7 ตุลาคม 2569 — กรุงเทพฯ
ดุลย์ จุลกะเศียนนักวิเคราะห์ สำนักข่าววิหคนิวส์ รายงานคำถามว่า “แก้มลิงหายไปไหน?” กลับมาอีกครั้ง หลังกรุงเทพฯ เผชิญน้ำท่วมหลายพื้นที่เมื่อไล่เอกสารย้อนหลัง พบข้อเท็จจริงสำคัญดังนี้จุดเริ่มต้นหลังน้ำท่วมใหญ่กรุงเทพฯ ปี 2538 หรือ ค.ศ. 1995 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 มีพระราชดำริเรื่อง “แก้มลิง”หลักคิดคือ ใช้พื้นที่รับน้ำชั่วคราว เก็บน้ำไว้ก่อน แล้วค่อยระบายออกเมื่อคลองและระดับน้ำเอื้ออำนวยหลังมหาอุทกภัยปี 2554 หรือ ค.ศ. 2011 กรุงเทพมหานครศึกษาพื้นที่รับน้ำขนาดใหญ่เพิ่มเติมในฝั่งตะวันออกต่อมาเกิดแผนบึงรับน้ำ 6 แห่ง คือคลองลำหม้อแตกคลองพระยาสุเรนทร์คลองคู้บอนคลองบางชันคลองสามวา 1และคลองสามวา 2ในปี 2560 หรือ ค.ศ. 2017 กทม.เปิดรับฟังความคิดเห็น เพื่อเดินหน้าจัดกรรมสิทธิ์ที่ดินผลคือ 4 แห่งไม่ผ่านการรับฟังความคิดเห็นเหลือ คู้บอน และบางชัน ที่ยังถูกพิจารณาต่อ
⸻คู้บอนบึงคู้บอนมีพื้นที่ศึกษาประมาณ 130 ไร่ออกแบบให้รองรับน้ำได้ประมาณ 870,000 ลูกบาศก์เมตรปี 2563 ยังอยู่ในขั้นเตรียมเวนคืนแต่การเวนคืนไม่เกิดขึ้นจริงในช่วงเดียวกัน มีข้อร้องเรียนเรื่องการถมดิน แบ่งแปลง และพัฒนาที่ดินภายในแนวพื้นที่ศึกษาบริษัท เสนาดีเวลลอปเม้นท์ จำกัด มหาชน ชี้แจงในปี 2569 ว่า บริษัทถือครองที่ดินประมาณ 20 ไร่ จากพื้นที่ศึกษา 130 ไร่บริษัทระบุว่า ซื้อที่ดินมาตั้งแต่ปี 2552 หรือ ค.ศ. 2009ซึ่งเป็นช่วงก่อนโครงการบึงรับน้ำเข้าสู่กระบวนการรับฟังความคิดเห็นในปี 2560ดังนั้น จากหลักฐานที่มี ยังไม่มีฐานพอจะสรุปว่า บริษัทเข้าไปซื้อที่ดินหลังโครงการถูกยกเลิก
⸻บางชัน และสามวาบึงบางชันมีพื้นที่ศึกษาประมาณ 39 ไร่คลองสามวา 1 ประมาณ 127 ไร่คลองสามวา 2 ประมาณ 133 ไร่ปัจจุบันมีรายงานว่าพื้นที่บางส่วนของบางชันและสามวา 1 ถูกพัฒนาเป็นที่อยู่อาศัยแล้วแต่ยังต้องตรวจเอกสารโฉนดและทะเบียนจัดสรรเป็นรายแปลง ก่อนระบุว่าใครเป็นเจ้าของเดิม ใครรับโอน และบริษัทใดเป็นผู้พัฒนา
⸻ปี 2569 แนวพื้นที่ยังถูกกล่าวถึงในเอกสารราชการวันที่ 17 เมษายน 2569 สำนักงานเขตคันนายาวยังมีการประชุมเรื่องการอนุญาตต่าง ๆโดยใช้คำว่า“พื้นที่แนวโครงการจัดทำบึงรับน้ำบริเวณคลองคู้บอนและคลองบางชัน”จึงสะท้อนว่า อย่างน้อยในทางเอกสารราชการ แนวพื้นที่โครงการยังถูกใช้อ้างอิงอยู่ในปีนี้
⸻กทม.ชี้แจงอย่างไรกทม.ชี้แจงว่า ไม่ได้ยกเลิกแนวคิด “แก้มลิง”ปัจจุบันยังมีพื้นที่หน่วงน้ำหลายแห่ง และกำลังเพิ่มพื้นที่ใหม่ส่วน 6 โครงการเดิมนั้น4 แห่งไม่ผ่านการรับฟังความคิดเห็นอีก 2 แห่ง คือคู้บอนและบางชัน ถูกทบทวนความคุ้มค่า เนื่องจากต้นทุนเวนคืนสูง และระบบระบายน้ำของกรุงเทพฯ เปลี่ยนไปดังนั้น คำว่า “แก้มลิงถูกยกเลิกทั้งหมด” ไม่ตรงกับข้อเท็จจริง
⸻Timeline แบบสั้น
2538 หรือ ค.ศ. 1995เกิดน้ำท่วมใหญ่กรุงเทพฯมีพระราชดำริเรื่องแก้มลิง เพื่อใช้พื้นที่พักน้ำชั่วคราว
2554 หรือ ค.ศ. 2011เกิดมหาอุทกภัยกทม.ศึกษาพื้นที่รับน้ำเพิ่มเติมฝั่งตะวันออก
2559 ถึง 2560 หรือ ค.ศ. 2016 ถึง 2017มีการศึกษาและเปิดรับฟังความคิดเห็นบึงรับน้ำ 6 แห่ง
2560. 4 แห่งไม่ผ่านการรับฟังความคิดเห็นคู้บอนและบางชันยังถูกพิจารณาต่อ2563คู้บอนยังอยู่ในขั้นเตรียมเวนคืนแต่ยังไม่มีการเวนคืนจริง2565มีการทวงถามความคืบหน้าโครงการคู้บอนและบางชัน
2569กทม.ชี้แจงว่า ไม่ได้เลิกแนวคิดแก้มลิงแต่โครงการเดิมทั้ง 6 แห่งไม่ได้เกิดขึ้นตามแผนเดิม
⸻สิ่งที่ยืนยันได้
หนึ่ง
แนวคิดแก้มลิงมีมาตั้งแต่ปี 2538
สอง
กทม.เคยศึกษาบึงรับน้ำขนาดใหญ่ฝั่งตะวันออก 6 แห่งจริง
สาม
ปี 2560 มี 4 แห่งที่ไม่ผ่านการรับฟังความคิดเห็น
สี่
คู้บอนและบางชันถูกพิจารณาต่อ แต่การเวนคืนไม่เกิดขึ้น
ห้า
ที่ดินบางส่วนในแนวพื้นที่ศึกษาเปลี่ยนไปเป็นการพัฒนาเมืองและที่อยู่อาศัย
หก
ยังไม่มีหลักฐานเพียงพอให้สรุปว่า นักการเมือง เจ้าหน้าที่รัฐ หรือบริษัทเอกชนรายใดร่วมกันยกเลิกโครงการเพื่อเอื้อประโยชน์
⸻สรุปสิ่งที่ “หาย” ไม่ใช่แนวคิดแก้มลิงแต่คือ โครงการบึงรับน้ำขนาดใหญ่ 6 แห่งที่เคยถูกศึกษา แต่ไม่มีแห่งใดเกิดขึ้นตามแผนเดิมคำถามสำคัญจึงไม่ใช่แค่“ใครยกเลิกแก้มลิง”แต่คือเหตุใดรัฐจึงใช้เวลาหลายปีโดยไม่สามารถตัดสินใจเรื่องเวนคืนหรือการสงวนพื้นที่ได้ชัดเจน จนที่ดินบางส่วนถูกพัฒนาไปก่อน?ส่วนคำถามว่าใครได้ประโยชน์ ใครซื้อ ใครขาย และใครอนุมัติยังต้องพิสูจน์ต่อด้วยเอกสารโฉนด วันที่โอน ใบอนุญาตจัดสรร และคำสั่งราชการเป็นรายแปลง
ดุลย์ จุลกะเศียนนักวิเคราะห์
สำนักข่าววิหคนิวส์ รายงาน
#แก้มลิง #บึงคู้บอน #บึงบางชัน #คลองสามวา #น้ำท่วมกรุงเทพ #กทม #ผังเมืองกรุงเทพ #เวนคืนที่ดิน #สำนักข่าววิหคนิวส์