วัส ตองสมิตร อดีตผู้พิพากษาอาวุโส ระบุว่า
⚖️ เมื่อความโปร่งใสถูกแช่แข็ง: บทวิเคราะห์ ป.ป.ช. กับหน้าที่การเปิดเผยเหตุผลในคำวินิจฉัย
ในระบอบประชาธิปไตยที่มีหลักนิติธรรม “การตรวจสอบ” คือหัวใจสำคัญ แต่การตรวจสอบจะไร้ความหมายทันทีหาก “ผลการตรวจสอบ” ถูกเก็บงำไว้ในเงามืด กรณีคดีทรัพย์สินของคุณศักดิ์สยาม ชิดชอบ ที่ ป.ป.ช. มีมติยกคำร้องไปเมื่อเดือนกันยายน 2568 แต่ผ่านมาจนถึงเมษายน 2569 กลับยังไม่มีการเปิดเผยเหตุผลต่อสาธารณะ กำลังกลายเป็นบทพิสูจน์ครั้งสำคัญขององค์กรอิสระแห่งนี้
🔍 1. มาตรา 58: “หน้าที่” ที่มิอาจปฏิเสธ
พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. 2561 มาตรา 58 ได้บัญญัติไว้ชัดเจนว่า เมื่อมติออกมาว่าข้อกล่าวหา “ไม่มีมูล” สำนักงาน ป.ป.ช. มีพันธกิจที่ต้องทำทันทีคือ:
• แจ้งผู้ถูกกล่าวหาภายใน 15 วัน
• “ให้เปิดเผยเหตุผลของคณะกรรมการ ป.ป.ช. ให้ประชาชนทราบเป็นการทั่วไป”
คำว่า “ให้เปิดเผย” ในทางกฎหมายคือบทบังคับ ไม่ใช่ดุลพินิจ การที่เวลาล่วงเลยมานานกว่า 7 เดือนโดยไม่มีคำอธิบายที่ชัดเจน จึงขัดต่อบทบัญญัติของกฎหมายอย่างรุนแรงที่ต้องการให้ประชาชนเป็น “ผู้ตรวจสอบลำดับสุดท้าย”
🛡️ 2. มาตรา 41: เกราะคุ้มกันที่มาพร้อมเงื่อนไข “สุจริต”
กฎหมายมาตรา 41 วรรคสอง ให้ความคุ้มครองเจ้าหน้าที่และคณะกรรมการ ป.ป.ช. ในการใช้ดุลพินิจว่าไม่ต้องรับผิด หากเป็นการกระทำที่:
1.มีเหตุผลอันสมควรประกอบ
2. กระทำไปโดยสุจริต
ประเด็นที่น่าคิด: หากสำนักงาน ป.ป.ช. ไม่ยอมเปิดเผยเหตุผลให้สาธารณชนทราบ แล้วสังคมจะเชื่อมั่นได้อย่างไรว่ามตินั้น “สุจริต” และ “มีเหตุผลอันสมควร”? การปกปิดเหตุผลจึงเท่ากับเป็นการทำลายเกราะคุ้มกันของตัวเอง และอาจนำไปสู่การถูกฟ้องร้องฐานปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบในอนาคตได้
สำนักงาน ป.ป.ช.” เป็นส่วนราชการและมีฐานะเป็นนิติบุคคล รับผิดชอบขึ้นตรงต่อคณะกรรมการ ป.ป.ช. (มาตรา 141) และคณะกรรมการ ป.ป.ช. มีหน้าที่และอำนาจในการกำกับดูแลสำนักงาน ป.ป.ช. (มาตรา 143)
⚠️ 3. ผลกระทบต่อความเชื่อมั่นในกระบวนการยุติธรรม
การนิ่งเฉยของสำนักงาน ป.ป.ช. ก่อให้เกิดคำถามในวงกว้าง:
• ความเหลื่อมล้ำในการใช้บังคับ: อาจถูกมองว่า ทำไมคดีบางคดีถึงแถลงข่าวอย่างรวดเร็ว แต่คดีของผู้มีอิทธิพลทางการเมืองกลับเงียบหาย? 🧐
• สิทธิการรับรู้ (Right to Know): ประชาชนพึงมีสิทธิรับทราบว่าบรรทัดฐานในการพิจารณาทรัพย์สินของนักการเมืองคืออะไร เพื่อให้เป็นมาตรฐานเดียวกันทั้งประเทศ
🏛️ บทสรุป: ความยุติธรรมที่ล่าช้า คือความยุติธรรมที่ถูกปฏิเสธ
หน้าที่ของ ป.ป.ช. ไม่ใช่เพียงแค่การวินิจฉัยภายในกรอบอำนาจว่าใคร “ผิด” หรือ “ถูก” แต่คือการสร้าง “มาตรฐานทางจริยธรรม” ให้แก่สังคม การที่สำนักงาน ป.ป.ช. ยังไม่เปิดเผยเหตุผลในคดีนี้ จึงอาจถูกมองว่าไม่ใช่เพียงประเด็นทางธุรการ แต่มันคือการสั่นคลอนความเชื่อมั่นต่อระบบตรวจสอบการทุจริตของไทยทั้งระบบ
ถึงเวลาแล้วที่ ป.ป.ช. ต้องทำหน้าที่ตามกฎหมายมาตรา 58 อย่างเคร่งครัด เพื่อพิสูจน์ว่าองค์กรนี้ยังคงเป็นที่พึ่งของประชาชนในการรักษาผลประโยชน์ของชาติอย่างแท้จริง
วัส ติงสมิตร
นักวิชาการอิสระ
22/4/69
#ปปช #ศักดิ์สยามชิดชอบ #ตรวจสอบทรัพย์สิน #ธรรมาภิบาล #กฎหมายไทย #ความโปร่งใส #AntiCorruptionTH #นิติศาสตร์ #สิทธิประชาชน #เปิดเผยเหตุผล