29 ตุลาคม 2569

ประเทศไทยมีโรงกลั่นน้ำมันในประเทศ แต่ราคาน้ำมันสำเร็จรูปยังอ้างอิงกลไกราคาตลาดโลก ผ่านแนวคิด Import Parity Pricing (IPP) หรือการกำหนดราคาโดยอ้างอิงต้นทุนเทียบเท่าการนำเข้าน้ำมันจากต่างประเทศ

🔎 IPP คืออะไร ทำไมคนไทยต้องรู้

IPP คือหลักการใช้ราคาน้ำมันสำเร็จรูปจากตลาดต่างประเทศเป็นราคาอ้างอิง โดยพิจารณาค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องกับการนำเข้า เช่น ค่าขนส่งและค่าใช้จ่ายอื่นตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด

แม้ไทยจะกลั่นน้ำมันเอง แต่ราคาน้ำมันในประเทศก็ได้รับอิทธิพลจากตลาดโลก อย่างไรก็ตาม ราคาอ้างอิง IPP ไม่ใช่ต้นทุนการผลิตจริงของโรงกลั่นไทย และไม่ใช่ราคาที่ประชาชนต้องจ่ายหน้าปั๊มโดยตรง

💰 เงินค่าน้ำมันที่ประชาชนจ่าย มีอะไรบ้าง

ราคาขายปลีกน้ำมันประกอบด้วยหลายส่วน ได้แก่

▪️ ราคาหน้าโรงกลั่น ราคาน้ำมันสำเร็จรูปที่ใช้เป็นฐานในการคำนวณ
▪️ ค่าการตลาด ส่วนที่เกี่ยวข้องกับการจัดจำหน่ายและค่าใช้จ่ายของผู้ค้าน้ำมัน
▪️ ภาษี รายได้ของรัฐตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
▪️ เงินกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง เงินนำส่งหรือเงินชดเชยตามหลักเกณฑ์ของกองทุน
▪️ ค่าใช้จ่ายอื่น ๆ เช่น ค่าขนส่งและค่าใช้จ่ายในการกระจายสินค้า

สัดส่วนแต่ละรายการเปลี่ยนแปลงได้ตามชนิดน้ำมัน สถานการณ์ตลาด และมาตรการภาครัฐ

⚖️ ใครได้ประโยชน์ ใครแบกรับภาระ

โรงกลั่นมีรายได้จากการขายน้ำมันสำเร็จรูป แต่กำไรต้องพิจารณาราคาน้ำมันดิบ ต้นทุนการกลั่น และค่าใช้จ่ายต่าง ๆ ประกอบ ไม่สามารถสรุปจากราคาขายเพียงอย่างเดียว

ผู้ค้าน้ำมันมีรายได้จากการจำหน่าย ขณะที่ประชาชนและผู้ประกอบการต้องรับผลกระทบเมื่อต้นทุนเชื้อเพลิงเพิ่มสูงขึ้น โดยเฉพาะภาคขนส่งและธุรกิจที่ใช้น้ำมันเป็นต้นทุนหลัก

ประเด็นสำคัญจึงอยู่ที่ว่า สูตรราคาอ้างอิงมีความเหมาะสมเพียงใด และโครงสร้างราคาทั้งระบบสะท้อนต้นทุนกับการแข่งขันอย่างโปร่งใสหรือไม่

🔍 4 ประเด็นที่สังคมควรตรวจสอบ

1. สูตรราคาอ้างอิงหน้าโรงกลั่นคำนวณจากข้อมูลใด และมีหลักเกณฑ์อย่างไร
2. ราคาอ้างอิงสะท้อนสภาพตลาดและต้นทุนที่เกี่ยวข้องมากน้อยเพียงใด
3. ภาษีและกองทุนน้ำมันมีผลต่อราคาที่ประชาชนจ่ายอย่างไร
4. หน่วยงานกำกับดูแลเปิดเผยข้อมูลเพียงพอให้ประชาชนตรวจสอบได้หรือไม่

การใช้ราคาอ้างอิงตลาดโลกไม่ได้หมายความว่าโรงกลั่นเอาเปรียบประชาชนโดยอัตโนมัติ แต่การกำหนดราคาและผลกระทบต่อผู้บริโภคก็ควรได้รับการตรวจสอบด้วยข้อมูลที่ชัดเจน

🇹🇭 บทสรุป: คำถามสำคัญไม่ใช่แค่น้ำมันแพง แต่คือสูตรราคาต้องตรวจสอบได้

เมื่อราคาน้ำมันส่งผลต่อต้นทุนขนส่ง ราคาสินค้า และค่าครองชีพของประชาชน โครงสร้างราคาจึงเป็นเรื่องที่สังคมควรเข้าถึงข้อมูลและร่วมกันตรวจสอบ

สิ่งที่ประชาชนควรได้รับไม่ใช่เพียงคำอธิบายว่าราคาน้ำมันเป็นไปตามตลาดโลก แต่ต้องมีข้อมูลให้เห็นด้วยว่า ราคาอ้างอิงคำนวณอย่างไร เงินแต่ละส่วนถูกจัดสรรไปที่ไหน และระบบราคาที่ใช้อยู่มีความเหมาะสมเพียงใด

เพราะเรื่องราคาน้ำมันไม่ได้กระทบแค่ผู้ใช้รถ แต่เกี่ยวข้องกับต้นทุนของทั้งเศรษฐกิจไทย

ตามกลิ่น

สำนักข่าววิหคนิวส์

อ้างอิง

• หลักการ Import Parity Pricing (IPP) และแนวคิดการกำหนดราคาอ้างอิงน้ำมันสำเร็จรูป
• สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) — ข้อมูลโครงสร้างราคาน้ำมัน
• กรมธุรกิจพลังงาน — ข้อมูลเกี่ยวกับธุรกิจน้ำมันและการจำหน่าย
• สำนักงานกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง — ข้อมูลการจัดเก็บและชดเชยเงินกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง

#ราคาน้ำมัน #IPP #พลังงานไทย #โครงสร้างราคาน้ำมัน #โรงกลั่นน้ำมัน #กองทุนน้ำมัน #ค่าครองชีพ #เศรษฐกิจไทย #ตามกลิ่น #สำนักข่าววิหคนิวส์