12 พฤศจิกายน 2569 — สำนักข่าววิหคนิวส์

ถ้อยคำที่อ้างถึงดร.อาทิตย์ อุไรรัตน์ เมื่อเดือนพฤษภาคม 2535 ว่า

“ประธานรัฐสภาเป็นประมุขของฝ่ายนิติบัญญัติ มิใช่ลูกน้องของฝ่ายบริหารหรือพรรคการเมืองใด”

กลับมามีนัยสำคัญต่อข้อถกเถียงเรื่องความเป็นอิสระของรัฐสภาในปัจจุบัน ทั้งนี้ ยังไม่พบหลักฐานต้นฉบับที่ยืนยันถ้อยคำดังกล่าวแบบคำต่อคำ

ย้อนประวัติศาสตร์พฤษภาคม 2535

นายอาทิตย์ อุไรรัตน์ ดำรงตำแหน่งประธานสภาผู้แทนราษฎรระหว่างวันที่ 3 เมษายน ถึง 29 มิถุนายน 2535 ซึ่งครอบคลุมช่วงเหตุการณ์พฤษภาทมิฬ อันเป็นช่วงเวลาสำคัญของความขัดแย้งทางการเมืองและการเรียกร้องประชาธิปไตยในประเทศไทย

คำกล่าวที่อ้างถึงดร.อาทิตย์สะท้อนแนวคิดเรื่องการแยกบทบาทระหว่างฝ่ายนิติบัญญัติกับฝ่ายบริหาร และการรักษาความเป็นอิสระของประธานรัฐสภา แม้ตำแหน่งดังกล่าวจะมีความเชื่อมโยงกับระบบพรรคการเมืองตามโครงสร้างรัฐสภาก็ตาม

จุดเริ่มข้อพิพาทปี 2569 — อำนาจกรรมาธิการตรวจสอบรัฐบาล

สถานการณ์ล่าสุดเกิดข้อโต้แย้งเกี่ยวกับการทำหน้าที่ของนายโสภณ ซารัมย์ ประธานรัฐสภาและประธานสภาผู้แทนราษฎร โดยเฉพาะแนวทางปฏิบัติของคณะกรรมาธิการสามัญ 35 คณะ ซึ่งกำหนดให้การเรียกบุคคลและเอกสารต้องเป็นการดำเนินการตามมติคณะกรรมาธิการ

เมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน 2569 นายโสภณออกจดหมายเปิดผนึกชี้แจงว่า แนวทางดังกล่าวไม่ใช่กฎใหม่ แต่เป็นการยืนยันการปฏิบัติตามรัฐธรรมนูญและข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2562 โดยมีที่มาจากการประชุมหารือร่วมกับประธานกรรมาธิการเมื่อวันที่ 21 ตุลาคม 2569

นายโสภณยืนยันว่าไม่ได้มีวัตถุประสงค์จำกัดการตรวจสอบฝ่ายบริหาร และประธานสภาต้องปฏิบัติหน้าที่ต่อประชาชนทุกฝ่าย ไม่ใช่ต่อพรรคการเมืองใดพรรคการเมืองหนึ่ง

พรรคประชาชนตั้งข้อสังเกต 5 ประเด็น

วันที่ 8 พฤศจิกายน 2569 นายพริษฐ์ วัชรสินธุ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรบัญชีรายชื่อและรองหัวหน้าพรรคประชาชน เปิดเผยข้อสังเกต 5 ประเด็นเกี่ยวกับการทำหน้าที่ของประธานสภา

ประเด็นสำคัญรวมถึงแนวทางการทำงานของกรรมาธิการที่อาจกระทบความคล่องตัวในการตรวจสอบรัฐบาล การวินิจฉัยเกี่ยวกับร่างกฎหมายที่ประชาชนเข้าชื่อเสนอ ความล่าช้าในการพิจารณาคำร้องเกี่ยวกับกรรมการ ป.ป.ช. และการจัดวาระการประชุมรัฐสภา

นายพริษฐ์เห็นว่าการใช้มติเสียงข้างมากในคณะกรรมาธิการอาจเปิดโอกาสให้สมาชิกฝ่ายรัฐบาลขัดขวางการตรวจสอบบางเรื่องได้ และเรียกร้องให้ประธานสภาทบทวนการดำเนินงาน

ข้อกล่าวหาดังกล่าวเป็นข้อโต้แย้งของฝ่ายการเมือง ยังไม่ใช่ข้อสรุปว่าประธานรัฐสภากระทำผิดกฎหมายหรือใช้อำนาจโดยมิชอบ

11 พฤศจิกายน — เกิดวิวาทะกลางสภา

วันที่ 11 พฤศจิกายน 2569 การประชุมสภาผู้แทนราษฎรเกิดการโต้แย้งเกี่ยวกับองค์ประกอบคณะผู้แทนรัฐสภาไทยในการประชุมสมัชชารัฐสภาอาเซียน หรือ AIPA ที่ประเทศฟิลิปปินส์

สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรหลายคนตั้งคำถามเกี่ยวกับการประสานงานและสัดส่วนฝ่ายค้านในคณะผู้แทน ขณะที่นายโสภณชี้แจงว่ามีตัวแทนฝ่ายค้านร่วมเดินทาง และคณะมีขนาดจำกัดตามมาตรการลดการเดินทาง โดยเน้นการทำงานร่วมกันเพื่อประโยชน์ประเทศ

ระหว่างการอภิปราย นางสาวรักชนก ศรีนอก สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน ประท้วงว่าประธานสภาวางตัวไม่เป็นกลาง ทำให้เกิดการตอบโต้ในที่ประชุม

ฝ่ายประธานสภายืนยันไม่ขัดขวางการตรวจสอบ

ในวันเดียวกัน พลตำรวจตรีวิชัย สังข์ประไพ ที่ปรึกษาประธานรัฐสภา พร้อมนายกิตติพศ กำเหนิดฤทธิ์ ผู้อำนวยการสำนักกฎหมาย สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร แถลงชี้แจงข้อสังเกตของพรรคประชาชน

พลตำรวจตรีวิชัยยืนยันว่าประธานรัฐสภาปฏิบัติหน้าที่อย่างเป็นกลาง ยึดกฎหมายและข้อบังคับ ไม่ได้ขัดขวางการตรวจสอบฝ่ายบริหาร

สำหรับการทำงานของกรรมาธิการสามัญทั้ง 35 คณะ ฝ่ายประธานสภาอธิบายว่ากรรมาธิการเป็นคณะบุคคล การใช้อำนาจจึงต้องเป็นไปตามกฎหมาย ข้อบังคับ และมติที่ประชุม ไม่ใช่อำนาจเฉพาะตัวของประธานกรรมาธิการ

ส่วนคำร้องเกี่ยวกับกรรมการ ป.ป.ช. ในประเด็นการตรวจสอบบัญชีทรัพย์สินของนายศักดิ์สยาม ชิดชอบ อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม ฝ่ายประธานรัฐสภาชี้แจงว่าอยู่ระหว่างการศึกษาข้อเท็จจริงและข้อกฎหมาย ยังไม่ได้รับความเห็นจากคณะกรรมการ และไม่ได้มีการประวิงเวลา

12 พฤศจิกายน — เจิมศักดิ์วิจารณ์กลไกตรวจสอบ

วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 รศ.ดร.เจิมศักดิ์ ปิ่นทอง อดีตสมาชิกวุฒิสภา เผยแพร่ความเห็นวิพากษ์วิจารณ์การดำเนินงานของนายโสภณ โดยมองว่าแนวทางควบคุมการทำงานของกรรมาธิการอาจทำให้กลไกตรวจสอบฝ่ายบริหารอ่อนแอลง

นายเจิมศักดิ์แสดงความกังวลว่า เมื่อฝ่ายรัฐบาลมีเสียงข้างมากในคณะกรรมาธิการ การกำหนดให้การเรียกบุคคลและเอกสารต้องผ่านมติอาจทำให้เรื่องตรวจสอบบางเรื่องไม่สามารถดำเนินการได้

พร้อมเสนอให้ฝ่ายค้านใช้กลไกของสภา ทั้งการยื่นญัตติ การอภิปราย และกระทู้ถาม เพื่อเรียกร้องให้ทบทวนแนวทางดังกล่าว รวมถึงเรียกร้องความรับผิดชอบจากประธานสภา

หลักความเป็นอิสระของรัฐสภากับข้อถกเถียงปัจจุบัน

ข้อถกเถียงที่เกิดขึ้นจึงครอบคลุมทั้งการตีความรัฐธรรมนูญมาตรา 129 ซึ่งเกี่ยวข้องกับคณะกรรมาธิการ และการใช้ข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร เพื่อกำหนดกระบวนการทำงานและการตรวจสอบฝ่ายบริหาร

ฝ่ายที่วิพากษ์วิจารณ์เห็นว่ากระบวนการดังกล่าวอาจทำให้เสียงข้างมากจำกัดการตรวจสอบได้ ขณะที่ฝ่ายประธานรัฐสภายืนยันว่าเป็นหลักการทำงานของคณะบุคคลตามกฎหมาย และไม่ได้ตัดสิทธิในการตรวจสอบรัฐบาล

คำกล่าวที่อ้างถึงนายอาทิตย์ อุไรรัตน์ เมื่อปี 2535 จึงถูกนำมาเชื่อมโยงกับคำถามสำคัญในปี 2569 ว่าประธานรัฐสภาจะรักษาความเป็นอิสระของฝ่ายนิติบัญญัติ ควบคู่กับการปฏิบัติตามกฎหมายและการคุ้มครองสิทธิของสมาชิกทุกฝ่ายได้อย่างไร

ทั้งนี้ ข้อกล่าวหาเรื่องความไม่เป็นกลางของนายโสภณยังเป็นข้อโต้แย้งทางการเมือง

สำนักข่าววิหคนิวส์

วิหคเงา รายงาน

แหล่งข่าว: สถานีวิทยุโทรทัศน์รัฐสภา TPchannel, ข่าวสด, เนชั่นทีวี, แนวหน้า และเอกสารรัฐสภา

#วิหคนิวส์ #ประธานรัฐสภา #อาทิตย์อุไรรัตน์ #โสภณซารัมย์ #พฤษภาคม2535 #การเมืองไทย #ฝ่ายนิติบัญญัติ #ตรวจสอบรัฐบาล