11 พฤศจิกายน 2569
ขนลุกกับพิธีกรรมโบราณแห่งเทือกเขาหิมาลัย! ย้อนวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2566 ชาวเนปาลทั่วประเทศร่วมประกอบพิธี “กากติหาร” (Kaag Tihar) หรือพิธีบูชาอีกาศักดิ์สิทธิ์ ตามความเชื่อฮินดูที่ยกย่องอีกาดำเป็นผู้ส่งสารของ “พระยมราช” เทพเจ้าแห่งความตายและความยุติธรรม!
พิธีกรรมดังกล่าวจัดขึ้นในกรุงกาฐมาณฑุและหลายพื้นที่ของประเทศเนปาล เป็นวันแรกของเทศกาลติหาร (Tihar) หรือ “ยมปัญจกะ” (Yamapanchak) เทศกาลแห่งแสงสว่างที่ดำเนินต่อเนื่อง 5 วัน เพื่อบูชาเทพเจ้าและสัตว์ที่มีความสำคัญตามคติศาสนาฮินดู
แต่สิ่งที่ทำให้พิธีนี้ชวนสะพรึง คือความเชื่อเกี่ยวกับ “อีกา” ที่ถูกเชื่อมโยงเข้ากับโลกแห่งความตาย!
ตามตำนานฮินดู อีกาเป็นสัตว์ที่ทำหน้าที่ส่งสารระหว่างโลกมนุษย์กับพระยมราช ผู้ปกครองดวงวิญญาณหลังความตาย และตัดสินผลแห่งกรรมของมนุษย์
ชาวเนปาลบางส่วนเชื่อว่า เสียงร้องของอีกาเกี่ยวข้องกับความทุกข์โศกและลางร้าย หากอีกามาส่งเสียงร้องใกล้บ้าน อาจเป็นสัญญาณให้ระลึกถึงสิ่งไม่เป็นมงคลที่กำลังจะเกิดขึ้น
ด้วยเหตุนี้ เมื่อถึงวันกากติหาร ผู้คนจึงเตรียมอาหาร ข้าว ขนมหวาน และเครื่องเซ่นต่าง ๆ ออกมาวางไว้ให้อีกากินตามหลังคาบ้าน ลานบ้าน และบริเวณวัด
โดยมีความเชื่อว่า การถวายอาหารแก่อีกาจะทำให้สัตว์ผู้ส่งสารแห่งยมโลกนำข่าวดีไปถึงพระยมราช ช่วยปัดเป่าความเศร้าโศกและเคราะห์ร้ายออกจากครอบครัว
วันที่ 11 พฤศจิกายน 2566 เวลา 07.57 น. ตามเวลาท้องถิ่น สำนักข่าว Khabarhub รายงานว่า มีการจัดพิธีบูชาอีกาเป็นพิเศษที่วัดกาเกศวรีมหาเทพ (Kageshwari Mahadev Temple) ในเขตเทศบาลกาเกศวรีมโนหรา และวัดกาเกศวรีในเขตหนุมานโธกา กรุงกาฐมาณฑุ
ผู้เข้าร่วมพิธีนำอาหารมาถวายแก่อีกาตามธรรมเนียม โดยเฉพาะข้าวหุงนม ซึ่งชาวบ้านเชื่อว่าจะช่วยส่งสารอันเป็นมงคลถึงพระยมราช
นอกจากพิธีบูชาอีกาแล้ว ยังมีพิธีสำคัญอีกอย่างหนึ่งเรียกว่า “ยมทีปทาน” (Yam Deepdaan) คือการจุดและถวายประทีปเพื่อบูชาพระยมราช
ตามข้อมูลของคณะกรรมการกำหนดปฏิทินเนปาล ในวันที่ 11 พฤศจิกายน 2566 ซึ่งตรงกับวันตรโยทศี ข้างแรม เดือนการติกะ ผู้ศรัทธาเริ่มประกอบพิธีถวายประทีปในช่วงเย็น
ความเชื่อระบุว่า การบูชาด้วยแสงประทีปจะช่วยให้ผู้ประกอบพิธีพ้นจากความทุกข์ทรมานที่เกี่ยวข้องกับพระยมราช เทพผู้ปกครองยมโลก
พิธีดังกล่าวมีรากฐานจากคติความเชื่อเรื่องกรรม ความตาย และการเวียนว่ายตายเกิดในศาสนาฮินดู ซึ่งถือว่าพระยมราชเป็นผู้พิพากษาการกระทำของดวงวิญญาณหลังสิ้นชีวิต
หลังพิธีบูชาอีกา วันที่ 12 พฤศจิกายน 2566 ชาวเนปาลเข้าสู่พิธี “กุกูร์ติหาร” (Kukur Tihar) หรือวันบูชาสุนัข ซึ่งเป็นสัตว์อีกชนิดที่มีความเกี่ยวข้องกับพระยมราชตามตำนานฮินดู
ผู้คนจะนำพวงมาลัยดอกไม้และเครื่องหมายติกะมาประดับสุนัข พร้อมจัดอาหารให้กิน เพื่อแสดงความเคารพต่อสัตว์ผู้ซื่อสัตย์
เทศกาลติหารยังประกอบด้วยพิธีบูชาวัว บูชาโค บูชาพระแม่ลักษมี และพิธีภายติกา ซึ่งพี่น้องร่วมอวยพรให้กัน โดยเทศกาลในปี 2566 สิ้นสุดลงวันที่ 15 พฤศจิกายน
สิ่งที่น่าสนใจคือ พิธีบูชาอีกาไม่ได้เป็นเพียงการให้อาหารสัตว์ตามปกติ แต่มีความหมายทางศาสนาที่เกี่ยวข้องกับพระยมราช โลกหลังความตาย และความปรารถนาที่จะหลีกพ้นจากความทุกข์
จากนกสีดำที่หลายวัฒนธรรมเชื่อมโยงกับลางร้าย กลับกลายเป็นสัตว์ศักดิ์สิทธิ์ที่ชาวเนปาลให้ความเคารพในฐานะผู้ส่งสารถึงเทพเจ้าแห่งความตาย
เหตุการณ์วันที่ 11 พฤศจิกายน 2566 จึงเป็นอีกหนึ่งหลักฐานของการสืบทอดพิธีกรรมโบราณที่ผูกโยงความเชื่อเรื่องยมโลก ดวงวิญญาณ และการปัดเป่าเคราะห์ร้ายเข้ากับชีวิตของผู้คนในเอเชียใต้
แม้กาลเวลาจะเปลี่ยนผ่านไป แต่พิธีบูชาอีกาแห่งเนปาลยังคงได้รับการสืบสาน โดยเฉพาะความเชื่อที่ว่า การให้ความเคารพแก่ผู้ส่งสารของพระยมราชจะช่วยนำความสงบสุขมาสู่ครอบครัว
นายอินทร์
สำนักข่าววิหคนิวส์ รายงาน
อ้างอิง :
The Kathmandu Post วันที่ 11 พฤศจิกายน 2023 เรื่อง “Tihar begins, Kaag Tihar observed”
Khabarhub Nepal วันที่ 11 พฤศจิกายน 2023 เรื่อง “Kaag Tihar being observed today”
The Himalayan Times วันที่ 11 พฤศจิกายน 2023 เรื่อง “Tihar begins with worship of crow”
Hamrakura วันที่ 11 พฤศจิกายน 2023 เรื่อง “Tihar Festival Commences with Crow Worship”
#คนเห็นผี #11พฤศจิกายน #พิธีบูชาอีกา #KaagTihar #เนปาล #ยมโลก #เทพแห่งความตาย #พระยมราช #ทูตยมโลก #อีกาดำ #พิธีกรรมโบราณ #ความเชื่อลี้ลับ #พิธีสะเดาะเคราะห์ #ความเชื่อฮินดู #เรื่องเหนือธรรมชาติ #ตำนานเอเชีย #วิหคนิวส์