วันที่ 9 กรกฎาคม 2569 เวลา 12.01 น.
ศาลรัฐธรรมนูญมีมติ 7 ต่อ 2 วินิจฉัยว่า พ.ร.ก.กู้เงิน 4 แสนล้านบาท “ไม่ขัดรัฐธรรมนูญ” ทำให้รัฐบาลนายกฯ อนุทิน ชาญวีรกูลได้ไฟเขียวเดินหน้าเครื่องมือการคลังครั้งใหญ่ หลังฝ่ายค้าน 133 คนยื่นคำร้องให้ศาลวินิจฉัยว่า พ.ร.ก.ดังกล่าวขัดรัฐธรรมนูญมาตรา 172 หรือไม่
REMORA มองว่า เกมนี้ไม่ใช่แค่ “ศาลให้ผ่าน” แต่คือการย้ายสนามรบจากข้อกฎหมายไปสู่การบริหารจริง ตัวแปรต้นคือคำวินิจฉัยศาล เหตุผลความจำเป็นเร่งด่วน และกรอบรัฐธรรมนูญมาตรา 172 ส่วนตัวแปรตามคือเม็ดเงินเข้าสู่ระบบ เสถียรภาพรัฐบาล ความเชื่อมั่นตลาดทุน และแรงตรวจสอบจากสังคม
อดีตของคดีนี้ถูกจับตา เพราะเคยมีกรณีกฎหมายเงินกู้ขนาดใหญ่ เช่น โครงการเงินกู้ 2 ล้านล้านบาทปี 2557 ที่ศาลรัฐธรรมนูญชี้ว่าไม่ชอบด้วยรัฐธรรมนูญ ทำให้ร่างกฎหมายตกไป ครั้งนี้เมื่อผลออกมาตรงกันข้าม เกมอำนาจจึงเปลี่ยนทันทีจาก “รัฐบาลจะรอดหรือไม่” ไปเป็น “รัฐบาลจะใช้เงินกู้ให้โปร่งใส คุ้มค่า และตอบโจทย์วิกฤตพลังงานได้จริงหรือไม่”
อย่างไรก็ตาม คำวินิจฉัยครั้งนี้ไม่ได้แปลว่าเกมตรวจสอบจบลงทั้งหมด เพราะคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญมีผลเด็ดขาดและผูกพันรัฐสภา ครม. ศาล องค์กรอิสระ และหน่วยงานรัฐ ทำให้การร้องซ้ำในประเด็นเดิมทำได้ยาก แต่สนามตรวจสอบจะย้ายไปที่ “การใช้เงิน” แทน ทั้งผ่านสภา คณะกรรมาธิการ ป.ป.ช. สตง. และแรงกดดันทางการเมือง หากพบความไม่โปร่งใสหรือใช้งบไม่ตรงเป้า
REMORA มองว่า ด่าน พ.ร.ก.กู้เงินผ่านแล้ว แต่รัฐบาลยังไม่ได้ปลอดภัยทั้งระบบ เพราะคดีการเมืองอื่นที่แตะการดำรงอยู่ของรัฐบาล เช่น คดีเลือกตั้ง คดีคุณสมบัติผู้ดำรงตำแหน่ง หรือคดีจริยธรรมทางการเมือง ยังสามารถกลายเป็นตัวแปรใหม่ได้ หากถูกยกระดับเข้าสู่องค์กรอิสระหรือศาล เกมจึงเปลี่ยนจาก “คดีเงินกู้ล้มรัฐบาลหรือไม่” ไปสู่ “รัฐบาลจะคุมความเสี่ยงรอบด้านได้แค่ไหน”
REMORA Probability Shift: จาก “ความเสี่ยงทางกฎหมาย” ไปสู่ “ความเสี่ยงด้านการบริหาร ความโปร่งใส และความเชื่อมั่นสาธารณะ”
รายงานโดย
REMORA นักวิเคราะห์ สำนักข่าววิหคนิวส์
อ้างอิง: ศาลรัฐธรรมนูญ, ฐานเศรษฐกิจ, กรุงเทพธุรกิจ, Reuters, Thai PBS, ThaiPublica