11 พฤศจิกายน 2569
สะพรึงตำนานความเชื่อโบราณ! วันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 ซึ่งเป็นวันลอยกระทงของประเทศไทย คืนพระจันทร์เต็มดวงที่ผู้คนทั่วประเทศต่างจุดธูปเทียน ลอยกระทงลงสู่แม่น้ำ เพื่อบูชาพระแม่คงคา ขอขมาสายน้ำ และปล่อยเคราะห์กรรมตามความเชื่อที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน!
แต่เบื้องหลังแสงเทียนอันงดงาม กลับมีเรื่องราวพิธีกรรมลึกลับที่มีรากฐานยาวนานกว่าที่หลายคนเคยรู้!
กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม เปิดเผยข้อมูลว่า พิธีกรรมเกี่ยวกับ “ผี” และอำนาจเหนือธรรมชาติ มีอยู่ในดินแดนสุวรรณภูมิหรือเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มาไม่น้อยกว่า 3,000 ปี ก่อนที่ศาสนาพุทธและศาสนาพราหมณ์จะเข้ามามีอิทธิพล
คนโบราณเชื่อว่าแม่น้ำ ผืนดิน และธรรมชาติล้วนเกี่ยวข้องกับสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ให้คุณและโทษแก่มนุษย์ จึงเกิดพิธีเซ่นไหว้ขอขมาดินและน้ำ โดยนำเครื่องบูชาใส่ภาชนะที่ลอยน้ำได้ แล้วปล่อยไปตามกระแสน้ำ
เมื่อกาลเวลาผ่านไป ความเชื่อเหล่านี้ได้ผสมผสานกับพิธีกรรมทางศาสนา กลายเป็นประเพณีลอยกระทงที่สืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน
หนึ่งในพิธีกรรมที่ชวนขนลุกที่สุด คือความเชื่อเรื่องการนำ “เส้นผม เล็บมือ และเล็บเท้า” ของตนเองใส่ลงไปในกระทง!
ชาวบ้านบางท้องถิ่นเชื่อว่า เส้นผมและเล็บเป็นสิ่งที่เคยอยู่บนร่างกายมนุษย์ การตัดสิ่งเหล่านี้ใส่กระทงพร้อมตั้งจิตอธิษฐาน แล้วปล่อยลงสายน้ำ เปรียบเสมือนการส่งเคราะห์กรรม ความทุกข์โศก และสิ่งอัปมงคลให้ออกไปจากชีวิต
บางพื้นที่ยังนิยมใส่เหรียญเงินลงในกระทง เพื่อประกอบการบูชาและสะเดาะเคราะห์ตามคติที่สืบทอดกันมา
ขณะที่ความเชื่ออีกสายหนึ่งระบุว่า การลอยกระทงเป็นพิธีแสดงความกตัญญูต่อบรรพบุรุษผู้ล่วงลับ เป็นการระลึกถึงผู้มีพระคุณและอุทิศความเคารพผ่านสายน้ำ
นอกจากนี้ยังมีคติบูชารอยพระพุทธบาทของพระพุทธเจ้าที่แม่น้ำนัมมทานที และการบูชาพระจุฬามณีบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์
สำหรับคืนวันที่ 11 พฤศจิกายน 2562 กรมส่งเสริมวัฒนธรรมได้เผยแพร่ข้อมูลเรื่องคุณค่าและสาระแห่งประเพณีลอยกระทง พร้อมระบุถึงการขอขมาพระแม่คงคาและการระลึกถึงบรรพบุรุษตามความเชื่อของแต่ละท้องถิ่น
ขณะเดียวกัน จังหวัดต่าง ๆ จัดกิจกรรมสืบสานประเพณี ทั้งสุโขทัย บุรีรัมย์ ร้อยเอ็ด และเชียงใหม่ ซึ่งมีประเพณียี่เป็งอันโดดเด่นด้วยแสงประทีปและโคมไฟ
สิ่งที่ทำให้ประเพณีนี้มีความลึกซึ้งยิ่งขึ้น คือร่องรอยความเชื่อเรื่องผี ธรรมชาติ และการสะเดาะเคราะห์ ที่ยังปรากฏอยู่ในพิธีกรรมของผู้คน แม้เวลาจะผ่านมาหลายพันปี
จากเครื่องเซ่นไหว้ดวงวิญญาณในอดีต สู่กระทงใบตองที่มีธูปเทียนส่องสว่างกลางสายน้ำ พิธีกรรมแห่งคืนเดือนเพ็ญจึงสะท้อนสายสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ บรรพบุรุษ และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ตามความเชื่อโบราณ
วันที่ 11 พฤศจิกายน 2562 จึงเป็นอีกหนึ่งวันที่ประเพณีลอยกระทงกลับมามีชีวิตท่ามกลางแสงจันทร์เต็มดวง พร้อมเรื่องเล่าเรื่องการลอยเคราะห์และการบูชาผีบรรพบุรุษที่ยังคงสืบทอดอยู่ในสังคมไทย
นายอินทร์
สำนักข่าววิหคนิวส์ รายงาน
อ้างอิง :
กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม วันที่ 11 พฤศจิกายน 2562 เรื่อง “คุณค่า สาระ แห่งประเพณีลอยกระทง”
กรมส่งเสริมวัฒนธรรม เรื่อง “สืบสานประเพณีลอยกระทง”
Thai PBS วันที่ 6 พฤศจิกายน 2566 เรื่อง “ความเชื่อ ผี ขอขมาน้ำ-ดิน สู่ประเพณีลอยกระทง”
ศูนย์ความรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (STKC) เรื่อง “เหตุผลและความเชื่อของการลอยกระทง”
#คนเห็นผี #11พฤศจิกายน #ลอยกระทง2562 #คืนเดือนเพ็ญ #ลอยเคราะห์ #สะเดาะเคราะห์ #ผีบรรพบุรุษ #พิธีกรรมโบราณ #พิธีบูชาผี #อาถรรพณ์โบราณ #ความเชื่อ3000ปี #พระแม่คงคา #เรื่องลี้ลับ #เรื่องเหนือธรรมชาติ #ประวัติศาสตร์ไทย #สำนักข่าววิหคนิวส์