บางครั้ง การดูแลธรรมชาติที่ดีที่สุด อาจไม่ใช่การเข้าไปเปลี่ยนแปลงทุกสิ่ง แต่คือการเรียนรู้ที่จะเข้าใจ เคารพ และเปิดโอกาสให้ธรรมชาติฟื้นฟูตัวเองตามกลไกของระบบนิเวศ
พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในหลวงรัชกาลที่ 9 พระราชทานแนวพระราชดำริ “ปลูกป่าโดยไม่ต้องปลูก” ซึ่งสะท้อนภูมิปัญญาในการฟื้นฟูป่าไม้ ด้วยการลดการรบกวนธรรมชาติ ไม่บุกรุก ไม่ทำลาย และปล่อยให้ผืนป่าค่อย ๆ ฟื้นคืนความอุดมสมบูรณ์ด้วยตัวเอง
พระราชดำรัสชี้หัวใจการฟื้นฟูป่า
พระราชดำรัสเมื่อวันที่ 4 ธันวาคม พ.ศ. 2537 มีข้อความตอนหนึ่งว่า
“….ทิ้งป่านั้นไว้ 4 ปี ตรงนั้น ไม่ต้องไปทำอะไรเลย แต่ป่าเจริญเติบโตเป็นป่าสมบูรณ์โดยไม่ต้องปลูกสักต้นเดียว…คือว่าการปลูกป่านั้น สำคัญอยู่ที่ปล่อยให้เขาขึ้นเอง…”
แนวพระราชดำรินี้ชี้ให้เห็นว่า การฟื้นฟูป่าไม่จำเป็นต้องเริ่มต้นด้วยการปลูกต้นไม้จำนวนมากเสมอไป แต่ต้องพิจารณาสภาพพื้นที่และเปิดโอกาสให้ต้นไม้และระบบนิเวศที่ยังคงเหลืออยู่ได้ฟื้นตัว โดยมีการดูแลป้องกันไฟป่าและการบุกรุกทำลายอย่างเหมาะสม
จากเขาหัวโล้น สู่ผืนป่าที่กลับมามีชีวิต
หนึ่งในตัวอย่างที่สะท้อนแนวทางดังกล่าว คือ โครงการศึกษาวิธีการฟื้นฟูที่ดินเสื่อมโทรมเขาชะงุ้มฯ จังหวัดราชบุรี ครอบคลุมพื้นที่ 3,274 ไร่ ซึ่งในอดีตเป็นพื้นที่ภูเขาหัวโล้น มีสภาพดินลูกรังแห้งแล้งและเสื่อมโทรม
เมื่อมีการปล่อยให้พื้นที่ป่าพักและฟื้นตัว ควบคู่กับการป้องกันการบุกรุก การทำลายป่า และไฟป่า ผืนดินที่เคยแห้งแล้งก็เริ่มกลับมาเขียวขจีและมีความอุดมสมบูรณ์มากขึ้น
ข้อมูลที่เผยแพร่ระบุว่า จำนวนชนิดสัตว์ป่าในพื้นที่เพิ่มขึ้นจาก 60 ชนิดในปี พ.ศ. 2548 เป็น 163 ชนิดในปี พ.ศ. 2553 สะท้อนถึงการเปลี่ยนแปลงของระบบนิเวศและการกลับมาของความหลากหลายทางชีวภาพ
ธรรมชาติต้องการโอกาส ไม่ใช่การทำลาย
แนวพระราชดำริ “ปลูกป่าโดยไม่ต้องปลูก” เป็นบทเรียนสำคัญในการดูแลทรัพยากรธรรมชาติ โดยเน้นการคุ้มครองพื้นที่ป่า ไม่บุกรุก ไม่ทำลาย และช่วยป้องกันปัจจัยที่ขัดขวางการฟื้นตัวของระบบนิเวศ
เมื่อธรรมชาติได้รับโอกาสในการฟื้นฟู ผืนป่าก็สามารถกลับมาทำหน้าที่เป็นแหล่งต้นน้ำ ที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่า และส่วนสำคัญของระบบนิเวศที่ยั่งยืน เพื่อส่งต่อทรัพยากรธรรมชาติอันมีค่าให้แก่คนรุ่นหลัง
น้อมสืบสานศาสตร์พระราชา น้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณเป็นล้นพ้น
สำนักข่าววิหคนิวส์
อ้างอิง: เอกสาร “แนวพระราชดำริเกี่ยวกับป่าไม้” กรมป่าไม้ และข้อมูลเผยแพร่โดยมูลนิธิปลูกต้นไม้ปลูกธรรมะ
#ศาสตร์พระราชา #ปลูกป่าโดยไม่ต้องปลูก #ในหลวงรัชกาลที่9 #ฟื้นฟูป่า #เขาชะงุ้ม #อนุรักษ์ธรรมชาติ #สำนักข่าววิหคนิวส์