💛 น้ำท่วมทีไร คิดถึงในหลวงทุกที! เปิดภาพความทรงจำ 70 ปี พระมหากษัตริย์ผู้ทรงงานเพื่อปวงชน

11 ตุลาคม 2569

ท่ามกลางสถานการณ์น้ำท่วมที่เกิดขึ้นในหลายพื้นที่ของประเทศไทย ภาพความทรงจำเกี่ยวกับพระราชกรณียกิจของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร กลับมาอยู่ในความระลึกถึงของประชาชนอีกครั้ง

โดยเฉพาะภาพที่คุ้นตาตลอดหลายสิบปี ทั้งภาพทรงถือแผนที่ ทรงสะพายกล้องถ่ายภาพ เสด็จพระราชดำเนินไปยังท้องนา ริมคลอง พื้นที่ภูเขา และหมู่บ้านห่างไกล เพื่อทอดพระเนตรสภาพปัญหาและพระราชทานแนวทางช่วยเหลือราษฎร

ภาพเหล่านี้มิใช่เพียงภาพแห่งความทรงจำ แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์การพัฒนาประเทศ โดยเฉพาะด้านการบริหารจัดการน้ำ ซึ่งมีพระราชดำริสำคัญเกิดขึ้นหลายโครงการ

เปิดหลักฐานสำคัญ! ทรงต่อแผนที่ 4 ระวาง ศึกษาพื้นที่ก่อนพัฒนา

หนึ่งในพระราชกรณียกิจที่สะท้อนถึงความละเอียดรอบคอบในการทรงงาน คือการศึกษาสภาพภูมิประเทศด้วยแผนที่

เมื่อวันที่ 26 สิงหาคม พ.ศ. 2531 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 มีพระราชดำรัสเกี่ยวกับประวัติการจัดตั้งศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดฉะเชิงเทรา

โดยทรงเล่าถึงการศึกษาแผนที่มาตราส่วน 1:50,000 จำนวน 4 ระวาง เพื่อให้ทรงทราบลักษณะพื้นที่และบริเวณโดยรอบ ก่อนนำไปสู่แนวทางจัดตั้งศูนย์ศึกษาการพัฒนาด้านการเกษตร

เรื่องราวดังกล่าวสะท้อนหลักการทรงงานที่ให้ความสำคัญกับข้อมูล สภาพภูมิประเทศ และความเหมาะสมของพื้นที่จริง

พระองค์มิได้ทรงพิจารณาเฉพาะปัญหาในจุดใดจุดหนึ่ง แต่ทรงให้ความสำคัญกับความสัมพันธ์ของสภาพพื้นที่ ดิน น้ำ และวิถีชีวิตของประชาชน

ย้อนมหาอุทกภัย 2538! จุดกำเนิดพระราชดำริ “แก้มลิง”

ปี พ.ศ. 2538 กรุงเทพมหานครและปริมณฑลเผชิญอุทกภัยครั้งใหญ่ หลังเกิดฝนตกหนักต่อเนื่อง ประกอบกับปริมาณน้ำในแม่น้ำเจ้าพระยาที่เพิ่มสูงขึ้นและภาวะน้ำทะเลหนุน

น้ำจำนวนมากเอ่อล้นตลิ่งเข้าท่วมพื้นที่สองฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา ส่งผลกระทบต่อบ้านเรือน ชุมชน และพื้นที่เศรษฐกิจเป็นวงกว้าง

เมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2538 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 พระราชทานพระราชดำริเกี่ยวกับการจัดหาพื้นที่รองรับและกักเก็บน้ำชั่วคราว เพื่อบรรเทาปัญหาน้ำท่วมกรุงเทพมหานคร

แนวคิดดังกล่าวเป็นที่รู้จักในชื่อ “โครงการแก้มลิง”

ที่มาของชื่อเกิดจากการเปรียบเทียบกับพฤติกรรมของลิงที่เก็บอาหารไว้ในกระพุ้งแก้ม ก่อนค่อย ๆ นำออกมากินในภายหลัง

สำหรับการบริหารจัดการน้ำ หลักการสำคัญคือการจัดหาพื้นที่เก็บน้ำส่วนเกินไว้ชั่วคราว เมื่อระดับน้ำในแม่น้ำ คลอง หรือทะเลเอื้ออำนวย จึงระบายออกอย่างเป็นระบบ

แนวทางดังกล่าวช่วยลดปริมาณน้ำที่ไหลเข้าสู่พื้นที่ชุมชนในช่วงเวลาเดียวกัน และเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารจัดการน้ำท่วม

พระราชดำรินี้นำไปสู่การศึกษาและดำเนินโครงการในหลายพื้นที่ เช่น ระบบแก้มลิงคลองมหาชัย–คลองสนามชัย และพื้นที่รับน้ำต่าง ๆ ของกรุงเทพมหานครและปริมณฑล

ย้อนเหตุการณ์ 7 พฤศจิกายน 2526 เสด็จฯ ทอดพระเนตรพื้นที่น้ำท่วม

ก่อนเกิดมหาอุทกภัยปี 2538 ยังมีบันทึกเหตุการณ์สำคัญเมื่อวันที่ 7 พฤศจิกายน พ.ศ. 2526 ขณะที่กรุงเทพมหานครประสบปัญหาน้ำท่วมขังหลายพื้นที่

ในวันดังกล่าว พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 เสด็จพระราชดำเนินไปทอดพระเนตรสภาพน้ำท่วมบริเวณถนนบางนา–ตราด

เมื่อเสด็จฯ ถึงบริเวณสะพานข้ามคลองลาดกระบัง ได้ทรงกางแผนที่และหารือกับเจ้าหน้าที่ที่ตามเสด็จ เพื่อพิจารณาสภาพพื้นที่และแนวทางระบายน้ำ

ระหว่างเสด็จพระราชดำเนินกลับ ยังได้ทรงฉายภาพบริเวณน้ำท่วมแถวสะพานคลองหนองบอน เพื่อประกอบการศึกษาสภาพปัญหา

เหตุการณ์ดังกล่าวเป็นหนึ่งในภาพประวัติศาสตร์ที่สะท้อนการเสด็จพระราชดำเนินไปทอดพระเนตรสภาพพื้นที่จริง เพื่อหาแนวทางบรรเทาความเดือดร้อนแก่ประชาชน

ซาบซึ้ง! มหาอุทกภัย 2554 แม้ประทับรักษาพระองค์ ยังทรงติดตามสถานการณ์น้ำ

อีกหนึ่งเหตุการณ์สำคัญเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2554 เมื่อประเทศไทยเผชิญมหาอุทกภัยครั้งรุนแรง ส่งผลกระทบต่อประชาชนจำนวนมากในภาคเหนือ ภาคกลาง กรุงเทพมหานคร และปริมณฑล

ขณะนั้นพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ประทับรักษาพระองค์อยู่ ณ โรงพยาบาลศิริราช กรุงเทพมหานคร

แต่พระราชกรณียกิจด้านการติดตามสถานการณ์น้ำยังคงดำเนินอย่างต่อเนื่อง

ศาสตราจารย์คลินิก นายแพทย์ธีรวัฒน์ กุลทนันทน์ อดีตคณบดีคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล และอดีตหัวหน้าคณะแพทย์ผู้ถวายการรักษา ได้ให้สัมภาษณ์กับไทยพีบีเอส ซึ่งเผยแพร่เมื่อวันที่ 24 ตุลาคม 2559

โดยเปิดเผยว่า พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงให้เริ่มถวายรายงานสถานการณ์น้ำตั้งแต่วันที่ 2 สิงหาคม พ.ศ. 2554 ก่อนเกิดน้ำท่วมใหญ่ในกรุงเทพมหานครช่วงเดือนตุลาคม

คณะแพทย์และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้จัดทำรายงานถวายเป็นประจำทุกวัน ทั้งข้อมูลระดับน้ำในแม่น้ำเจ้าพระยา สถานการณ์ที่จังหวัดนครสวรรค์ และภาพถ่ายประกอบการติดตามสถานการณ์

มีการประสานข้อมูลจากกรมชลประทาน กองทัพเรือ และผู้เชี่ยวชาญด้านการจัดการน้ำ เพื่อนำมาประกอบรายงานถวาย

คำให้สัมภาษณ์ดังกล่าวเป็นหลักฐานสำคัญที่แสดงให้เห็นว่า แม้ขณะประทับรักษาพระองค์ พระองค์ยังทรงติดตามสถานการณ์อุทกภัยและความเดือดร้อนของประชาชน

จากวันนั้นถึงวันนี้ พระราชดำริยังคงทรงคุณค่า

แนวทางการบริหารจัดการน้ำตามพระราชดำริ ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงโครงการแก้มลิงเท่านั้น

แต่ยังครอบคลุมการพัฒนาแหล่งน้ำ การจัดทำฝายและอ่างเก็บน้ำ การอนุรักษ์ต้นน้ำ การฟื้นฟูพื้นที่เสื่อมโทรม ตลอดจนโครงการฝนหลวงเพื่อบรรเทาปัญหาภัยแล้ง

พระราชกรณียกิจด้านน้ำเหล่านี้มีความสำคัญต่อการเกษตร การดำรงชีวิต และการพัฒนาชุมชนของประเทศไทย

ตลอด 70 ปีแห่งรัชสมัย พระองค์เสด็จพระราชดำเนินไปยังพื้นที่ต่าง ๆ ทั่วประเทศ เพื่อทรงศึกษาปัญหาและพระราชทานแนวทางพัฒนาให้เหมาะสมกับสภาพภูมิประเทศและความต้องการของราษฎร

ภาพพระองค์ทรงถือแผนที่และทรงสนทนากับเจ้าหน้าที่กลางพื้นที่ปฏิบัติงาน จึงกลายเป็นภาพความทรงจำที่ประชาชนจำนวนมากยังคงระลึกถึง

13 ตุลาคม 2569 ครบ 10 ปีแห่งวันคล้ายวันสวรรคต

วันที่ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2569 จะเป็นวันคล้ายวันสวรรคตครบ 10 ปี นับตั้งแต่วันที่ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2559

นอกจากการน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณแล้ว วันสำคัญดังกล่าวยังเป็นโอกาสให้ประชาชนได้ศึกษาพระราชกรณียกิจและแนวพระราชดำริที่ทรงฝากไว้เป็นมรดกของแผ่นดิน

โดยเฉพาะในช่วงที่ประเทศไทยยังต้องเผชิญอุทกภัยและปัญหาการจัดการน้ำ พระราชดำริด้านการเก็บกักน้ำ การระบายน้ำ และการวางแผนพัฒนาพื้นที่ ยังคงเป็นองค์ความรู้ที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้ควบคู่กับเทคโนโลยีสมัยใหม่

ทุกครั้งที่ฝนตกหนัก

ทุกครั้งที่แม่น้ำเอ่อล้นตลิ่ง

ทุกครั้งที่ประชาชนต้องขนย้ายข้าวของหนีน้ำ

ภาพพระมหากษัตริย์พระองค์หนึ่งที่ทรงถือแผนที่ เสด็จพระราชดำเนินไปทอดพระเนตรปัญหาความเดือดร้อนของราษฎร อาจกลับมาในความทรงจำของคนไทยอีกจำนวนมาก

เพราะสำหรับคนไทยหลายรุ่น ภาพเหล่านั้นคือภาพของพระมหากษัตริย์ผู้ทรงอุทิศพระวรกายเพื่อความผาสุกของพสกนิกร

แม้กาลเวลาจะผ่านไป พระราชกรณียกิจและแนวพระราชดำริยังคงเป็นส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์การพัฒนาประเทศ

และเมื่อใดที่เกิดน้ำท่วมใหญ่ ประโยคหนึ่งก็ยังคงสะท้อนความรู้สึกของประชาชนจำนวนไม่น้อย

“น้ำท่วมทีไร…คิดถึงในหลวงทุกที”

น้อมสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้

นายอินทร์
สำนักข่าววิหคนิวส์ รายงาน

อ้างอิง

สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (สำนักงาน กปร.) — ประวัติและความเป็นมาโครงการแก้มลิง พระราชดำริวันที่ 14 พฤศจิกายน 2538

ศูนย์ศึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ — พระราชดำรัสวันที่ 26 สิงหาคม 2531 เกี่ยวกับการศึกษาสภาพพื้นที่ด้วยแผนที่ 4 ระวาง

ไทยพีบีเอส — เรื่องเล่าจากศิริราช ศ.คลินิก นพ.ธีรวัฒน์ กุลทนันทน์ วันที่ 24 ตุลาคม 2559

โพสต์ทูเดย์ — ในหลวงทรงห่วงใยประชาชน แม้ในขณะทรงพระประชวร วันที่ 13 ตุลาคม 2559

สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำ (องค์การมหาชน) — ข้อมูลองค์ความรู้โครงการแก้มลิง

#น้ำท่วมทีไรคิดถึงในหลวง #ในหลวงรัชกาลที่9 #รัชกาลที่9 #13ตุลาคม2569 #วันนวมินทรมหาราช #น้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณ #พระราชกรณียกิจ #แก้มลิง #โครงการแก้มลิง #น้ำท่วม2538 #มหาอุทกภัย2554 #การจัดการน้ำ #ศาสตร์พระราชา #พระราชดำริ #นายอินทร์ #สำนักข่าววิหคนิวส์ #VihokNews