13 พฤศจิกายน 2569
สะพรึงตำนานโลกวิญญาณแดนภารตะ! ย้อนรอยคืนวันที่ 13 พฤศจิกายน 2563 เมื่อชาวฮินดูในรัฐเบงกอลตะวันตก ประเทศอินเดีย ประกอบพิธีกรรมโบราณสุดลี้ลับที่เรียกว่า “ภูตจตุรทศี” หรือ Bhoot Chaturdashi ค่ำคืนแห่งความเชื่อที่ดวงวิญญาณบรรพบุรุษ 14 รุ่นจะเดินทางกลับมาเยี่ยมลูกหลานบนโลกมนุษย์ ขณะที่ภูตผีและวิญญาณร้ายถูกเชื่อว่าอาจออกท่องเที่ยวในความมืด!
เหตุการณ์นี้ตรงกับคืนวันศุกร์ที่ 13 พฤศจิกายน 2563 ซึ่งเป็นวันก่อนเทศกาลบูชาพระแม่กาลีของชาวฮินดูในปีนั้น โดยสำนักข่าวและสื่ออินเดียหลายแห่งรายงานถึงประเพณีเก่าแก่ที่สืบทอดกันมายาวนานในรัฐเบงกอลตะวันตก
ตามความเชื่อพื้นบ้านของชาวเบงกอล คืนภูตจตุรทศีเป็นช่วงเวลาที่เส้นแบ่งระหว่างโลกมนุษย์กับโลกวิญญาณบางเบาลง ทำให้ดวงจิตของผู้ล่วงลับสามารถกลับมายังโลกมนุษย์ เพื่อพบลูกหลานและเยี่ยมบ้านเรือนที่เคยอยู่อาศัย
ชาวบ้านจึงประกอบพิธีจุดตะเกียงน้ำมันดินเผาจำนวน 14 ดวง เรียกว่า “โชดโด โปรดิป” หรือ Choddo Prodip นำไปวางตามประตู หน้าต่าง ทางเดิน และมุมมืดภายในบ้าน เพื่อเป็นแสงนำทางให้วิญญาณบรรพบุรุษ 14 รุ่นกลับมาเยี่ยมครอบครัว
ขณะเดียวกัน แสงไฟทั้ง 14 ดวงยังมีความหมายในการขับไล่ภูตผีร้ายและป้องกันอำนาจชั่วร้ายไม่ให้เข้ามารบกวนสมาชิกภายในบ้าน ตามคติความเชื่อที่สืบทอดจากคนรุ่นก่อน
ยิ่งไปกว่านั้น ชาวเบงกอลบางครอบครัวยังเชื่อว่าการปล่อยให้บ้านมืดมิดในคืนดังกล่าวอาจเปิดทางให้ภูตผีเร่ร่อนเข้ามาสร้างความหวาดกลัว จึงต้องจุดประทีปให้สว่างตามมุมต่าง ๆ ของบ้าน
เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2563 นิตยสาร Condé Nast Traveller India เผยแพร่บทความเกี่ยวกับพิธี Bhoot Chaturdashi โดยอธิบายว่า ตามความเชื่อของชาวเบงกอล ค่ำคืนดังกล่าวเป็นช่วงเวลาที่วิญญาณบรรพบุรุษจะกลับมาเยือนโลกมนุษย์ จึงมีการจุดตะเกียง 14 ดวงเพื่อต้อนรับและป้องกันวิญญาณร้าย
นอกจากการจุดไฟแล้ว ยังมีพิธีกรรมรับประทานผักใบเขียว 14 ชนิด เรียกว่า “โชดโด ชาก” หรือ Choddo Shaak ซึ่งตามธรรมเนียมนิยมรับประทานในช่วงกลางวัน ก่อนเข้าสู่พิธีจุดประทีปในยามค่ำคืน
ผักทั้ง 14 ชนิดถูกนำมาปรุงเป็นอาหารตามความเชื่อที่เกี่ยวข้องกับการป้องกันสิ่งชั่วร้ายและการรักษาความเป็นสิริมงคลแก่ร่างกายและครอบครัว
พิธีกรรมดังกล่าวยังเกี่ยวข้องกับความศรัทธาต่อ “พระแม่กาลี” เทวีผู้ทรงอำนาจตามคติศาสนาฮินดู ซึ่งมีรูปลักษณ์ดุดัน ประดับด้วยพวงมาลัยกะโหลก และเป็นสัญลักษณ์แห่งการทำลายอำนาจชั่วร้าย
ตามตำนานทางศาสนา เทศกาลในช่วงนี้ยังเชื่อมโยงกับเรื่องราวการปราบอสูรนรกาสูร โดยพระกฤษณะ พระนางสัตยภามา และพระแม่กาลี ปรากฏอยู่ในเรื่องเล่าบางสำนวนที่เกี่ยวข้องกับชัยชนะเหนือความชั่วร้าย
ความลี้ลับยังไม่หมดเพียงเท่านั้น!
ในบางพื้นที่ของอินเดีย พิธีภูตจตุรทศียังเกี่ยวข้องกับกลุ่มนักบวชสายตันตระและนักพรตอघोरी หรือ Aghori ซึ่งมีประเพณีบำเพ็ญตบะและประกอบพิธีกรรมทางศาสนาที่เกี่ยวข้องกับความตาย สุสาน และสถานที่เผาศพ
พิธีกรรมเหล่านี้มีรากฐานจากคติทางศาสนาฮินดูที่มุ่งแสวงหาความหลุดพ้นและพลังทางจิตวิญญาณ โดยมีความเชื่อว่าการเผชิญหน้ากับความตายและความกลัวเป็นส่วนหนึ่งของการบำเพ็ญเพียร
สำหรับชาวเบงกอล คืนภูตจตุรทศีจึงไม่ใช่เพียงคืนแห่งความหวาดกลัว แต่ยังเป็นค่ำคืนที่ลูกหลานแสดงความกตัญญูต่อบรรพบุรุษ ผ่านแสงประทีป เครื่องบูชา และพิธีกรรมที่ถ่ายทอดกันจากรุ่นสู่รุ่น
ย้อนกลับไปวันที่ 13 พฤศจิกายน 2563 ตรงกับช่วงการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 แต่สื่อท้องถิ่นยังคงรายงานถึงประเพณีบูชาวิญญาณและการเตรียมพิธีตามบ้านเรือน ก่อนเข้าสู่เทศกาลบูชาพระแม่กาลีในวันที่ 14 พฤศจิกายน
จากความเชื่อเรื่องดวงวิญญาณ 14 รุ่น สู่พิธีจุดไฟ 14 ดวง และการบูชาพระแม่กาลี ประเพณี Bhoot Chaturdashi ยังคงเป็นหนึ่งในพิธีกรรมที่สะท้อนความผูกพันระหว่างโลกมนุษย์ โลกวิญญาณ และคติทางศาสนาของชาวเบงกอล
แม้เวลาจะผ่านไปหลายร้อยปี ความเชื่อเรื่องคืนที่ดวงวิญญาณบรรพบุรุษเดินทางกลับบ้าน ยังคงถูกถ่ายทอดผ่านพิธีจุดประทีปและเรื่องเล่าพื้นบ้านที่ปรากฏในสังคมอินเดียจนถึงปัจจุบัน
นายอินทร์
สำนักข่าววิหคนิวส์ รายงาน
อ้างอิง:
Condé Nast Traveller India วันที่ 12 พฤศจิกายน 2563
Why Bengalis will watch out for ghosts this Friday
Aaj Tak Bangla วันที่ 12 พฤศจิกายน 2563
Bhoot Chaturdashi 2020 rituals and significance
The Indian Express
The spirits descend on earth: Ahead of Diwali, celebrating Bhoot Chaturdashi in India
Anandabazar Patrika วันที่ 12 พฤศจิกายน 2563
บทความความเชื่อเรื่องการจุดประทีป 14 ดวง
#คืนปล่อยผี #ภูตจตุรทศี #BhootChaturdashi #วิญญาณ14รุ่น #วิญญาณบรรพบุรุษ #คืนโลกวิญญาณ #พิธีกรรมลี้ลับ #ไสยศาสตร์อินเดีย #พระแม่กาลี #นักพรตอघोरी #ตันตระ #เรื่องเหนือธรรมชาติ #เรื่องผีต่างประเทศ #ตำนานสยองขวัญ #คนเห็นผี #นายอินทร์ #สำนักข่าววิหคนิวส์ #VIHOKNEWS