วันที่ 25 กรกฎาคม 2569 เวลา 10.00 น. ตามเวลาที่สำนักงานบริหารการกำกับดูแลตลาดแห่งรัฐของจีนเผยแพร่ประกาศ วงการแพลตฟอร์มท่องเที่ยวจีนสะเทือนครั้งใหญ่ เมื่อสำนักงานบริหารการกำกับดูแลตลาดแห่งรัฐ หรือ SAMR ประกาศบทลงโทษต่อ Ctrip Group จากกรณีใช้อำนาจเหนือตลาดบริการแพลตฟอร์มจองโรงแรมออนไลน์ในจีนในลักษณะที่เข้าข่ายผูกขาด พร้อมสั่งแก้ไขพฤติกรรมอย่าง全面
ยอดบทลงโทษครั้งนี้ไม่ธรรมดา เพราะทางการจีนสั่งยึดรายได้ที่ได้มาโดยมิชอบ 1.658 พันล้านหยวน และปรับอีก 3.521 พันล้านหยวน รวมเป็น 5.179 พันล้านหยวน หรือคิดเป็นเงินไทยกว่า 26,000 ล้านบาท ตามอัตราแลกเปลี่ยนโดยประมาณ นอกจากนี้ยังสั่งคืนเงินสำรองการจองที่ถูกหักจากผู้ประกอบการโรงแรมอีก 122 ล้านหยวน
ต้นเรื่องต้องย้อนกลับไปถึงปี 2563 โดย SAMR ระบุว่า Ctrip ซึ่งครองตำแหน่งโดดเด่นในตลาดจองโรงแรมออนไลน์ของจีน ใช้กลไกจัดสรรทราฟฟิก กฎของแพลตฟอร์ม และเครื่องมือทางเทคนิคเข้ามาควบคุมการแข่งขันหลายรูปแบบ
หนึ่งในพฤติกรรมสำคัญคือ การจูงใจโรงแรมที่มีคุณภาพและมียอดธุรกรรมสูงให้เข้าสู่ความร่วมมือแบบพิเศษ โดยแลกกับการได้รับทราฟฟิกและสิทธิประโยชน์เพิ่มขึ้น แต่มีเงื่อนไขไม่ให้โรงแรมเหล่านั้นไปทำธุรกิจกับแพลตฟอร์มคู่แข่ง
อีกประเด็นที่ถูกจับตามองหนักคือเงื่อนไข “ราคาต่ำสุดในเครือข่าย” โดยการสอบสวนพบว่าโรงแรมบางประเภทถูกกำหนดให้เสนอราคาบน Ctrip ไม่สูงกว่าช่องทางอื่น พร้อมมีการใช้เครื่องมือเปรียบเทียบและปรับราคา ตลอดจนมาตรการจำกัดทราฟฟิก ถอดสิทธิ หรือหักเงินสำรอง เพื่อบังคับใช้เงื่อนไขดังกล่าว
SAMR เห็นว่าพฤติกรรมเหล่านี้จำกัดเสรีภาพของโรงแรมในการกำหนดราคาและทำธุรกิจข้ามแพลตฟอร์ม กีดกันการแข่งขัน และกระทบต่อสิทธิประโยชน์ของผู้ประกอบการรวมถึงผู้บริโภค จึงเข้าข่ายการใช้อำนาจเหนือตลาดโดยมิชอบตามกฎหมายต่อต้านการผูกขาดของจีน
คดีนี้เริ่มถูกสอบสวนอย่างเป็นทางการตั้งแต่เดือนมกราคม 2569 โดยเจ้าหน้าที่รวบรวมหลักฐานจาก Ctrip แพลตฟอร์มคู่แข่ง และผู้ประกอบการโรงแรมจำนวนมาก รวมถึงวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่และระบบอัลกอริทึม ก่อนมีคำตัดสินในวันที่ 25 กรกฎาคม 2569
ยิ่งไปกว่านั้น สื่อที่เผยแพร่ผ่านเว็บไซต์ SAMR ระบุว่า นี่ถือเป็นคดีต่อต้านการผูกขาดคดีแรกในธุรกิจแพลตฟอร์มท่องเที่ยวออนไลน์ของจีน และยังเป็นกรณีสำคัญที่ขยายการตรวจสอบจากการบังคับเลือกแพลตฟอร์มแบบเดิม ไปสู่เงื่อนไขซับซ้อนอย่าง “ราคาต่ำสุดทั้งเครือข่าย”
ด้าน Trip . com Group ระบุว่า ยอมรับคำตัดสิน และจะปฏิบัติตามบทลงโทษ พร้อมเดินหน้าแก้ไขการดำเนินงานตามข้อกำหนดของหน่วยงานกำกับดูแล
คดีนี้จึงไม่ได้จบเพียงตัวเลขค่าปรับมหาศาล แต่กำลังส่งสัญญาณตรงถึงบรรดาแพลตฟอร์มเทคโนโลยียักษ์ใหญ่ในจีนว่า ต่อให้ครองตลาด มีทราฟฟิกมหาศาล หรือใช้อัลกอริทึมซับซ้อนเพียงใด หากใช้ความได้เปรียบเพื่อบีบคู่ค้าและจำกัดการแข่งขัน ก็อาจถูกกฎหมายต่อต้านการผูกขาดเล่นงานได้
สำนักข่าววิหคนิวส์
อ้างอิง: สำนักงานบริหารการกำกับดูแลตลาดแห่งรัฐของจีน (SAMR), สำนักข่าว Xinhua และข้อมูลคำสั่งลงโทษทางปกครอง ลงวันที่ 25 กรกฎาคม 2569