รศ.ดร.เจิมศักดิ์ ปิ่นทอง วิพากษ์วิจารณ์การทำหน้าที่ของนายโสภณ ซารัมย์ ประธานสภาผู้แทนราษฎร กรณีวางแนวทางการปฏิบัติงานของคณะกรรมาธิการสามัญ 35 คณะ โดยมองว่าอาจทำให้กลไกตรวจสอบฝ่ายบริหารถูกจำกัดด้วยมติเสียงข้างมาก พร้อมเสนอให้ฝ่ายค้านใช้กลไกในสภาผลักดันการทบทวนแนวทางดังกล่าว และเรียกร้องให้ประธานสภาทบทวนบทบาทของตนเอง

เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน 2569 รศ.ดร.เจิมศักดิ์ ปิ่นทอง เผยแพร่บทความแสดงความคิดเห็นในหัวข้อ “เมื่อประมุขฝ่ายนิติบัญญัติ ทำลายกลไกตรวจสอบฝ่ายบริหาร” โดยตั้งคำถามต่อบทบาทของประธานสภาผู้แทนราษฎร ภายหลังมีแนวทางการทำงานของคณะกรรมาธิการสามัญที่กำหนดให้การบรรจุวาระ การเรียกบุคคลมาให้ถ้อยคำ และการขอเอกสารเพื่อประกอบการตรวจสอบ ต้องผ่านมติของคณะกรรมาธิการ

เจิมศักดิ์มองว่า แนวทางดังกล่าวอาจส่งผลต่อประสิทธิภาพการตรวจสอบฝ่ายบริหาร โดยเฉพาะเมื่อองค์ประกอบของคณะกรรมาธิการมีสมาชิกจากฝ่ายรัฐบาลและฝ่ายค้านตามสัดส่วนทางการเมือง หากเสียงข้างมากอยู่ในมือฝ่ายรัฐบาล การตัดสินใจเรียกบุคคลหรือเอกสารที่เกี่ยวข้องกับการตรวจสอบรัฐบาลก็อาจไม่ได้รับความเห็นชอบ

วิจารณ์กติกา กมธ. มองอาจกลายเป็นเครื่องมือสกัดการตรวจสอบ

เจิมศักดิ์ระบุว่า การกำหนดให้การดำเนินงานสำคัญของคณะกรรมาธิการต้องผ่านมติของที่ประชุม อาจทำให้ประธานกรรมาธิการไม่สามารถขับเคลื่อนการตรวจสอบในประเด็นที่มีความเร่งด่วนได้ด้วยตนเอง

เขามองว่า เมื่อกลไกการเรียกบุคคลและเอกสารต้องอาศัยเสียงข้างมากของกรรมาธิการ หากฝ่ายรัฐบาลครองเสียงข้างมากในหลายคณะ ก็อาจเกิดข้อจำกัดในการตรวจสอบเรื่องที่เกี่ยวข้องกับฝ่ายบริหาร

เจิมศักดิ์เปรียบเทียบสถานการณ์ดังกล่าวกับการทำให้รัฐสภากลายเป็น “โรงละครตลกร้าย” และตั้งคำถามว่า สภาผู้แทนราษฎรจะทำหน้าที่ตรวจสอบฝ่ายบริหารได้อย่างเต็มที่หรือไม่ หากกระบวนการแสวงหาข้อเท็จจริงถูกจำกัดตั้งแต่ระดับคณะกรรมาธิการ

ตั้งคำถามความเป็นกลางของประธานสภา

อีกประเด็นที่เจิมศักดิ์หยิบยกขึ้นมาคือหลักความเป็นกลางของประธานสภาผู้แทนราษฎร โดยกล่าวถึงธรรมเนียมของสภาผู้แทนราษฎรอังกฤษที่ประธานสภาจะตัดขาดจากความผูกพันกับพรรคการเมือง เพื่อทำหน้าที่ปกป้องสิทธิของสมาชิกฝ่ายเสียงข้างน้อย

เขาเห็นว่า แม้ประเทศไทยไม่ได้กำหนดให้ประธานสภาต้องลาออกจากพรรคการเมืองตามธรรมเนียมดังกล่าว แต่ประธานสภาก็ควรทำหน้าที่เป็นกลาง และต้องไม่ปล่อยให้แนวทางการบริหารงานสภากลายเป็นข้อจำกัดต่อการตรวจสอบของฝ่ายค้าน

เจิมศักดิ์ยังวิจารณ์ว่า การใช้มติเสียงข้างมากเป็นกลไกตัดสินทุกเรื่อง อาจทำให้เสียงข้างน้อยไม่สามารถผลักดันการตรวจสอบประเด็นที่เกี่ยวข้องกับฝ่ายรัฐบาลได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เสนอ 3 แนวทางต่อสู้ในสภา

สำหรับแนวทางที่เจิมศักดิ์เสนอให้ฝ่ายนิติบัญญัติใช้เพื่อผลักดันการทบทวนแนวทางการทำงานของคณะกรรมาธิการ มี 3 ประเด็นสำคัญ ได้แก่

1. ยื่นญัตติด่วนเพื่อทบทวนหรือแก้ไขข้อกำหนด

เสนอให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรร่วมกันยื่นญัตติด่วน เพื่อผลักดันให้สภาทบทวน แก้ไข หรือยกเลิกข้อกำหนดที่เห็นว่าเป็นอุปสรรคต่อการตรวจสอบของคณะกรรมาธิการ

2. ใช้สิทธิประท้วงและอภิปรายในสภา

เสนอให้สมาชิกฝ่ายค้านและกรรมาธิการที่เห็นต่าง ใช้สิทธิตามข้อบังคับการประชุมในการประท้วงและอภิปรายทักท้วง พร้อมบันทึกข้อโต้แย้งไว้ในกระบวนการประชุม เพื่อให้ประชาชนรับทราบผ่านการถ่ายทอดสดของสภา

3. ใช้กระทู้ถามสดและกลไกซักถามประธานสภา

เสนอให้สมาชิกสภาใช้กลไกกระทู้ถามสดหรือญัตติที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้ประธานสภาชี้แจงเหตุผลและความชอบธรรมของแนวทางการทำงานดังกล่าวต่อที่ประชุม

เรียกร้องให้โสภณทบทวนบทบาท พร้อมเสนอทางเลือกลาออก

ในช่วงท้ายของบทความ เจิมศักดิ์เรียกร้องให้นายโสภณ ซารัมย์ ทบทวนแนวทางการทำงานและยกเลิกข้อกำหนดที่เขาเห็นว่าอาจกระทบต่ออำนาจตรวจสอบของคณะกรรมาธิการ

พร้อมระบุว่า ตำแหน่งประธานสภาผู้แทนราษฎรต้องดำรงอยู่บนหลักความเป็นกลางและการคุ้มครองสิทธิของสมาชิกทุกฝ่าย ไม่ควรถูกใช้เพื่อปกป้องผลประโยชน์ของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง

เจิมศักดิ์กล่าวทิ้งท้ายว่า หากประธานสภาไม่สามารถรักษาความเป็นกลางและทำหน้าที่ตามหลักประชาธิปไตยได้ ก็ควรพิจารณาออกจากตำแหน่ง เพื่อเปิดทางให้บุคคลที่สามารถทำหน้าที่ประธานฝ่ายนิติบัญญัติได้อย่างเหมาะสมเข้ามารับหน้าที่แทน

โสภณชี้แจง ยืนยันยึดรัฐธรรมนูญและข้อบังคับสภา

ด้านนายโสภณ ซารัมย์ ประธานสภาผู้แทนราษฎร เคยออกจดหมายเปิดผนึกเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน 2569 ชี้แจงกรณีถูกวิพากษ์วิจารณ์เรื่องแนวทางการทำงานของคณะกรรมาธิการ โดยยืนยันว่าไม่ได้เป็นการออกกฎใหม่ตามดุลพินิจส่วนตัว แต่เป็นแนวทางที่อ้างอิงรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 และข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2562

นายโสภณชี้แจงว่า อำนาจในการสอบหาข้อเท็จจริง รวมถึงการเรียกบุคคลหรือเอกสาร เป็นอำนาจของคณะกรรมาธิการในฐานะคณะบุคคล ไม่ใช่อำนาจเฉพาะตัวของประธานกรรมาธิการ จึงต้องผ่านการพิจารณาและมติของที่ประชุม

พร้อมยืนยันว่าแนวทางดังกล่าวไม่ได้มีเจตนาจำกัดอำนาจตรวจสอบหรือปกป้องฝ่ายบริหาร แต่ต้องการให้การทำงานของคณะกรรมาธิการทุกคณะเป็นไปตามกรอบกฎหมายเดียวกัน

ขณะที่นายศิโรจน์ แพทย์พันธุ์ เลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ชี้แจงเมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายนว่า การเรียกบุคคลหรือเอกสารต้องดำเนินการในนามคณะกรรมาธิการและผ่านมติที่ประชุม โดยฝ่ายเลขานุการไม่สามารถออกหนังสือเรียกโดยปราศจากมติของคณะกรรมาธิการได้

ข้อถกเถียงครั้งนี้จึงเป็นประเด็นสำคัญเกี่ยวกับขอบเขตอำนาจของประธานกรรมาธิการ อำนาจขององค์คณะ และหลักการตรวจสอบถ่วงดุลระหว่างฝ่ายนิติบัญญัติกับฝ่ายบริหาร ซึ่งยังมีมุมมองแตกต่างกันระหว่างฝ่ายที่เห็นว่าต้องยึดมติของคณะกรรมาธิการตามกฎหมาย กับฝ่ายที่กังวลว่ากลไกเสียงข้างมากอาจกลายเป็นข้อจำกัดต่อการตรวจสอบรัฐบาล

สำนักข่าววิหคนิวส์

อ้างอิง: บทความ รศ.ดร.เจิมศักดิ์ ปิ่นทอง เผยแพร่ผ่านแนวหน้า วันที่ 11 พฤศจิกายน 2569, จดหมายเปิดผนึกของนายโสภณ ซารัมย์ ผ่าน Nation TV วันที่ 6 พฤศจิกายน 2569, สถานีวิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์รัฐสภา วันที่ 9 พฤศจิกายน 2569

#เจิมศักดิ์ปิ่นทอง #โสภณซารัมย์ #ประธานสภา #กรรมาธิการ #กมธ #ตรวจสอบรัฐบาล #ฝ่ายค้าน #รัฐสภา #ประชาธิปไตย #สำนักข่าววิหคนิวส์