วันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 มีรายงานความเห็นแย้งของกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) เสียงข้างน้อย 2 คน ได้แก่ นายสิทธิโชติ อินทรวิเศษ และนายชาย นครชัย ซึ่งจัดทำบันทึกความเห็นส่วนตนคัดค้านมติ กกต.เสียงข้างมาก 5 เสียง ที่เห็นชอบให้ยื่นคำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญ เพื่อขอให้วินิจฉัยปัญหาเกี่ยวกับหน้าที่และอำนาจของ กกต. ตามรัฐธรรมนูญมาตรา 210 วรรคหนึ่ง (2) ในกรณีที่เกี่ยวข้องกับคดีตรวจสอบการเลือกสมาชิกวุฒิสภา หรือคดีฮั้ว สว.
ความเห็นแย้งดังกล่าวเกิดขึ้นจากการประชุม กกต. เมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน 2569 โดยกรรมการเสียงข้างน้อยเห็นว่า การยื่นคำร้องของเสียงข้างมากมีปัญหาทั้งในแง่ขอบเขตอำนาจตามรัฐธรรมนูญ หลักการตรวจสอบและถ่วงดุลอำนาจระหว่างองค์กรตุลาการ ตลอดจนหลักความสุจริตในการใช้สิทธิทางศาล
- ค้านการขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยคำสั่งรับสมัคร สว. เป็นที่สุด
ประเด็นแรก กกต.เสียงข้างมากต้องการให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่า เมื่อผู้อำนวยการการเลือกระดับอำเภอ ระดับจังหวัด และระดับประเทศ มีคำสั่งรับสมัครและประกาศรายชื่อผู้สมัคร สว. ซึ่งมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามแล้ว คำสั่งดังกล่าวจะถือเป็นที่สุดและไม่สามารถถูกตรวจสอบได้อีกหรือไม่ เว้นแต่กรณีตามมาตรา 63 แห่ง พ.ร.ป.ว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา พ.ศ. 2561
แต่กรรมการเสียงข้างน้อยเห็นว่า แม้คำร้องจะใช้ถ้อยคำว่าเป็นการขอให้วินิจฉัยความเป็นที่สุดของคำสั่งรับสมัครและประกาศรายชื่อผู้สมัคร แต่ผลที่แท้จริงอาจทำให้ศาลฎีกาไม่สามารถตรวจสอบหรือวินิจฉัยความถูกต้องของคำสั่งดังกล่าวได้อีก
จึงมีลักษณะเป็นการขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยเกี่ยวกับหน้าที่และอำนาจของศาลฎีกา ซึ่งกรรมการเสียงข้างน้อยเห็นว่าไม่อยู่ในขอบเขตที่รัฐธรรมนูญมาตรา 210 วรรคหนึ่ง (2) ให้อำนาจไว้
- ชี้ขัดหลักตรวจสอบและถ่วงดุลอำนาจ
กรรมการเสียงข้างน้อยยังเห็นว่า แนวทางดังกล่าวไม่สอดคล้องกับเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ และขัดต่อหลักการตรวจสอบและถ่วงดุลอำนาจ (Checks and Balances) ซึ่งมีไว้เพื่อป้องกันไม่ให้องค์กรหรือบุคคลใดมีอำนาจเบ็ดเสร็จเด็ดขาด หรือใช้อำนาจไปในทางมิชอบ
นอกจากนี้ ยังอ้างถึงรัฐธรรมนูญมาตรา 192 ซึ่งกำหนดกลไกเฉพาะสำหรับกรณีเกิดปัญหาเกี่ยวกับอำนาจหน้าที่ระหว่างศาล โดยให้คณะกรรมการวินิจฉัยชี้ขาดอำนาจหน้าที่ระหว่างศาลเป็นผู้พิจารณา
- ตั้งข้อสังเกต กกต.เคยยื่นประเด็นนี้ต่อศาลฎีกาแล้ว
อีกหนึ่งเหตุผลสำคัญในบันทึกความเห็นแย้ง คือเมื่อวันที่ 27 ตุลาคม 2569 กกต. โดยประธานกรรมการการเลือกตั้ง ในฐานะผู้คัดค้านที่ 1 ได้ยื่นคำร้องต่อศาลฎีกาในคดีหมายเลขดำที่ ลต สว 9/2569 และ ลต สว 10/2569 เพื่อขอให้ศาลวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายว่า ศาลฎีกาไม่มีอำนาจพิจารณาคดีเลือกตั้งดังกล่าว
อย่างไรก็ตาม ศาลฎีกามีคำสั่งในรายงานกระบวนพิจารณาวันเดียวกันว่า เห็นควรรอวินิจฉัยประเด็นดังกล่าวไว้ในคำพิพากษา
กรรมการเสียงข้างน้อยจึงเห็นว่า การที่ กกต.นำประเด็นเดียวกันไปยื่นต่อศาลรัฐธรรมนูญอีกครั้ง ทั้งที่ศาลฎีกามีคำสั่งเกี่ยวกับประเด็นนี้ไว้แล้ว เป็นการดำเนินการที่มีปัญหาในทางกฎหมาย
พร้อมแสดงความเห็นว่า การใช้สิทธิทางศาลในลักษณะดังกล่าวไม่เป็นไปตามหลักสุจริต (Principle of Good Faith หรือ Bona Fides) และยกหลัก Clean Hands Doctrine ซึ่งมีแนวคิดว่าผู้ที่ร้องขอความยุติธรรมจากศาลควรใช้สิทธิด้วยความสุจริต
ทั้งนี้ ข้อความดังกล่าวเป็นข้อโต้แย้งและความเห็นทางกฎหมายของกรรมการเสียงข้างน้อย ไม่ใช่ข้อวินิจฉัยว่าการยื่นคำร้องของ กกต.เป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริตตามคำตัดสินของศาล
- ชี้ศาลฎีกามีอำนาจตรวจสอบคดีเลือกตั้งตามรัฐธรรมนูญ
ในบันทึกความเห็นยังอ้างถึงรัฐธรรมนูญมาตรา 225 และมาตรา 226 ซึ่งเกี่ยวข้องกับอำนาจของศาลฎีกาในการตรวจสอบการใช้อำนาจและดุลพินิจของ กกต. ในกระบวนการเลือกตั้ง รวมถึงมาตรา 194 ที่กำหนดอำนาจทั่วไปของศาลยุติธรรมในการพิจารณาพิพากษาคดี
กรรมการเสียงข้างน้อยจึงเห็นว่า เมื่อรัฐธรรมนูญและกฎหมายกำหนดให้ศาลฎีกามีอำนาจพิจารณาคดีเลือกตั้งอยู่แล้ว ก็ไม่มีเหตุที่จะนำประเด็นดังกล่าวไปโต้แย้งเขตอำนาจของศาลฎีกาอีก
- ประเด็นทุจริตเลือกตั้งยังเป็นเพียงข้อสงสัยล่วงหน้า
สำหรับประเด็นที่สอง กกต.เสียงข้างมากต้องการให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่า คำวินิจฉัยของ กกต. ตามมาตรา 60 วรรคสอง และมาตรา 62 แห่ง พ.ร.ป.ว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา พ.ศ. 2561 ถือเป็นที่สุดหรือไม่ และสามารถยื่นคำร้องต่อศาลฎีกาเพื่อขอให้ตรวจสอบหรือทบทวนคำวินิจฉัยดังกล่าวได้หรือไม่
กรรมการเสียงข้างน้อยเห็นว่า ประเด็นนี้เกี่ยวข้องกับการพิจารณาว่าผู้สมัครหรือบุคคลใดกระทำการทุจริตในการเลือก หรือรู้เห็นกับการกระทำของบุคคลอื่น ซึ่ง กกต.มีหน้าที่ตามกฎหมายในการยื่นคำร้องต่อศาลฎีกาเพื่อขอให้มีคำสั่งเพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้งหรือสิทธิเลือกตั้งตามกรณี
แต่ในขณะที่ยื่นคำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญ ยังไม่มีข้อเท็จจริงเกี่ยวกับปัญหาหน้าที่และอำนาจของ กกต.ในประเด็นดังกล่าวเกิดขึ้นจริง จึงเป็นเพียงข้อสงสัย ข้อหารือ หรือการคาดการณ์ถึงปัญหาที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต
เสียงข้างน้อยจึงเห็นว่า ยังไม่เข้าเงื่อนไขการเสนอเรื่องให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยตามมาตรา 210 วรรคหนึ่ง (2) และอ้างแนวคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 6/2542, 7/2542, 5/2549 รวมถึงคำสั่งศาลรัฐธรรมนูญที่ 1/2561 และ 16/2562 ประกอบความเห็น
- ค้านการขอให้ศาลฎีกาชะลอคดีเพื่อรอคำวินิจฉัย
อีกประเด็นหนึ่งที่กรรมการเสียงข้างน้อยไม่เห็นด้วย คือการนำเรื่องที่ขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยไปยื่นต่อศาลฎีกา เพื่อขอให้รอผลคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญก่อน
กรรมการเสียงข้างน้อยเห็นว่า การยื่นคำร้องตามรัฐธรรมนูญมาตรา 210 วรรคหนึ่ง (2) เป็นการขอให้วินิจฉัยปัญหาเกี่ยวกับหน้าที่และอำนาจขององค์กร ไม่ใช่กรณีที่ขอให้วินิจฉัยว่าบทบัญญัติแห่งกฎหมายขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ ซึ่งเป็นคนละกรณีกับหลักเกณฑ์ตามมาตรา 212 วรรคหนึ่ง ที่อาจเป็นเหตุให้ศาลต้องรอการพิจารณาไว้ชั่วคราว
จึงเห็นว่าไม่มีช่องทางตามกฎหมายที่จะอาศัยการยื่นคำร้องดังกล่าวเป็นเหตุให้ศาลฎีกาต้องชะลอการพิจารณาคดีเพื่อรอคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ
ความเห็นแย้ง 2 เสียง เปิดอีกด้านของข้อถกเถียงทางกฎหมายในคดีฮั้ว สว.
บันทึกความเห็นของนายสิทธิโชติ อินทรวิเศษ และนายชาย นครชัย สะท้อนให้เห็นถึงข้อถกเถียงภายใน กกต. ต่อการใช้ช่องทางตามรัฐธรรมนูญมาตรา 210 วรรคหนึ่ง (2) เพื่อให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยปัญหาเกี่ยวกับอำนาจหน้าที่ขององค์กร
ขณะที่มติของ กกต.เสียงข้างมาก 5 เสียงเป็นแนวทางที่เห็นควรยื่นคำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญ ส่วนกรรมการเสียงข้างน้อย 2 เสียงมีความเห็นคัดค้าน โดยตั้งข้อสังเกตถึงขอบเขตอำนาจของศาลรัฐธรรมนูญ ความสัมพันธ์ระหว่างอำนาจศาล และหลักสุจริตในการใช้สิทธิทางศาล
ข้อโต้แย้งทั้งหมดนี้ยังต้องแยกออกจากผลการพิจารณาของศาล โดยประเด็นสำคัญที่ต้องติดตามต่อไปคือ ศาลรัฐธรรมนูญจะพิจารณารับคำร้องและวินิจฉัยประเด็นอำนาจหน้าที่ตามที่ กกต.เสนอหรือไม่ รวมถึงกระบวนการพิจารณาคดีเลือก สว. ในศาลฎีกาจะดำเนินต่อไปอย่างไร
สำนักข่าววิหคนิวส์
อ้างอิง
- ฐานเศรษฐกิจ วันที่ 9 พฤศจิกายน 2569
- ไทยโพสต์ วันที่ 9 พฤศจิกายน 2569
- สำนักข่าวแนวหน้า วันที่ 9 พฤศจิกายน 2569
- มติและบันทึกความเห็นแย้งของกรรมการ กกต. 2 เสียง ตามที่สื่อรายงาน
#ฮั้วสว #กกตเสียงข้างน้อย #กกต #ศาลรัฐธรรมนูญ #ศาลฎีกา #คดีเลือกสว #ตรวจสอบอำนาจรัฐ #หลักนิติธรรม #NextNews