15 พฤศจิกายน 2569
ย้อนตำนานพิธีกรรมวันที่ 15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2224
สะพรึงความเชื่อเก่าแก่แห่งแดนอาทิตย์อุทัย! เปิดตำนานพิธีกรรมศักดิ์สิทธิ์ของญี่ปุ่นที่สืบทอดมานานหลายร้อยปี ภายใต้ความเชื่อโบราณที่ว่า เด็กอายุต่ำกว่า 7 ขวบยังอยู่ในความดูแลของเทพเจ้า และชีวิตยังไม่มั่นคงในโลกมนุษย์ จึงต้องประกอบพิธีขอพรให้ปลอดภัยจากโรคภัย เคราะห์ร้าย และความตาย
พิธีกรรมดังกล่าวมีชื่อว่า “ชิจิโกะซัง” (Shichi-Go-San) หรือเทศกาล 7-5-3 ซึ่งจัดขึ้นตามประเพณีในวันที่ 15 พฤศจิกายนของทุกปี โดยครอบครัวชาวญี่ปุ่นจะพาบุตรหลานเดินทางเข้าสู่ศาลเจ้าชินโต เพื่อสักการะเทพเจ้าและอธิษฐานขอความคุ้มครอง
แต่เบื้องหลังภาพเด็กน้อยสวมชุดกิโมโนสีสันสดใส กลับมีประวัติศาสตร์เกี่ยวกับความตายและความเชื่อในอำนาจเทพเจ้าที่สืบทอดมาตั้งแต่ยุคโบราณ!
ย้อนกลับไปในสมัยเฮอัน ระหว่าง ค.ศ. 794–1185 หรือ พ.ศ. 1337–1728 ชนชั้นสูงของญี่ปุ่นมีธรรมเนียมประกอบพิธีฉลองการเติบโตของเด็ก เพราะในอดีตการแพทย์ยังไม่เจริญก้าวหน้า ทารกและเด็กเล็กมีโอกาสเสียชีวิตจากโรคภัยสูง
การที่เด็กคนหนึ่งมีชีวิตรอดจนถึงอายุ 3 ปี 5 ปี และ 7 ปี จึงถือเป็นเหตุการณ์สำคัญที่ครอบครัวต้องแสดงความขอบคุณต่อเทพเจ้าและบรรพบุรุษ
ความเชื่อดั้งเดิมของชาวญี่ปุ่นมีคำกล่าวว่า
“นานัตสึ มาเดะ วะ คามิ โนะ อุจิ”
หรือ “เด็กก่อนอายุ 7 ขวบยังเป็นส่วนหนึ่งของโลกเทพเจ้า”
ตามคำอธิบายของศาลเจ้าเมจิ เด็กอายุต่ำกว่า 7 ปีเคยถูกมองว่าชีวิตยังไม่หยั่งรากมั่นคงในโลกมนุษย์ จนกระทั่งเติบโตถึงวัยดังกล่าว จึงถือว่าได้ก้าวเข้าสู่สมาชิกของสังคมมนุษย์อย่างเต็มตัว
ความเชื่อนี้กลายเป็นรากฐานสำคัญของพิธีกรรมที่เกี่ยวข้องกับชีวิตเด็กในญี่ปุ่น
โดยพิธีแบ่งออกเป็นสามช่วงอายุที่มีความหมายแตกต่างกัน
อายุ 3 ปี เรียกพิธี “คามิโอกิ” (Kamioki) เป็นพิธีเริ่มไว้ผมยาว หลังจากธรรมเนียมเดิมที่ให้เด็กเล็กไว้ผมสั้นหรือโกนผม สื่อถึงการก้าวพ้นวัยทารก
อายุ 5 ปี เรียกพิธี “ฮากามางิ” (Hakamagi) เป็นพิธีที่เด็กชายสวมกางเกงฮากามะเป็นครั้งแรก แสดงถึงการเจริญเติบโตและการเปลี่ยนผ่านไปสู่อีกช่วงหนึ่งของชีวิต
อายุ 7 ปี เรียกพิธี “โอบิโทกิ” (Obitoki) เป็นพิธีที่เด็กหญิงเปลี่ยนจากสายผูกเสื้อสำหรับเด็กมาใช้สายคาดโอบิแบบผู้ใหญ่ ถือเป็นก้าวสำคัญของการเติบโต
แต่เหตุการณ์สำคัญที่ทำให้วันที่ 15 พฤศจิกายนกลายเป็นวันแห่งพิธีกรรมนี้ ถูกเชื่อมโยงกับตำนานในราชสำนักโชกุนแห่งยุคเอโดะ
ย้อนกลับไปวันที่ 15 พฤศจิกายน ค.ศ. 1681 หรือ พ.ศ. 2224
มีบันทึกตามธรรมเนียมและคำอธิบายจากศาลเจ้าญี่ปุ่นว่า โทกูงาวะ สึนะโยชิ (Tokugawa Tsunayoshi) ผู้เป็นโชกุนลำดับที่ 5 แห่งตระกูลโทกูงาวะ ได้จัดพิธีฉลองและขอพรให้บุตรชาย โทกูงาวะ โทกูมัตสึ (Tokugawa Tokumatsu) มีสุขภาพแข็งแรง
การประกอบพิธีในวันดังกล่าวกลายเป็นหนึ่งในตำนานสำคัญเกี่ยวกับการกำหนดวันที่ 15 พฤศจิกายน ให้เป็นวันประกอบพิธีชิจิโกะซัง
นอกจากประวัติของโชกุนแล้ว วันที่ 15 ยังมีความเกี่ยวข้องกับความเชื่อเรื่องฤกษ์มงคลในปฏิทินโบราณ และแนวคิดหยินหยางที่ได้รับอิทธิพลจากจีน
ตามคำอธิบายของศาลเจ้าเมจิ วันที่ 15 ของเดือน 11 ตามปฏิทินจันทรคติเคยเกี่ยวข้องกับวันพระจันทร์เต็มดวง การขอบคุณผลผลิตจากการเก็บเกี่ยว และการสักการะเทพเจ้า
ผู้คนจึงเชื่อมโยงวันดังกล่าวกับการขอพรให้ชีวิตมีความสุขและความเจริญรุ่งเรือง
จากพิธีกรรมของชนชั้นสูงและตระกูลซามูไร ประเพณีชิจิโกะซังค่อย ๆ แพร่หลายสู่ประชาชนทั่วไป โดยเฉพาะในยุคเอโดะ และได้รับความนิยมทั่วประเทศในเวลาต่อมา
ทุกวันนี้ เมื่อถึงวันที่ 15 พฤศจิกายน ศาลเจ้าชินโตทั่วญี่ปุ่นจะเต็มไปด้วยครอบครัวที่พาเด็ก ๆ แต่งกายด้วยชุดกิโมโนและเครื่องแต่งกายตามประเพณีมาร่วมพิธี
นักบวชชินโตจะประกอบพิธีสวดโนริโตะ (Norito) ซึ่งเป็นบทสวดถวายต่อเทพเจ้า เพื่อขอพรให้เด็กมีสุขภาพแข็งแรง เจริญเติบโต และปลอดภัยจากสิ่งไม่ดี
บางครอบครัวเข้าร่วมพิธีภายในศาลเจ้า ขณะที่บางครอบครัวประกอบพิธีสักการะและขอพรตามธรรมเนียมด้วยตนเอง
หลังเสร็จพิธี เด็ก ๆ จะได้รับขนมที่เรียกว่า “จิโตเสะอาเมะ” (Chitose Ame) หรือขนมพันปี
ขนมชนิดนี้มีลักษณะเป็นแท่งยาว โดยชื่อและรูปร่างสื่อถึงความปรารถนาให้เด็กมีชีวิตยืนยาว
ถุงใส่ขนมมักตกแต่งด้วยรูปนกกระเรียน เต่า และต้นสน ซึ่งล้วนเป็นสัญลักษณ์แห่งอายุยืนและความเป็นสิริมงคลในวัฒนธรรมญี่ปุ่น
แม้พิธีชิจิโกะซังในปัจจุบันจะเต็มไปด้วยรอยยิ้ม การถ่ายภาพครอบครัว และความสุขของเด็ก ๆ แต่รากฐานของพิธียังคงเชื่อมโยงกับความเชื่อโบราณที่ว่าชีวิตเด็กเล็กต้องได้รับการปกป้องจากเทพเจ้า
จากความหวาดกลัวต่อการสูญเสียบุตรหลานในยุคที่โรคภัยคร่าชีวิตเด็กจำนวนมาก สู่การประกอบพิธีขอพรที่ได้รับการสืบทอดผ่านยุคสมัยหลายร้อยปี
วันที่ 15 พฤศจิกายนจึงกลายเป็นวันสำคัญแห่งการขอบคุณเทพเจ้าและอธิษฐานให้เด็กก้าวผ่านช่วงวัยอันเปราะบางไปสู่อนาคตอย่างปลอดภัย
ในปี พ.ศ. 2569 พิธีชิจิโกะซังยังคงจัดขึ้นตามประเพณีในวันที่ 15 พฤศจิกายน และวันใกล้เคียง โดยครอบครัวสามารถเลือกเดินทางไปศาลเจ้าตามวันที่สะดวก
จากตำนานเด็กก่อน 7 ขวบเป็นของเทพเจ้า สู่พิธีกรรมขอพรให้เติบโตเป็นมนุษย์อย่างสมบูรณ์ นี่คือหนึ่งในความเชื่อโบราณของญี่ปุ่นที่ยังมีชีวิตอยู่ในสังคมปัจจุบัน
นายอินทร์
สำนักข่าววิหคนิวส์ รายงาน
อ้างอิง
- Meiji Jingu ศาลเจ้าเมจิ ประเทศญี่ปุ่น — ประวัติพิธีชิจิโกะซัง ความเชื่อเด็กก่อน 7 ขวบ และพิธีในวันที่ 15 พฤศจิกายน ค.ศ. 1681
- Jinja Honcho สมาคมศาลเจ้าชินโตญี่ปุ่น — ประวัติพิธี 7-5-3 และความหมายของพิธีคามิโอกิ ฮากามางิ และโอบิโทกิ
- Kokugakuin University — Encyclopedia of Shinto ประวัติพิธีชิจิโกะซังและพิธีกรรมเกี่ยวกับการเติบโตของเด็ก
- Japan Government Online — Shichigosan: The 7-5-3 Celebration for Kids
- Nippon.com วันที่ 2 พฤศจิกายน 2569 — Shichi-Go-San: Japan’s Seven-Five-Three Celebration of Growing Children
#พิธีกรรมญี่ปุ่น #ชิจิโกะซัง #ShichiGoSan #15พฤศจิกายน #เทพเจ้าญี่ปุ่น #เทพเจ้าชินโต #ตำนานญี่ปุ่น #ความเชื่อโบราณ #พิธีกรรมลี้ลับ #ความเชื่อเรื่องวิญญาณ #พิธีขอพร #เรื่องเหนือธรรมชาติ #เรื่องลี้ลับ #คนเห็นผี #สำนักข่าววิหคนิวส์ #VIHOKNEWS
