💥 “องค์กรอิสระ” ก็ไม่รอด!     อดีตผู้พิพากษาศาลฎีกายก 6 ระดับความรับผิด บทเรียนโลกชัด กกต.ใช้อำนาจมิชอบ มีสิทธิถึงคุก

31 สิงหาคม 2569 นายวัส ติงสมิตร ผู้พิพากษาอาวุโสศาลฎีกา โพสต์บทความหัวข้อ “บทสรุปประวัติศาสตร์: เมื่อ ‘องค์กรอิสระ’ ดำดิ่งสู่ความอัปยศ” ยกกรณีศึกษาจากหลายประเทศมาเป็นบทเรียนเกี่ยวกับความรับผิดขององค์กรจัดการเลือกตั้ง พร้อมเชื่อมโยงกับสถานการณ์คดีฮั้วเลือกสมาชิกวุฒิสภาไทย ปี 2567

สาระสำคัญของบทความชี้ว่า องค์กรอิสระถูกออกแบบมาเพื่อให้ปราศจากการแทรกแซงทางการเมือง แต่ความเป็นอิสระไม่ได้หมายความว่าองค์กรหรือกรรมการจะพ้นจากความรับผิด หากมีการบริหารงานผิดพลาด ใช้อำนาจโดยมิชอบ หรือทำลายความน่าเชื่อถือของกระบวนการเลือกตั้ง

🔥 ยก 6 ระดับความรับผิดจากต่างประเทศ

นายวัสยกกรณีศึกษาหลายประเทศ ตั้งแต่ความรับผิดทางการบริหาร ความรับผิดเชิงสถาบัน ความซื่อสัตย์สุจริตของการเลือกตั้ง ผลประโยชน์ทับซ้อน ความรับผิดทางอาญา ไปจนถึงการใช้อำนาจจัดการเลือกตั้งโดยมิชอบ

หนึ่งในกรณีล่าสุดคือ เกาหลีใต้ หลังการเลือกตั้งท้องถิ่นวันที่ 3 มิถุนายน 2569 เกิดปัญหาบัตรเลือกตั้งไม่เพียงพอในหลายหน่วย ทำให้การลงคะแนนได้รับผลกระทบ และประธานคณะกรรมการการเลือกตั้งแห่งชาติ Roh Tae-ak ประกาศลาออกเพื่อแสดงความรับผิดชอบต่อเหตุการณ์ดังกล่าว 

ส่วน อินโดนีเซีย นาย Nazaruddin Sjamsuddin อดีตประธานคณะกรรมการการเลือกตั้ง KPU ถูกจับกุมในปี 2548 จากคดีทุจริต และศาลคดีคอร์รัปชันมีคำพิพากษาเมื่อวันที่ 14 ธันวาคม 2548 ให้จำคุก 7 ปี 

ขณะที่ ฟิลิปปินส์ อดีตประธาน COMELEC Andres Bautista ถูกคณะลูกขุนใหญ่ของรัฐบาลกลางสหรัฐฯ ตั้งข้อกล่าวหาในปี 2567 ในคดีที่เกี่ยวข้องกับข้อกล่าวหาสินบนและฟอกเงิน โดยคำฟ้องระบุว่ามีการจ่ายสินบนอย่างน้อย 1 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ เพื่อเอื้อประโยชน์ทางธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับการเลือกตั้งปี 2016 ทั้งนี้เป็น ข้อกล่าวหาในคดีอาญา ไม่ใช่คำพิพากษาถึงที่สุด 

🚨 บทเรียนบังกลาเทศ–ปากีสถาน

กรณีบังกลาเทศ อดีตประธาน กกต. Kazi Habibul Awal ถูกจับกุมเมื่อ 25 มิถุนายน 2568 ในคดีที่กล่าวหาว่ามีความผิดปกติและการละเมิดรัฐธรรมนูญเกี่ยวกับการจัดการเลือกตั้ง โดยต่อมาศาลมีคำสั่งส่งตัวเข้าเรือนจำระหว่างกระบวนการสอบสวน 

ส่วนปากีสถาน เมื่อ 17 กุมภาพันธ์ 2567 Liaqat Ali Chattha อดีตข้าหลวงเมือง Rawalpindi ออกมาอ้างว่ามีส่วนเกี่ยวข้องกับการบิดเบือนผลเลือกตั้ง พร้อมลาออกและประกาศเข้าสู่กระบวนการสอบสวน อย่างไรก็ตาม ประเด็นนี้ต้องรายงานอย่างระมัดระวัง เพราะภายหลัง Chattha ถอนคำกล่าวหาและขอโทษต่อคณะกรรมการการเลือกตั้งปากีสถาน ดังนั้นจึงไม่ควรนำมาเขียนเป็นข้อเท็จจริงว่าการโกงตามคำกล่าวอ้างนั้นได้รับการพิสูจน์แล้ว 

⚖️ ยกตัวอย่างไทย “วาสนา–ปริญญา”

สำหรับประเทศไทย นายวัสยกคดีของ พล.ต.อ.วาสนา เพิ่มลาภ อดีตประธาน กกต. และ นายปริญญา นาคฉัตรีย์ อดีต กกต. เป็นบทเรียนสำคัญ

เมื่อวันที่ 3 มิถุนายน 2559 ศาลฎีกามีคำพิพากษาคดีที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินการต่อข้อร้องเรียนเรื่องการเลือกตั้งปี 2549 โดยจำเลยถูกดำเนินคดีในประเด็นปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบตามมาตรา 157 และกฎหมาย กกต. 

กรณีดังกล่าวถูกนำมาใช้เป็นตัวอย่างว่า ตำแหน่งกรรมการองค์กรอิสระไม่ได้หมายความว่าจะอยู่นอกเหนือความรับผิดทางกฎหมาย

🔥 จุดเดือดอยู่ที่ “คดีฮั้ว สว. 2567”

นายวัสเชื่อมโยงบทเรียนทั้งหมดเข้ากับคดีฮั้ว สว. โดยเสนอว่า ประเด็นสำคัญอยู่ที่การใช้ดุลพินิจของ กกต. ว่า พยานหลักฐานมีน้ำหนักเพียงพอที่จะส่งเรื่องให้ศาลฎีกาพิจารณาหรือไม่

ในมุมของนายวัส ขั้นตอนของ กกต. ไม่ควรถูกนำไปปะปนกับมาตรฐานการพิสูจน์ความผิดทางอาญาในชั้นศาล เพราะบทบาทของ กกต. คือการพิจารณาว่า มีหลักฐานอันควรเชื่อได้ว่ามีการทุจริตหรือไม่ ก่อนส่งให้กระบวนการตุลาการเป็นผู้วินิจฉัยต่อไป

ดังนั้น จุดสำคัญของคดีจึงอยู่ที่ “ดุลพินิจ” ของ กกต. ว่าจะประเมินพยานหลักฐานอย่างไร และเหตุผลของการตัดสินใจจะสามารถอธิบายต่อสังคมและตรวจสอบได้มากเพียงใด

อย่างไรก็ตาม ข้อความของนายวัสเป็น ความเห็นและการยกบทเรียนทางกฎหมาย ไม่ใช่คำพิพากษาว่าคดีฮั้ว สว. มีความผิดแล้ว และผู้ถูกกล่าวหาทั้งหมดยังคงมีสิทธิได้รับการพิจารณาตามกระบวนการยุติธรรม

บทเรียนจากหลายประเทศจึงถูกนำกลับมาวางไว้ตรงหน้า กกต.ไทย — ความเป็นอิสระมาพร้อมความรับผิด และการใช้อำนาจขององค์กรเลือกตั้งย่อมต้องสามารถตรวจสอบได้

สำนักข่าววิหคนิวส์

อ้างอิง: บทความของวัส ติงสมิตร วันที่ 31 สิงหาคม 2569, Korea Times, Korea JoongAng Daily, Philippine News Agency, The Daily Star Bangladesh, Al Jazeera, Thai PBS และข้อมูลคดีเลือกตั้งในต่างประเทศ 

#วัสติงสมิตร

#กกต

#ฮั้วสว

#เลือกสว67

#องค์กรอิสระ

#นิติรัฐ

#การเมืองไทย

#เลือกตั้งโปร่งใส

#ศาลฎีกา

#บทเรียนประวัติศาสตร์

#สำนักข่าววิหคนิวส์