภาพ และความเสมอภาคของบุคคลได้รับความคุ้มครอง พร้อมรับรองว่าปวงชนชาวไทยย่อมได้รับความคุ้มครองตามรัฐธรรมนูญเสมอกัน

ผู้เขียนอธิบายว่า หลักการดังกล่าวเป็นเกราะป้องกันการใช้อำนาจรัฐโดยมิชอบ ไม่ว่าจะเป็นการเลือกปฏิบัติ การกลั่นแกล้ง หรือการละเมิดศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ เพราะประชาชนทุกคนต้องได้รับความคุ้มครองอย่างเสมอภาค

ประเด็นที่สอง มาตรา 5 กำหนดให้รัฐธรรมนูญเป็นกฎหมายสูงสุดของประเทศ หากบทบัญญัติของกฎหมาย กฎ ข้อบังคับ หรือการกระทำใดขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ บทบัญญัติหรือการกระทำนั้นย่อมใช้บังคับมิได้

หลักการดังกล่าวถือเป็นหัวใจสำคัญของความเป็นกฎหมายสูงสุดของรัฐธรรมนูญ โดยไม่มีผู้ใช้อำนาจรัฐหรือกลุ่มผลประโยชน์ใดสามารถใช้อำนาจเหนือบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญได้

นอกจากนี้ มาตรา 5 ยังวางหลักว่า หากไม่มีบทบัญญัติรัฐธรรมนูญใช้บังคับแก่กรณีใด ให้ดำเนินการหรือวินิจฉัยตามประเพณีการปกครองประเทศไทยในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข

อย่างไรก็ตาม ผู้เขียนบทความตั้งข้อวิจารณ์อย่างตรงไปตรงมาว่า แม้รัฐธรรมนูญจะบัญญัติหลักประกันสิทธิไว้อย่างชัดเจน แต่หากผู้ถืออำนาจขาดธรรมาภิบาลและไม่ยึดถือปฏิบัติ บทบัญญัติเหล่านั้นก็อาจไม่สามารถคุ้มครองประชาชนได้ตามเจตนารมณ์

พร้อมระบุว่า ปัญหาสำคัญเกิดขึ้นเมื่อผู้มีอำนาจเลือกใช้กฎหมายเพื่อประโยชน์ของตนเองหรือพวกพ้อง มากกว่าการใช้กฎหมายเพื่อความยุติธรรมและคุ้มครองสิทธิของประชาชน

ผู้เขียนจึงเรียกร้องให้ประชาชนตระหนักถึงสิทธิของตนเอง ศึกษาบทบัญญัติรัฐธรรมนูญ และใช้มาตรา 4 กับมาตรา 5 เป็นหลักในการติดตามตรวจสอบการใช้อำนาจรัฐ เพื่อไม่เปิดช่องให้ผู้มีอำนาจกระทำการตามอำเภอใจ

เนื้อหาตอนท้ายย้ำว่า การคุ้มครองสิทธิประชาชนไม่ได้ขึ้นอยู่กับตัวบทกฎหมายเพียงอย่างเดียว แต่ต้องอาศัยธรรมาภิบาลของผู้ใช้อำนาจรัฐ ควบคู่กับความรู้ ความเข้าใจ และการมีส่วนร่วมตรวจสอบของประชาชน

โดยผู้เขียนฝากสาระสำคัญว่า ถึงเวลาแล้วที่ประชาชนต้องตื่นรู้ เข้าใจสิทธิของตนเอง และใช้รัฐธรรมนูญเป็นเครื่องมือรักษาความถูกต้องและความเป็นธรรมของบ้านเมือง

นายอินทร์
สำนักข่าววิหคนิวส์ รายงาน

อ้างอิง

• บทความ “รัฐธรรมนูญกับประชาชน” EP 4 จากเนื้อหาต้นฉบับที่ได้รับ
• รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 3, 4 และ 5 สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร
• สำนักงานศาลรัฐธรรมนูญ บทความ “การใช้สิทธิของประชาชน เมื่อการกระทำมีปัญหาความชอบด้วยรัฐธรรมนูญ”

#รัฐธรรมนูญกับประชาชน #EP4 #มาตรา4 #มาตรา5 #ธรรมาภิบาล #นิติรัฐนิติธรรม #สิทธิเสรีภาพ #อำนาจอธิปไตย #ตรวจสอบอำนาจรัฐ #ความเสมอภาค #รัฐธรรมนูญ2560 #สำนักข่าววิหคนิวส์ #VIHOKNEWS