เกิดคำถามต่อทิศทางนโยบายพลังงานสะอาดของประเทศไทย หลัง “บอสเจมส์” ออกมาตั้งข้อสังเกตถึงความเชื่อมโยงระหว่างสถานการณ์อุตสาหกรรมโซลาร์เซลล์ของจีนกับการนำเข้าแผงโซลาร์เซลล์ของไทยที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว พร้อมเรียกร้องให้รัฐบาลชี้แจงว่า งบประมาณโครงการโซลาร์ภาคประชาชนวงเงิน 50,000 ล้านบาท จะสร้างประโยชน์ให้ประชาชนและผู้ประกอบการไทยมากน้อยเพียงใด
ประเด็นดังกล่าวถูกหยิบยกขึ้นมาจากข้อสงสัยว่า ในช่วงที่อุตสาหกรรมโซลาร์เซลล์จีนเผชิญแรงกดดันด้านต้นทุนและผลประกอบการ กลับพบว่าตลาดไทยมีการนำเข้าแผงโซลาร์เซลล์จากจีนเพิ่มขึ้นมากกว่า 100% จึงเกิดคำถามว่าเม็ดเงินสนับสนุนจากภาครัฐจะกระจายไปถึงใคร และมีมาตรการป้องกันไม่ให้ประโยชน์ตกอยู่กับผู้ผลิตและผู้นำเข้าต่างประเทศมากเกินไปหรือไม่
นำเข้าจากจีน 7 เดือนพุ่ง 107.1%
ข้อมูลสถิติการนำเข้าที่เผยแพร่โดยหน่วยงานและสื่อเศรษฐกิจระบุว่า ในช่วงเดือนมกราคมถึงกรกฎาคม 2569 ไทยนำเข้าแผงโซลาร์เซลล์จากจีนมูลค่า 423.9 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 14,836.5 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 107.1% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน โดยจีนมีสัดส่วนถึง 99.3% ของมูลค่าการนำเข้าแผงโซลาร์เซลล์ทั้งหมดของไทยในช่วงเวลาดังกล่าว
ตัวเลขนี้สะท้อนบทบาทของจีนในฐานะแหล่งจัดหาแผงโซลาร์เซลล์หลักของไทย และทำให้เกิดคำถามเกี่ยวกับความสามารถในการแข่งขันของผู้ผลิตภายในประเทศ ตลอดจนโอกาสที่ผู้ประกอบการไทยจะได้รับประโยชน์จากการขยายตัวของตลาดพลังงานแสงอาทิตย์
อย่างไรก็ตาม ต้องแยกข้อเท็จจริงด้านเวลาให้ชัดเจน เพราะข้อมูลการนำเข้าดังกล่าวครอบคลุมช่วงก่อนการเปิดตัวโครงการโซลาร์ภาคประชาชนในเดือนตุลาคม 2569 จึงยังไม่สามารถสรุปได้ว่าการนำเข้าที่เพิ่มขึ้นเป็นผลโดยตรงจากโครงการอุดหนุนของรัฐบาล
รัฐบาลตั้งงบ 5 หมื่นล้าน สนับสนุน 1 ล้านครัวเรือน
ข้อมูลจากกระทรวงการคลังระบุว่า รัฐบาลสนับสนุนโครงการโซลาร์ภาคประชาชนด้วยกรอบวงเงิน 50,000 ล้านบาท ตั้งเป้าหมายช่วยเหลือประชาชนจำนวน 1 ล้านครัวเรือน โดยสนับสนุนค่าอุปกรณ์และค่าติดตั้งระบบผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ ครัวเรือนละ 50,000 บาท
โครงการมีเป้าหมายให้ประชาชนติดตั้งระบบโซลาร์รูฟท็อปเพื่อผลิตไฟฟ้าใช้เอง ลดภาระค่าไฟฟ้า และสามารถขายไฟฟ้าส่วนเกินคืนให้การไฟฟ้าตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด
รัฐบาลระบุว่าโครงการดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน และต้องการให้ครัวเรือนลดค่าใช้จ่ายด้านไฟฟ้า ขณะเดียวกันก็เป็นการเพิ่มการใช้พลังงานสะอาดในประเทศ
รัฐบาลโต้ ไทยมีฐานผลิตโซลาร์เซลล์ ไม่ได้พึ่งนำเข้าอย่างเดียว
เมื่อวันที่ 26 กันยายน 2569 รัฐบาลชี้แจงกรณีตัวเลขการนำเข้าแผงโซลาร์เซลล์จากจีนว่า ประเทศไทยมีฐานการผลิตในอุตสาหกรรมนี้อยู่แล้ว โดยมีโครงการที่ได้รับการส่งเสริมการลงทุน 32 โครงการ จาก 22 บริษัท ครอบคลุมตั้งแต่เวเฟอร์ เซลล์แสงอาทิตย์ แผงโซลาร์เซลล์ ไปจนถึงอินเวอร์เตอร์
รัฐบาลระบุว่าโครงการเหล่านี้มีกำลังการผลิตแผงเซลล์แสงอาทิตย์รวมมากกว่า 49,000 เมกะวัตต์พีคต่อปี และมีการใช้วัตถุดิบกับชิ้นส่วนที่ผลิตภายในประเทศคิดเป็นมูลค่ากว่า 26,680 ล้านบาทต่อปี
พร้อมชี้แจงว่า ตัวเลขนำเข้า 99.3% หมายถึงสัดส่วนของแผงที่นำเข้าจากจีน ไม่ใช่สัดส่วนของแผงทั้งหมดที่ประเทศไทยใช้ และไม่ใช่สัดส่วนงบประมาณโครงการรัฐที่จะไหลออกไปต่างประเทศทั้งหมด
คำถามสำคัญ ใครได้ประโยชน์จากเงินสนับสนุน?
ประเด็นที่ “บอสเจมส์” ตั้งข้อสังเกตจึงอยู่ที่การตรวจสอบเส้นทางของเงินสนับสนุนและโครงสร้างผลประโยชน์ ตั้งแต่ผู้ผลิตแผงโซลาร์เซลล์ ผู้นำเข้า ผู้จำหน่ายอุปกรณ์ บริษัทติดตั้ง ไปจนถึงประชาชนที่ได้รับเงินสนับสนุนจากรัฐ
คำถามที่รัฐบาลควรชี้แจงอย่างโปร่งใส ได้แก่
- หลักเกณฑ์การคัดเลือกผู้จำหน่ายและผู้ติดตั้งมีการแข่งขันอย่างเป็นธรรมหรือไม่
- มีเงื่อนไขส่งเสริมการใช้แผงและอุปกรณ์ที่ผลิตในประเทศไทยมากน้อยเพียงใด
- ราคากลางและต้นทุนอุปกรณ์ที่นำมาใช้คำนวณเงินสนับสนุนตรวจสอบได้หรือไม่
- ผู้ประกอบการรายเล็กและผู้ผลิตไทยสามารถเข้าร่วมโครงการได้อย่างทั่วถึงหรือไม่
- รัฐมีระบบตรวจสอบคุณภาพ การรับประกัน และการบำรุงรักษาระยะยาวอย่างไร
เปิดข้อมูลให้ครบ ก่อนใช้งบประมาณก้อนใหญ่
ข้อถกเถียงเรื่องโครงการโซลาร์ภาคประชาชนไม่ได้จำกัดอยู่เพียงว่าไทยนำเข้าแผงจากประเทศใด แต่ยังเกี่ยวข้องกับการออกแบบนโยบายอุตสาหกรรม การสร้างงานในประเทศ การพัฒนาห่วงโซ่อุปทาน และการกระจายผลประโยชน์จากงบประมาณสาธารณะ
ส่วนตัวเลขที่ระบุว่าอุตสาหกรรมโซลาร์เซลล์จีนขาดทุน 32,000 ล้านบาทนั้น ยังต้องตรวจสอบเพิ่มเติมว่าเป็นผลขาดทุนของบริษัทใด กลุ่มอุตสาหกรรมใด และเป็นผลประกอบการในช่วงเวลาใด จึงยังไม่ควรนำมาใช้สรุปว่าผู้ผลิตจีนทั้งอุตสาหกรรมกำลังขาดทุนในระดับดังกล่าว
คำถามสำคัญจึงอยู่ที่รัฐบาลจะเปิดเผยข้อมูลการจัดซื้อ การคัดเลือกผู้ประกอบการ ราคาติดตั้ง และสัดส่วนการใช้สินค้าไทยได้ละเอียดเพียงใด เพื่อให้ประชาชนมั่นใจว่าเงินสนับสนุน 50,000 ล้านบาทจะช่วยลดค่าไฟและสร้างประโยชน์ให้เศรษฐกิจไทยอย่างแท้จริง
สำนักข่าววิหคนิวส์
แหล่งข่าว: ไทยไท แชนแนล, กระทรวงการคลัง, รัฐบาลไทย, สำนักงานสถิติแห่งชาติ, ไทยรัฐ, TCIJ
#บอสเจมส์ #โซลาร์เซลล์ #โซลาร์ภาคประชาชน #พลังงานสะอาด #จีน #นำเข้าโซลาร์ #งบประมาณรัฐ #ค่าไฟฟ้า #เศรษฐกิจไทย #วิหคนิวส์
