เมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 เวลา 15.51 น. นำเสนอข้อกฎหมายจากคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 14/2566 ซึ่งเกี่ยวข้องกับการใช้อำนาจของคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) โดยชี้ให้เห็นว่า อำนาจของ กกต. ในการตรวจสอบคุณสมบัติผู้สมัครรับเลือกตั้งบางกรณีไม่ได้มีสถานะเป็นที่สุด และยังสามารถถูกตรวจสอบผ่านกระบวนการศาลได้

รายงานดังกล่าวเกิดขึ้นท่ามกลางข้อถกเถียงกรณี กกต.มีมติเสียงข้างมากยื่นคำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญ ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 210 วรรคหนึ่ง (2) เพื่อขอให้วินิจฉัยว่า คำวินิจฉัยของ กกต. ในคดีตรวจสอบคุณสมบัติสมาชิกวุฒิสภา (สว.) เป็นที่สุดหรือไม่ และอยู่นอกเหนือเขตอำนาจของศาลฎีกาหรือไม่

ประเด็นดังกล่าวเกี่ยวข้องกับคดีตรวจสอบการทุจริตการเลือกสมาชิกวุฒิสภา หรือคดีฮั้ว สว. ซึ่งมีผู้ถูกกล่าวหา 77 คน โดยก่อนหน้านี้ศาลฎีกาได้รับคำร้องจากกลุ่ม สว.สำรองที่คัดค้านมติของ กกต. และมีข้อโต้แย้งเกี่ยวกับอำนาจศาลในการตรวจสอบการดำเนินการของ กกต.

เปิดคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญ 14/2566

คำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 14/2566 เป็นกรณีที่ กกต. ขอให้ศาลวินิจฉัยปัญหาอำนาจหน้าที่ตามกฎหมายเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น พ.ศ. 2562 โดยมีประเด็นสำคัญ 3 เรื่อง ได้แก่

1. การวินิจฉัยสิทธิสมัครรับเลือกตั้งตามมาตรา 55
2. การสั่งนับคะแนนหรือออกเสียงลงคะแนนใหม่ตามมาตรา 105 และมาตรา 106
3. การแบ่งเขตเลือกตั้งตามมาตรา 20

ในประเด็นแรก ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่า การใช้อำนาจของ กกต. ในการตรวจสอบสิทธิสมัครรับเลือกตั้งตามมาตรา 55 ไม่เป็นที่สุด เนื่องจากเป็นการใช้อำนาจที่ส่งผลให้บุคคลสูญเสียสิทธิสมัครรับเลือกตั้ง และกระทบต่อสิทธิและเสรีภาพทางการเมือง ซึ่งรัฐธรรมนูญไม่ได้กำหนดรายละเอียดการใช้อำนาจดังกล่าวไว้โดยตรง

แยก 3 อำนาจ กกต. ศาลวางหลักไว้อย่างไร

ส่วนประเด็นการสั่งนับคะแนนใหม่หรือออกเสียงลงคะแนนใหม่ตามมาตรา 105 และมาตรา 106 ศาลวินิจฉัยว่า เป็นอำนาจที่เป็นที่สุดเฉพาะในช่วงก่อนประกาศผลการเลือกตั้ง เนื่องจากเป็นกระบวนการตรวจสอบความถูกต้องเพื่อให้การเลือกตั้งดำเนินไปอย่างรวดเร็วและต่อเนื่อง ไม่ใช่การตัดสิทธิสมัครรับเลือกตั้งของบุคคล

สำหรับประเด็นการแบ่งเขตเลือกตั้งตามมาตรา 20 ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่า อำนาจดังกล่าวไม่เป็นที่สุด เนื่องจากการแบ่งเขตมีผลกระทบต่อความได้เปรียบเสียเปรียบทางการเมืองและความสะดวกในการใช้สิทธิของประชาชน อีกทั้งรัฐธรรมนูญไม่ได้บัญญัติให้การใช้อำนาจดังกล่าวเป็นที่สุดอย่างชัดแจ้ง

เทียบคดีฮั้ว สว. 77 คน กับอำนาจตรวจสอบของศาลฎีกา

หลักจากคำวินิจฉัยดังกล่าวมาเปรียบเทียบกับกรณีการตรวจสอบคุณสมบัติ สว. โดยเห็นว่า การใช้อำนาจของ กกต. ในการตรวจสอบคุณสมบัติผู้สมัครไม่ควรถูกตีความว่าเป็นที่สุดโดยอัตโนมัติ และกรณีคดีฮั้ว สว. 77 คน เป็นการดำเนินการภายหลังการประกาศรับรองผลการเลือกตั้งแล้ว จึงมีประเด็นให้พิจารณาว่าอยู่ภายใต้หลักการตรวจสอบของศาลฎีกาหรือไม่

รายงานยังอ้างถึงรัฐธรรมนูญ มาตรา 226 และบทบัญญัติในพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา พ.ศ. 2561 มาตรา 32, 44, 62, 64 และ 69 ซึ่งเป็นบทกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับอำนาจและกระบวนการตรวจสอบการเลือก สว.

ประเด็นสำคัญของข้อถกเถียงครั้งนี้จึงอยู่ที่การตีความขอบเขตอำนาจของ กกต. กับอำนาจตรวจสอบของศาล โดยต้องพิจารณาว่าการใช้อำนาจในแต่ละขั้นตอนมีลักษณะและผลทางกฎหมายอย่างไร รวมถึงบทบัญญัติที่ใช้บังคับกับการเลือกตั้ง สว. โดยเฉพาะ

สำนักข่าววิหคนิวส์

อ้างอิง:

#คดีฮั้วสว #กกต #ศาลรัฐธรรมนูญ #ศาลฎีกา #เลือกตั้งสว #กฎหมายเลือกตั้ง #วิหคนิวส์