12 พฤศจิกายน 2569 — สำนักข่าววิหคนิวส์

เวทีวุฒิสภาถกอนาคตเงินกองทุน สสส. กลายเป็นประเด็นร้อน หลัง นพ.วีระพันธ์ สุวรรณามัย เสนอว่า หากรัฐบาลจะปรับเปลี่ยนแหล่งรายได้ของกองทุน ควรกำหนดมาตรการขึ้นภาษีสุราและยาสูบให้ชัดเจน พร้อมยกหลักการศึกษาจากต่างประเทศว่า การเพิ่มภาษีเป็นเครื่องมือสำคัญในการลดการบริโภค ข้อเสนอนี้ยังไม่ใช่มติวุฒิสภาหรือมาตรการที่รัฐบาลประกาศใช้

เปิดเวทีวุฒิสภา ถกผลงานและรายได้ สสส.

เมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 ที่ห้องประชุมวุฒิสภา อาคารรัฐสภา ในการประชุมวุฒิสภาครั้งที่ 21 สมัยสามัญประจำปีครั้งที่ 2 มีวาระพิจารณารายงานประจำปี 2567–2568 ของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ หรือ สสส. โดยมี นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุน สสส. เป็นผู้ชี้แจงผลการดำเนินงาน

การอภิปรายมีประเด็นสำคัญเกี่ยวกับการจัดเก็บภาษีสุราและยาสูบ ซึ่งเป็นแหล่งรายได้ของกองทุน ตลอดจนข้อเสนอให้ปรับปรุงระบบกำกับดูแลและตรวจสอบการใช้เงิน เพื่อให้การดำเนินงานด้านการสร้างเสริมสุขภาพมีความโปร่งใสและต่อเนื่อง

หมอวีระพันธ์ชี้ ขึ้นภาษีเป็นเครื่องมือลดการบริโภค

นพ.วีระพันธ์ สุวรรณามัย สมาชิกวุฒิสภา กล่าวถึงปัญหาการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และผลิตภัณฑ์ยาสูบว่า นอกจากการรณรงค์ให้ประชาชนตระหนักถึงผลกระทบต่อสุขภาพแล้ว ยังจำเป็นต้องใช้มาตรการทางภาษีควบคู่กัน

โดยเสนอให้พิจารณาปรับเพิ่มภาษีสุราและบุหรี่ให้มากขึ้น พร้อมอ้างถึงผลการศึกษาจากต่างประเทศว่า การเพิ่มภาษีเป็นหนึ่งในมาตรการที่มีประสิทธิผลในการลดการบริโภคสินค้าที่ส่งผลเสียต่อสุขภาพ

แนวคิดดังกล่าวมุ่งใช้ราคาเป็นเครื่องมือทางเศรษฐศาสตร์เพื่อทำให้การเข้าถึงสินค้ากลุ่มเสี่ยงมีต้นทุนสูงขึ้น และลดแรงจูงใจในการบริโภค โดยเฉพาะในกลุ่มผู้ที่มีพฤติกรรมดื่มหรือสูบบุหรี่เป็นประจำ

อย่างไรก็ตาม ข้อเสนอเรื่องการขึ้นภาษีต้องพิจารณาร่วมกับโครงสร้างภาษีสรรพสามิต ผลกระทบต่อผู้บริโภคและผู้ประกอบการ ตลอดจนมาตรการป้องกันการค้าผิดกฎหมาย

ชี้วิกฤต NCDs คร่าชีวิตคนไทยปีละ 4 แสนคน

นพ.วีระพันธ์ยังกล่าวถึงปัญหาโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง หรือ NCDs เช่น โรคหัวใจ มะเร็ง เบาหวาน และความดันโลหิตสูง ซึ่งเป็นภาระสำคัญของระบบสาธารณสุขไทย

โดยระบุว่าคนไทยเสียชีวิตจากโรคกลุ่มนี้ประมาณ 400,000 คนต่อปี และสร้างภาระงบประมาณในการดูแลรักษาประมาณ 80,000 ล้านบาทต่อปี

นพ.วีระพันธ์เห็นว่า การลดปัจจัยเสี่ยงด้านสุขภาพต้องใช้เวลา เพราะโรคไม่ติดต่อเรื้อรังมีระยะเวลาการก่อตัวเป็นเวลานาน การลดการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และการสูบบุหรี่ในวันนี้อาจไม่ได้ทำให้ตัวเลขการเจ็บป่วยลดลงทันที แต่จะส่งผลต่อสุขภาพของประชาชนในระยะยาว

นอกจากนี้ ยังกล่าวถึงปัญหาบุหรี่ไฟฟ้าในเด็กและเยาวชน ซึ่งเป็นภัยสุขภาพที่ต้องเร่งป้องกัน โดยรายงานจากการอภิปรายระบุถึงการเพิ่มขึ้นของการใช้บุหรี่ไฟฟ้าในกลุ่มวัยรุ่นในช่วงหลายปีที่ผ่านมา

ปมใหญ่ไม่ใช่แค่ภาษี แต่คืออนาคตเงินกองทุน สสส.

ประเด็นการขึ้นภาษีเกิดขึ้นท่ามกลางข้อถกเถียงเกี่ยวกับร่างกฎหมายที่เสนอให้ปรับเปลี่ยนแหล่งรายได้ของกองทุนเฉพาะ 4 กองทุน ได้แก่ สสส. องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย กองทุนผู้สูงอายุ และกองทุนการกีฬาแห่งประเทศไทย

ปัจจุบัน สสส.ได้รับรายได้จากการจัดเก็บภาษีสรรพสามิตสุราและยาสูบเพิ่มเติมในอัตรา 2% ตามกลไกที่กฎหมายกำหนด

นพ.วีระพันธ์เสนอแนวทางปรับปรุง 3 ประการ ได้แก่

1. กำหนดเพดานรายได้ต่อปีของกองทุน หากมีรายได้เกินเพดานให้นำส่วนเกินส่งคืนคลัง และให้รายงานผลสำเร็จของแต่ละกองทุนทุก 5 ปี

2. หากรัฐบาลต้องการเปลี่ยนแหล่งรายได้ของกองทุน ต้องระบุในกฎหมายให้ชัดเจนว่าจะปรับขึ้นภาษีสุราและยาสูบเท่าใด และจัดสรรงบประมาณให้แต่ละกองทุนอย่างไร เพื่อไม่ให้ภารกิจด้านสุขภาพขาดความต่อเนื่อง

3. ให้ สสส.นำโครงการที่มีผลลัพธ์ชัดเจนเข้าสู่ระบบสาธารณสุขหลัก พร้อมเปิดเผยข้อมูลการดำเนินงานและการใช้เงินให้ประชาชนตรวจสอบได้

นพ.วีระพันธ์เปรียบเทียบว่า หากบ้านมีปัญหาหลังคารั่ว ก็ควรซ่อมหลังคา ไม่ใช่รื้อบ้านทั้งหลัง โดยเห็นว่าหากปัญหาอยู่ที่ระบบกำกับดูแลกองทุน ก็ควรแก้ไขให้ตรงจุด ไม่จำเป็นต้องยกเลิกกลไกรายได้ทั้งหมด

สว.หลายคนหนุนรักษาภาษีเฉพาะ แต่เรียกร้องตรวจสอบเข้มข้น

ในการอภิปรายครั้งเดียวกัน สมาชิกวุฒิสภาหลายคนแสดงความเห็นสนับสนุนให้รักษาระบบรายได้ของ สสส. เพื่อให้งานสร้างเสริมสุขภาพดำเนินต่อเนื่อง

นพ.เปรมศักดิ์ เพียยุระ สว. เห็นว่าควรรักษากลไกจัดเก็บภาษีสรรพสามิตสุราและยาสูบในอัตรา 2% เนื่องจากเป็นการให้ผู้ประกอบการมีส่วนร่วมรับผิดชอบต่อผลกระทบด้านสุขภาพ พร้อมยกผลสำรวจความคิดเห็นต่อร่างกฎหมาย 4 ฉบับว่า ผู้ตอบแบบสำรวจ 89.47% ไม่เห็นด้วยกับการเปลี่ยนแหล่งเงินของ สสส.

ขณะที่ พล.ต.ท.ดร.วันไชย เอกพรพิชญ์ สว. เสนอให้เพิ่มความโปร่งใสในการจัดสรรทุน เปิดเผยรายรับรายจ่าย ตรวจสอบเงินสำรองและภาระผูกพัน รวมถึงให้แสดงผลลัพธ์ด้านสุขภาพที่เกิดขึ้นจริงจากเงินที่ได้รับ

รัฐบาลต้องตัดสินใจอย่างไร?

ข้อเสนอของ นพ.วีระพันธ์ ทำให้ประเด็นภาษีสุราและยาสูบถูกหยิบยกขึ้นมาพิจารณาในมิติที่กว้างกว่าการจัดเก็บรายได้ โดยเชื่อมโยงกับการลดพฤติกรรมเสี่ยงทางสุขภาพ การป้องกันโรค NCDs และความมั่นคงของงบประมาณกองทุนด้านสาธารณสุข

อย่างไรก็ตาม การอภิปรายครั้งนี้ยังเป็นเพียงการเสนอความเห็นและแนวทางต่อที่ประชุมวุฒิสภา ไม่ใช่มติให้รัฐบาลปรับขึ้นภาษี และยังไม่มีประกาศว่ารัฐบาลจะดำเนินการปรับอัตราภาษีสุราและยาสูบเมื่อใดหรือในระดับใด

ประเด็นที่ต้องติดตามต่อจากนี้คือ รัฐบาลจะเลือกคงระบบรายได้เดิม ปรับปรุงการกำกับดูแลกองทุน หรือพิจารณาโครงสร้างภาษีใหม่ตามข้อเสนอของสมาชิกวุฒิสภาอย่างไร

สำนักข่าววิหคนิวส์

วิหคเงา รายงาน

แหล่งอ้างอิง:

* TPchannel สถานีวิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์รัฐสภา รายงานวันที่ 10 พฤศจิกายน 2569

* JS100 รายงานการประชุมวุฒิสภาและการชี้แจงผลการดำเนินงาน สสส. วันที่ 10 พฤศจิกายน 2569

* ผู้จัดการออนไลน์ รายงานการอภิปรายเรื่องรายได้และการกำกับดูแลกองทุน สสส. วันที่ 10 พฤศจิกายน 2569

* ข่าวสด รายงานการยื่นหนังสือของเครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพประชาชน วันที่ 11 พฤศจิกายน 2569

#วีระพันธ์สุวรรณามัย #ภาษีเหล้า #ภาษีบุหรี่ #วุฒิสภา #สสส #ภาษี บาป #NCDs #การเมืองไทย#วิหคนิวส์