จำนวนผู้ชม

ข่าวประจำวัน » เศรษฐกิจ » ประวัติศาสตร์จะจารึก“สัญญาอัปยศ” !! ย้อนรอยสนธิสัญญา“เบาว์ริง”! เงื่อนไขการค้าไทย–สหรัฐฯยุคอนุทินหนักกว่าอดีต

ประวัติศาสตร์จะจารึก“สัญญาอัปยศ” !! ย้อนรอยสนธิสัญญา“เบาว์ริง”! เงื่อนไขการค้าไทย–สหรัฐฯยุคอนุทินหนักกว่าอดีต

18 November 2026
33   0

18 พฤศจิกายน 2569 การลงนามแถลงการณ์ร่วมระหว่างนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีไทย กับโดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 ที่กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ เพื่อยืนยันว่าการเจรจาข้อตกลงการค้าต่างตอบแทน หรือ Agreement on Reciprocal Trade (ART) ได้ข้อยุติในสาระสำคัญแล้ว กำลังกลายเป็นประเด็นที่ต้องจับตาอย่างใกล้ชิด หลังมีการนำไปเปรียบเทียบกับสนธิสัญญาเบาว์ริง พ.ศ. 2398 ในสมัยรัชกาลที่ 4 ซึ่งเป็นหนึ่งในสนธิสัญญาที่เปลี่ยนโครงสร้างเศรษฐกิจและอำนาจทางการค้าของสยามอย่างมาก

ย้อนประวัติศาสตร์ “สนธิสัญญาเบาว์ริง” ปี 2398

สนธิสัญญาเบาว์ริงลงนามเมื่อเดือนเมษายน พ.ศ. 2398 ระหว่างราชสำนักสยามกับเซอร์จอห์น เบาว์ริง ผู้แทนรัฐบาลอังกฤษ โดยมีสาระสำคัญในการเปิดการค้าเสรีมากขึ้น ยกเลิกระบบผูกขาดการค้าของรัฐ จำกัดอัตราภาษีนำเข้าสินค้าไว้ที่ 3% เปิดทางให้ชาวอังกฤษเข้ามาซื้อและเช่าที่ดินในพื้นที่ที่กำหนด และให้สิทธิสภาพนอกอาณาเขตแก่ชาวอังกฤษ ซึ่งทำให้คดีความของคนอังกฤษในสยามอยู่ภายใต้เขตอำนาจของกงสุลอังกฤษตามเงื่อนไขของสนธิสัญญา

ข้อกำหนดดังกล่าวทำให้สยามสูญเสียอำนาจบางส่วนในการจัดเก็บภาษีและการใช้อำนาจศาลเหนือชาวต่างชาติ จึงถูกจดจำในประวัติศาสตร์ว่าเป็นสนธิสัญญาที่มีเงื่อนไขไม่เสมอภาค อย่างไรก็ตาม นักประวัติศาสตร์ยังมีข้อถกเถียงถึงบริบทการเจรจา โดยงานศึกษาของ London School of Economics ชี้ว่าราชสำนักสยามในเวลานั้นมีแรงจูงใจทางเศรษฐกิจและยุทธศาสตร์ระหว่างประเทศในการเปิดประเทศด้วย ไม่ได้มีเพียงปัจจัยการบังคับจากอังกฤษเท่านั้น

เปิดเงื่อนไข ART ไทย–สหรัฐฯ ที่ต้องจับตา

สำหรับข้อตกลงการค้าต่างตอบแทนไทย–สหรัฐฯ นั้น กรอบการเจรจาที่เผยแพร่โดยสำนักงานผู้แทนการค้าสหรัฐฯ เมื่อวันที่ 26 ตุลาคม 2568 ระบุว่า ไทยจะลดหรือยกเลิกภาษีนำเข้าสินค้าจากสหรัฐฯ ประมาณ 99% ของรายการสินค้า ครอบคลุมสินค้าอุตสาหกรรมและสินค้าเกษตร ขณะที่สหรัฐฯ จะคงอัตราภาษีตอบโต้สินค้านำเข้าจากไทยไว้ที่ 19% และจะพิจารณายกเว้นภาษีเป็น 0% ให้สินค้าบางรายการตามหลักเกณฑ์ที่สหรัฐฯ กำหนด

เงื่อนไขดังกล่าวเป็นประเด็นที่ถูกนำมาตั้งคำถามถึงความสมดุลในการเปิดตลาด เพราะไทยต้องเปิดทางให้สินค้าสหรัฐฯ เข้าถึงตลาดในวงกว้าง ขณะที่สินค้าส่งออกไทยยังต้องเผชิญภาษี 19% ในกรอบที่ประกาศไว้ แม้จะมีสินค้าบางประเภทที่อาจได้รับการยกเว้นก็ตาม

5 กลุ่มเงื่อนไขที่อาจกระทบเศรษฐกิจและกฎระเบียบไทย

  1. สินค้าเกษตรและอาหาร: สหรัฐฯ ต้องการให้ไทยลดอุปสรรคการนำเข้าสินค้าเกษตร เนื้อสัตว์ และสัตว์ปีก รวมถึงเร่งการอนุญาตนำเข้าสินค้าที่ผ่านการรับรองจากหน่วยงานสหรัฐฯ ประเด็นนี้อาจเพิ่มการแข่งขันกับเกษตรกรและผู้ผลิตอาหารไทย โดยเฉพาะผู้ประกอบการรายย่อย ขณะเดียวกันมาตรฐานสุขอนามัยและความปลอดภัยอาหารยังเป็นเงื่อนไขที่ไทยต้องรักษา
  2. กฎหมายแรงงาน: มีข้อเสนอให้ไทยปรับปรุงกฎหมายเพื่อคุ้มครองสิทธิในการรวมตัวของแรงงานและการเจรจาต่อรองร่วม รวมถึงเพิ่มการบังคับใช้กฎหมายในกิจการที่มีความเสี่ยงด้านแรงงานบังคับและแรงงานเด็ก
  3. ภาษีและธุรกิจดิจิทัล: กรอบข้อเสนอระบุให้ไทยหลีกเลี่ยงการจัดเก็บภาษีบริการดิจิทัลที่เลือกปฏิบัติต่อผู้ให้บริการจากสหรัฐฯ สนับสนุนการเคลื่อนย้ายข้อมูลข้ามพรมแดน และสนับสนุนการยกเว้นภาษีศุลกากรสำหรับการส่งผ่านข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์อย่างถาวรในเวที WTO ประเด็นนี้เกี่ยวข้องกับรายได้ภาษี การแข่งขันของแพลตฟอร์มไทย และการกำกับดูแลข้อมูล
  4. โทรคมนาคมและการลงทุน: สหรัฐฯ ต้องการให้ไทยผ่อนคลายข้อจำกัดการถือหุ้นของต่างชาติในธุรกิจโทรคมนาคม ซึ่งอาจกระทบต่อโครงสร้างการแข่งขันและการกำกับดูแลโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลของประเทศ โดยยังต้องรอดูรายละเอียดเงื่อนไขและสัดส่วนการถือหุ้นที่ตกลงกันจริง
  5. ทรัพย์สินทางปัญญาและกฎระเบียบ: ไทยมีข้อผูกพันที่จะดำเนินการเกี่ยวกับการคุ้มครองเครื่องหมายการค้า ลิขสิทธิ์ สิทธิบัตร และสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ รวมถึงการปรับปรุงกระบวนการกำกับดูแลสินค้าและบริการให้สอดคล้องกับข้อกำหนดที่ทั้งสองฝ่ายตกลงกัน

ตัวเลขการซื้อสินค้าสหรัฐฯ หลายพันล้านดอลลาร์

กรอบการเจรจาที่เผยแพร่ในปี 2568 ยังกล่าวถึงธุรกรรมทางการค้าระหว่างภาคธุรกิจของสองประเทศ ได้แก่ การซื้อสินค้าเกษตรจากสหรัฐฯ มูลค่าประมาณ 2,600 ล้านดอลลาร์ต่อปี การซื้อพลังงาน เช่น ก๊าซธรรมชาติเหลว น้ำมันดิบ และอีเทน มูลค่าประมาณ 5,400 ล้านดอลลาร์ต่อปี รวมถึงการจัดหาเครื่องบินจากสหรัฐฯ จำนวน 80 ลำ มูลค่ารวมประมาณ 18,800 ล้านดอลลาร์

อย่างไรก็ตาม ตัวเลขเหล่านี้ถูกระบุเป็นธุรกรรมทางการค้าที่บริษัทไทยและสหรัฐฯ คาดว่าจะดำเนินการ ไม่ใช่หลักฐานว่ารัฐบาลไทยรับภาระจัดซื้อทั้งหมดโดยตรงหรือเป็นหนี้ผูกพันของรัฐในทันที

จุดแตกต่างสำคัญ: ยังไม่ใช่สนธิสัญญาเบาว์ริงฉบับใหม่

แม้จะมีการเปรียบเทียบกับสนธิสัญญาเบาว์ริง แต่ทั้งสองกรณีมีสถานะทางกฎหมายและบริบทแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ สนธิสัญญาเบาว์ริงเป็นสนธิสัญญาที่กำหนดสิทธิของคนอังกฤษในสยามและจำกัดอำนาจด้านภาษีและศาลของสยามโดยตรง ขณะที่เอกสารที่นายอนุทินและประธานาธิบดีทรัมป์ลงนามเมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 เป็นแถลงการณ์ร่วมยืนยันว่าการเจรจา ART ได้ข้อยุติในสาระสำคัญแล้ว

ทำเนียบขาวระบุชัดว่าทั้งสองประเทศยังต้องจัดทำตัวบทข้อตกลงฉบับสมบูรณ์และดำเนินกระบวนการภายในก่อนลงนามและให้มีผลใช้บังคับ ดังนั้น รายละเอียดที่มีการประกาศไว้ในกรอบปี 2568 ยังต้องตรวจสอบกับตัวบทฉบับสุดท้ายอีกครั้ง

ด้านรัฐบาลไทยระบุว่าจะดำเนินการตามขั้นตอนภายใน เปิดรับฟังความคิดเห็นจากหน่วยงานและภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง ก่อนเสนอเข้าสู่กระบวนการพิจารณาของรัฐสภา ขณะที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ยืนยันว่าประเด็นมาตรฐานสุขอนามัย ความมั่นคง และการลงทุนเป็นเส้นแดงที่ไทยต้องรักษาไว้

คำถามสำคัญที่สังคมต้องติดตาม คือการเปิดตลาดสินค้าเกือบทั้งหมดให้สหรัฐฯ จะสร้างประโยชน์ให้ผู้บริโภคและผู้ส่งออกไทยมากเพียงใด เมื่อเทียบกับผลกระทบต่อเกษตรกร ผู้ประกอบการรายย่อย รายได้ภาษี และอำนาจของไทยในการกำหนดกฎระเบียบของตนเอง

การเปรียบเทียบกับสนธิสัญญาเบาว์ริงจึงเป็นคำเตือนทางประวัติศาสตร์ให้ตรวจสอบรายละเอียดทุกข้ออย่างรอบคอบ โดยเฉพาะข้อผูกพันระยะยาวและผลกระทบต่ออธิปไตยทางเศรษฐกิจ ก่อนที่ข้อตกลงฉบับสมบูรณ์จะถูกลงนามและมีผลบังคับใช้

ที่ไทยต้องเสียเปรียบสหรัฐอเมริกาทั้งภาคการเกษตรอุตสาหกรรมและน้ำมันเอทานอล ที่จะต้องนำเข้าจากสหรัฐอเมริกาโดยตรง และยกเลิกเก็บภาษีออนไลน์ในสื่อโซเชียลมีเดียทั้งหมดของสหรัฐอเมริกา ที่มีมูลค่ารวมกันมากกว่า 10,000,000,000 ดอลลาร์สหรัฐอเมริกา ยังไม่รวมการที่ไทยต้องซื้อเครื่องบินจากสหรัฐอเมริกาอีก 80 ลำ มูลค่า 18,800,000,000 เหรียญดอลลาร์สหรัฐอเมริกา น้ำมันอีกปีละ 5400 เหรียญดอลล่าร์สหรัฐ

อันเป็นการแย่งตลาดของเกษตรกรไทยรวมทั้งการถือครองหุ้นส่วนโทรคมนาคมที่สหรัฐอเมริกาจะต้องมาถือครองโดยไทยจะไม่เก็บภาษีจากสหรัฐอเมริกาแม้แต่บาทเดียวแต่สหรัฐอเมริกาจะเก็บภาษีไทยถึง 19% จากการส่งออกสินค้าไปยังประเทศสหรัฐอเมริกา

สัญญาฉบับนี้จึงเป็นสัญญาที่จะถูกจารึกไว้ในประวัติศาสตร์ของไทยที่เรียกว่าสัญญา“อัปยศ” ที่สุดท้ายก็จะเกิดการต่อต้านจากประชาชนภายในประเทศโดยเฉพาะเกษตรกรและโทรคมนาคมของประเทศก็จะถูกยึดโดยสหรัฐอเมริกา

สำนักข่าววิหคนิวส์

#สนธิสัญญาเบาว์ริง #JohnBowring #อนุทิน #ทรัมป์ #การค้าไทยสหรัฐ #ART #ภาษีการค้า #เศรษฐกิจไทย #อธิปไตยทางเศรษฐกิจ #ข่าววิหคนิวส์