วันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 เวลา 18.30 น. ตามกำหนดการในประเทศไทย** ณ กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีไทย และนายโดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา ร่วมลงนามในแถลงการณ์ร่วมว่าด้วยความคืบหน้าการเจรจาความตกลงการค้าต่างตอบแทนระหว่างสองประเทศ โดยประกาศว่าการเจรจาบรรลุข้อสรุปในสาระสำคัญแล้ว
แต่เมื่อพิจารณารายละเอียดของกรอบการเจรจาที่ประกาศไว้ตั้งแต่ปี 2568 และข้อมูลหลังการลงนามในวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 กลับพบประเด็นสำคัญที่ประเทศไทยต้องติดตามอย่างใกล้ชิด นั่นคือ **ไทยกำลังเตรียมเปิดตลาดให้สินค้าและบริการจากสหรัฐฯ มากขึ้น ขณะที่ยังไม่มีการยืนยันว่าภาษีตอบโต้ 19% ที่สหรัฐฯ ใช้กับสินค้าไทยจะถูกยกเลิกหรือลดลง
แถลงการณ์ร่วมครั้งนี้ยังไม่ใช่การลงนามในข้อตกลงการค้าฉบับสมบูรณ์ และยังไม่มีผลให้ไทยต้องลดภาษีนำเข้าสินค้าสหรัฐฯ ในทันที แต่เป็นการประกาศความคืบหน้าของการเจรจา โดยทั้งสองฝ่ายยังต้องดำเนินกระบวนการภายในประเทศและจัดทำรายละเอียดทางกฎหมายก่อนข้อตกลงจะมีผลบังคับใช้
19% ที่ยังเป็นโจทย์ใหญ่ของสินค้าไทย
ย้อนกลับไปในกรอบความตกลงการค้าต่างตอบแทนที่ประกาศเมื่อเดือนตุลาคม 2568 สหรัฐฯ ระบุว่าจะคงอัตราภาษีตอบโต้สินค้าไทยไว้ที่ 19% พร้อมพิจารณาสินค้าบางรายการให้ได้รับอัตราภาษี 0% ตามเงื่อนไขและรายการสินค้าที่สหรัฐฯ กำหนด
ขณะที่ประเทศไทยให้คำมั่นว่าจะลดหรือยกเลิกภาษีนำเข้าสินค้าจากสหรัฐฯ ประมาณ 99% ของรายการสินค้า ครอบคลุมสินค้าอุตสาหกรรม สินค้าเกษตร และอาหาร
ประเด็นสำคัญคือ ในแถลงการณ์ร่วมวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 ไม่ได้ระบุรายละเอียดการลดอัตราภาษี 19% สำหรับสินค้าไทยอย่างชัดเจน และไม่ได้ประกาศว่าสหรัฐฯ ยกเลิกภาษีดังกล่าวแล้ว
หลังการลงนาม เจ้าหน้าที่ไทยยังต้องเดินหน้าเจรจารายละเอียดเพื่อรักษาความสามารถในการแข่งขันของสินค้าไทย โดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ระบุว่าไทยต้องการให้อัตราภาษีโดยรวมของสินค้าไทยอยู่ในระดับไม่เกิน 19% และกำลังหารือประเด็นภาษีเพิ่มเติมที่เกี่ยวข้องกับมาตรการตรวจสอบสินค้าที่เกี่ยวพันกับแรงงานบังคับ
นอกจากนี้ ยังมีภาษีตามมาตรการ Section 301 อีก 12.5% สำหรับสินค้าบางรายการที่อยู่ในข่ายมาตรการดังกล่าว ซึ่งไทยกำลังเจรจาขอลดอัตราให้เทียบเท่าประเทศคู่แข่งในภูมิภาคที่ 10%
จึงต้องแยกให้ชัดว่า 19% เป็นอัตราภาษีตอบโต้ตามกรอบการค้าเดิม ส่วนภาษี Section 301 เป็นมาตรการอีกชุดหนึ่งที่มีขอบเขตสินค้าและเงื่อนไขของตนเอง ไม่ใช่ภาษีประเภทเดียวกันที่สามารถนำมาสรุปเหมารวมได้โดยไม่ตรวจสอบรายการสินค้า
ไทยเปิดตลาดสินค้าเกษตรสหรัฐฯ เพิ่ม กระทบการแข่งขันในประเทศ
หนึ่งในประเด็นสำคัญของการเจรจาคือการเปิดตลาดสินค้าเกษตรและอาหารจากสหรัฐฯ โดยกรอบความตกลงกำหนดให้ไทยแก้ไขอุปสรรคทางการค้าที่ไม่ใช่ภาษี และอำนวยความสะดวกในการนำเข้าสินค้าเกษตรของสหรัฐฯ
สินค้าที่อยู่ในประเด็นเจรจาครอบคลุมสินค้าเกษตรหลายประเภท เช่น ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ กากถั่วเหลือง และกากธัญพืชจากกระบวนการผลิตเอทานอล หรือ DDGS ซึ่งเป็นวัตถุดิบที่เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมอาหารสัตว์และการผลิตทางการเกษตร
นอกจากนี้ สหรัฐฯ ยังผลักดันให้ไทยเพิ่มความสะดวกในการนำเข้าเนื้อสัตว์และสัตว์ปีกที่ผ่านการรับรองจากหน่วยงานความปลอดภัยด้านอาหารของสหรัฐฯ โดยมีสินค้าที่เกี่ยวข้องกับเนื้อหมู เนื้อวัว เนื้อไก่ และเครื่องในสัตว์
ประเด็นที่มีความอ่อนไหวเป็นพิเศษคือการใช้สารเร่งการเจริญเติบโตในปศุสัตว์ เช่น แรคโตพามีน (Ractopamine) ซึ่งเป็นประเด็นที่สหรัฐฯ ต้องการให้ไทยพิจารณาข้อกำหนดการนำเข้า ขณะที่ไทยมีข้อจำกัดด้านมาตรฐานสุขอนามัยและความปลอดภัยอาหาร
หากมีการผ่อนคลายข้อกำหนดและเพิ่มการนำเข้าสินค้ากลุ่มดังกล่าว ผู้ประกอบการไทย โดยเฉพาะเกษตรกรผู้เลี้ยงสัตว์และผู้ผลิตอาหารในประเทศ จะต้องเผชิญการแข่งขันจากสินค้านำเข้าเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในตลาดที่มีต้นทุนการผลิตแตกต่างกัน
ซื้อสินค้าเกษตรสหรัฐฯ เพิ่มปีละ 2,600 ล้านดอลลาร์
อีกหนึ่งเงื่อนไขทางการค้าที่ปรากฏในกรอบความตกลง คือการซื้อสินค้าเกษตรจากสหรัฐฯ เพิ่มขึ้น โดยมีมูลค่าประมาณ 2,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี
สินค้าที่ถูกระบุ ได้แก่ ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ กากถั่วเหลือง และกากธัญพืชจากการผลิตเอทานอล ซึ่งเป็นวัตถุดิบสำคัญในห่วงโซ่อุตสาหกรรมอาหารสัตว์และการผลิตสินค้าเกษตร
ตัวเลขดังกล่าวเป็นมูลค่าการซื้อสินค้าเกษตรที่ระบุไว้ในกรอบความร่วมมือทางการค้า ไม่ใช่หลักฐานว่ามีการนำเข้าสินค้าทั้งหมดแล้วในทันที และรายละเอียดการซื้อจริงยังต้องพิจารณาตามสัญญาและการดำเนินการของภาคเอกชน
อย่างไรก็ตาม การเพิ่มการซื้อวัตถุดิบจากต่างประเทศในปริมาณมากย่อมเป็นเรื่องที่ต้องติดตามว่า จะส่งผลต่อความต้องการรับซื้อผลผลิตจากเกษตรกรไทยอย่างไร โดยเฉพาะสินค้าเกษตรที่เป็นวัตถุดิบสำหรับอุตสาหกรรมอาหารสัตว์
ไม่ได้มีแค่เกษตร! รถยนต์ ยา เครื่องมือแพทย์ และเอทานอลก็อยู่ในกรอบเจรจา
ข้อตกลงไม่ได้จำกัดเฉพาะสินค้าเกษตร แต่ยังครอบคลุมสินค้าอุตสาหกรรมและบริการอีกหลายประเภท โดยสหรัฐฯ ต้องการให้ไทยลดอุปสรรคที่ไม่ใช่ภาษี เพื่อให้สินค้าของสหรัฐฯ เข้าสู่ตลาดไทยได้สะดวกขึ้น
1. รถยนต์และอุตสาหกรรมยานยนต์
ไทยมีแนวทางยอมรับรถยนต์ที่ผลิตตามมาตรฐานความปลอดภัยและมาตรฐานการปล่อยมลพิษของรัฐบาลสหรัฐฯ ซึ่งเป็นประเด็นที่อาจเปลี่ยนแปลงเงื่อนไขการแข่งขันในตลาดรถยนต์ไทย และเกี่ยวข้องกับผู้ผลิตรถยนต์ทั้งในประเทศและต่างประเทศ
2. ยาและเครื่องมือแพทย์
กรอบเจรจากำหนดให้ไทยยอมรับใบรับรองจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาสหรัฐฯ (FDA) และการอนุมัติทางการตลาดที่เกี่ยวข้อง สำหรับผลิตภัณฑ์ยาและเครื่องมือแพทย์บางประเภท เพื่อใช้ประกอบการพิจารณาตามข้อกำหนดของไทย
3. เอทานอลและพลังงาน
ไทยมีแนวทางอำนวยความสะดวกในการออกใบอนุญาตนำเข้าเอทานอลจากสหรัฐฯ เพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิง ขณะที่กรอบการค้าระบุถึงการซื้อผลิตภัณฑ์พลังงานจากสหรัฐฯ เช่น ก๊าซธรรมชาติเหลว น้ำมันดิบ และอีเทน มูลค่าประมาณ 5,400 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี
4. อากาศยาน
กรอบความร่วมมือระบุถึงการจัดซื้อเครื่องบินจากสหรัฐฯ จำนวน 80 ลำ มูลค่ารวมประมาณ 18,800 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของข้อตกลงทางการค้าระหว่างภาคธุรกิจของทั้งสองประเทศ
5. โทรคมนาคมและธุรกิจดิจิทัล
สหรัฐฯ ต้องการให้ไทยผ่อนคลายข้อจำกัดการลงทุนและการถือหุ้นของต่างชาติในธุรกิจโทรคมนาคม รวมถึงประเด็นการถ่ายโอนข้อมูลข้ามพรมแดน การจัดเก็บภาษีบริการดิจิทัล และข้อกำหนดบางประการเกี่ยวกับบริการชำระเงินอิเล็กทรอนิกส์
รายละเอียดเหล่านี้แสดงให้เห็นว่ากรอบเจรจามีผลต่อหลายอุตสาหกรรม ไม่ใช่เพียงการลดภาษีนำเข้าสินค้าเกษตรเท่านั้น
ฝ่ายไทยต้องเดินหน้าต่อรอง ขณะที่สหรัฐฯ ได้ประโยชน์จากการเปิดตลาด
วันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 นายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ ให้สัมภาษณ์กับ Bloomberg Television ถึงการเจรจาการค้ากับสหรัฐฯ โดยระบุถึงความจำเป็นที่ไทยต้องประนีประนอมและยอมเสียสละบางประการ เนื่องจากสหรัฐฯ เป็นตลาดขนาดใหญ่
คำกล่าวดังกล่าวสะท้อนถึงข้อจำกัดในการเจรจาของไทย ซึ่งต้องรักษาการเข้าถึงตลาดส่งออกที่มีความสำคัญ ขณะเดียวกันก็ต้องพิจารณาผลกระทบจากการเปิดตลาดภายในประเทศให้สินค้าสหรัฐฯ
สำหรับไทย สหรัฐฯ เป็นตลาดส่งออกที่สำคัญ โดยข้อมูล Reuters ระบุว่าสหรัฐฯ มีสัดส่วนประมาณ 24.6% ของการส่งออกไทยในช่วงปี 2569 จึงเป็นเหตุผลสำคัญที่รัฐบาลต้องรักษาความสัมพันธ์ทางการค้าและลดความเสี่ยงจากมาตรการภาษีของสหรัฐฯ
อย่างไรก็ตาม การรักษาตลาดส่งออกไม่ควรทำให้ประเด็นผลกระทบต่อเกษตรกร ผู้ผลิต และผู้ประกอบการไทยถูกมองข้าม เพราะการเปิดตลาดนำเข้าสินค้าเพิ่มขึ้นอาจทำให้การแข่งขันภายในประเทศเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญ
ลงนามแถลงการณ์แล้ว แต่ข้อตกลงฉบับสมบูรณ์ยังไม่เกิดผล
ภายหลังการลงนามเมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 ทั้งสองประเทศยังต้องดำเนินกระบวนการภายในเพื่อจัดทำข้อตกลงการค้าต่างตอบแทนฉบับสมบูรณ์ รวมถึงการตรวจสอบถ้อยคำทางกฎหมาย การพิจารณาของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และขั้นตอนตามกฎหมายภายในของแต่ละประเทศ
กระทรวงพาณิชย์ชี้แจงว่า แถลงการณ์ร่วมดังกล่าวไม่ได้ทำให้ไทยต้องลดหรือยกเลิกภาษีนำเข้าสินค้าจากสหรัฐฯ ในทันที อัตราภาษีปัจจุบันยังคงใช้ต่อไปจนกว่าจะมีการจัดทำข้อตกลงฉบับสมบูรณ์ ลงนาม และผ่านกระบวนการที่กำหนด โดยการลดภาษีจะต้องเป็นไปตามตารางและเงื่อนไขของสินค้าแต่ละรายการ
ขณะที่ฝ่ายไทยยังต้องเจรจารายละเอียดเรื่องอัตราภาษีที่สหรัฐฯ ใช้กับสินค้าไทย การขอยกเว้นภาษีสำหรับสินค้าบางประเภท และมาตรการ Section 301 ที่เกี่ยวข้องกับแรงงานบังคับ
**บทสรุปของดีลครั้งนี้ ไทยกำลังเตรียมเปิดตลาดสินค้าเกษตร อาหาร เนื้อสัตว์ รถยนต์ ยา เครื่องมือแพทย์ พลังงาน และสินค้าอุตสาหกรรมจากสหรัฐฯ มากขึ้น แต่เงื่อนไขภาษีที่สินค้าไทยต้องเผชิญในตลาดสหรัฐฯ ยังต้องติดตามผลการเจรจาและข้อตกลงฉบับสมบูรณ์อย่างใกล้ชิด
คำถามสำคัญของการดำเนินนโยบายการค้าครั้งนี้จึงอยู่ที่รัฐบาลจะทำให้ผลประโยชน์ที่ไทยได้รับมีความชัดเจนและสมดุลกับภาระที่ผู้ผลิต เกษตรกร และผู้ส่งออกไทยต้องเผชิญได้อย่างไร
สำนักข่าววิหคนิวส์
อ้างอิง: Reuters วันที่ 17 พฤศจิกายน 2569; The Business Times วันที่ 18 พฤศจิกายน 2569; The Nation วันที่ 17–18 พฤศจิกายน 2569; สำนักงานผู้แทนการค้าสหรัฐฯ (USTR) กรอบความตกลงการค้าสหรัฐฯ–ไทย เดือนตุลาคม 2568; กระทรวงพาณิชย์และรัฐบาลไทย
#วิหคนิวส์ #การค้าไทยสหรัฐ #ทรัมป์ #อนุทิน #ภาษี19เปอร์เซ็นต์ #เกษตรกรไทย #สินค้าเกษตร #เนื้อสัตว์นำเข้า #เศรษฐกิจไทย #การค้าระหว่างประเทศ
