เกิดข้อถกเถียงทางกฎหมายต่อเนื่องในกรณีสิทธิของประชาชนในการยื่นฟ้องคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) โดยตรง หลังนายวิธูร คลองมีคุณ ประธานศาลอุทธรณ์ มีคำวินิจฉัยที่ วท. 27/2569 เมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน 2569 ว่า คดีที่ประชาชนยื่นฟ้องกรรมการ กกต. ในข้อกล่าวหาเกี่ยวกับการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ อยู่ในเขตอำนาจของศาลอาญาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบ

ขณะที่นายพิสิษฐ์ อภิวัฒนาพงศ์ สมาชิกวุฒิสภา (สว.) แสดงจุดยืนไม่เห็นด้วยกับแนวทางดังกล่าว โดยประเด็นนี้ทำให้เกิดคำถามสำคัญเกี่ยวกับขอบเขตสิทธิของประชาชนในการฟ้องคดี และความสัมพันธ์ระหว่างกฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภากับประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา

ประธานศาลอุทธรณ์ชี้ ประชาชนมีสิทธิฟ้องโดยตรง

คำวินิจฉัยของนายวิธูรเกิดขึ้นจากคดีที่ผู้สมัคร สว.สำรองยื่นฟ้องกรรมการ กกต. รวม 8 คน โดยกล่าวหาว่ามีการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบเกี่ยวกับกระบวนการตรวจสอบการทุจริตการเลือก สว.

ประธานศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า การทุจริตเพื่อให้ได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภาโดยมิชอบอาจกระทบต่ออำนาจอธิปไตยของประชาชน ซึ่งเป็นเจ้าของอำนาจตามรัฐธรรมนูญ ประชาชนจึงถือเป็นผู้เสียหายและมีสิทธิยื่นฟ้องคดีได้โดยตรง ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 2 (4) และมาตรา 28 (2)

พร้อมวินิจฉัยว่าคดีดังกล่าวอยู่ในเขตอำนาจของศาลอาญาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบ ตามกฎหมายจัดตั้งศาลอาญาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบ พ.ศ. 2559

พิสิษฐ์ไม่เห็นด้วย เปิดประเด็นขอบเขตสิทธิในการฟ้อง

นายพิสิษฐ์ อภิวัฒนาพงศ์ แสดงความไม่เห็นด้วยกับแนวคำวินิจฉัยดังกล่าว โดยข้อถกเถียงสำคัญอยู่ที่การตีความว่าประชาชนทั่วไปมีสถานะเป็นผู้เสียหายโดยตรงจากการกระทำที่ถูกกล่าวหาหรือไม่ และสามารถใช้สิทธิฟ้องคดีต่อศาลได้โดยตรงเพียงใด

ประเด็นนี้เกี่ยวข้องกับกฎหมายเฉพาะว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา พ.ศ. 2561 โดยเฉพาะมาตรา 64 ซึ่งกำหนดกลไกการยื่นคำร้องคัดค้านการเลือก สว. และกำหนดบุคคลที่มีสิทธิร้องคัดค้าน รวมถึงกรอบเวลาการยื่นคำร้องภายใน 3 วันนับแต่วันเลือกในแต่ละระดับ

แนวทางดังกล่าวจึงนำไปสู่ข้อถกเถียงว่า กฎหมายเฉพาะได้กำหนดช่องทางการคัดค้านไว้แล้วหรือไม่ และการกำหนดช่องทางดังกล่าวมีผลจำกัดสิทธิของประชาชนในการยื่นฟ้องคดีอาญาโดยตรงตามกฎหมายทั่วไปเพียงใด

กกต.เองก็โต้แย้งคำวินิจฉัยศาล

ก่อนหน้านี้ เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 มีรายงานจากสำนักงาน กกต. แสดงความไม่เห็นด้วยกับคำวินิจฉัยของประธานศาลอุทธรณ์ โดยให้เหตุผลว่า พ.ร.ป.ว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา มาตรา 64 กำหนดบุคคลที่มีสิทธิคัดค้านกระบวนการเลือก สว. ไว้เป็นการเฉพาะ และประชาชนทั่วไปไม่ใช่ผู้เสียหายโดยตรงตามแนวทางที่ กกต. ตีความ

อย่างไรก็ตาม เหตุผลของ กกต.เป็นข้อโต้แย้งของฝ่ายองค์กร ขณะที่คำวินิจฉัยของประธานศาลอุทธรณ์เป็นการชี้ขาดปัญหาเขตอำนาจศาลในคดีเฉพาะ จึงต้องพิจารณาแยกจากกัน

จับตาข้อถกเถียงทางกฎหมาย กระทบการตรวจสอบองค์กรอิสระ

ประเด็นนี้มีความสำคัญมากกว่าคดีของบุคคลใดบุคคลหนึ่ง เพราะเกี่ยวข้องกับหลักการที่ว่าประชาชนสามารถใช้สิทธิทางศาลเพื่อตรวจสอบการปฏิบัติหน้าที่ขององค์กรอิสระได้มากน้อยเพียงใด

ฝ่ายหนึ่งให้ความสำคัญกับสิทธิของประชาชนในฐานะเจ้าของอำนาจอธิปไตย ขณะที่อีกฝ่ายให้ความสำคัญกับเงื่อนไขและกระบวนการตามกฎหมายเฉพาะที่กำหนดไว้สำหรับการคัดค้านการเลือก สว.

สิ่งที่ต้องติดตามคือ กระบวนการพิจารณาคดีของศาลจะดำเนินต่อไปอย่างไร และจะมีคำวินิจฉัยหรือแนวทางทางกฎหมายเพิ่มเติมที่ทำให้ข้อถกเถียงเรื่องสิทธิของประชาชนในการฟ้อง กกต.มีความชัดเจนขึ้นหรือไม่

ทั้งนี้ การอนุญาตให้คดีอยู่ในเขตอำนาจของศาล ไม่ได้หมายความว่าจำเลยมีความผิดตามข้อกล่าวหาแล้ว และการแสดงความไม่เห็นด้วยของ สว.พิสิษฐ์ก็เป็นความเห็นต่อประเด็นกฎหมาย ไม่ใช่คำวินิจฉัยที่เปลี่ยนแปลงผลของคำวินิจฉัยประธานศาลอุทธรณ์

สำนักข่าววิหคนิวส์

อ้างอิง

• Nation TV วันที่ 6 พฤศจิกายน 2569
• สำนักข่าวแนวหน้า วันที่ 9 พฤศจิกายน 2569
• ข้อมูลคำวินิจฉัยประธานศาลอุทธรณ์ที่ วท. 27/2569

#พิสิษฐ์อภิวัฒนาพงศ์ #สวพิสิษฐ์ #กกต #ฮั้วสว #ประธานศาลอุทธรณ์ #สิทธิประชาชน #ฟ้องกกต #กฎหมายเลือกตั้ง