🚨 น้ำเงิน เอาให้สุด ! กมธ.วุฒิสภา ชงริบอำนาจ กกต. เปิดทางรัฐสภาถอดถอน หลังเอาผิด สว.โกงเลือกตั้ง

21 กันยายน 2569 | สำนักข่าววิหคนิวส์

คณะกรรมาธิการ (กมธ.) การพัฒนาการเมือง การมีส่วนร่วมของประชาชน สิทธิมนุษยชน สิทธิ เสรีภาพ และการคุ้มครองผู้บริโภค วุฒิสภา เสนอแนวทางปฏิรูปกระบวนการเลือกตั้งของไทยให้มีความเสรีและเป็นธรรม โดยเสนอปรับโครงสร้างคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) แยกอำนาจจัดการเลือกตั้งออกจากอำนาจตรวจสอบ เปิดทางให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการสรรหา กกต. และเสนอให้รัฐสภามีกลไกถอดถอน กกต. ได้

ข้อเสนอดังกล่าวอยู่ในรายงานการศึกษาและข้อเสนอแนะเพื่อการพัฒนากระบวนการเลือกตั้งของไทยอย่างเสรีและเป็นธรรม ซึ่งนายนรเศรษฐ์ ปรัชญากร สมาชิกวุฒิสภา ในฐานะประธาน กมธ. นำเสนอต่อที่ประชุมวุฒิสภาเมื่อวันที่ 21 กันยายน 2569 โดยอาศัยบทเรียนจากการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรในปี 2562, 2566 และ 2569 เป็นฐานในการศึกษา

รายงานดังกล่าวได้รับความเห็นชอบจากที่ประชุมวุฒิสภาในรูปแบบรายงานและข้อเสนอแนะ ก่อนส่งให้คณะรัฐมนตรีพิจารณาดำเนินการต่อไป

เปิดปมปัญหาเลือกตั้งไทย ตั้งข้อสังเกตการใช้ดุลยพินิจ กกต.

รายงานของ กมธ. ระบุปัญหาสำคัญหลายด้าน ทั้งโครงสร้างกฎหมาย ระบบการเลือกตั้ง การใช้อำนาจวินิจฉัยของ กกต. ความแตกต่างในการปฏิบัติงานระหว่างส่วนกลางกับภูมิภาค และข้อจำกัดในการมีส่วนร่วมของประชาชน

หนึ่งในประเด็นที่รายงานหยิบยกขึ้นมาคือ ความไม่แน่นอนในการใช้ดุลยพินิจของ กกต. ซึ่งอาจส่งผลให้ผู้สมัครและพรรคการเมืองไม่มั่นใจว่าการกระทำในลักษณะเดียวกันจะได้รับการวินิจฉัยอย่างไร

รายงานยกตัวอย่างกรณีการแจกน้ำดื่มในช่วงเลือกตั้ง ซึ่งมีข้อถกเถียงเกี่ยวกับแนวทางการวินิจฉัยในแต่ละช่วงเวลา รวมถึงปัญหาการตรวจสอบคุณสมบัติผู้สมัคร เช่น การถือหุ้นสื่อและคดีอาญา ซึ่งอาจใช้เวลานาน จนเกิดกรณีผู้ได้รับเลือกตั้งถูกวินิจฉัยภายหลัง ส่งผลให้ต้องจัดการเลือกตั้งใหม่และใช้งบประมาณเพิ่มเติม

นอกจากนี้ รายงานยังตั้งข้อสังเกตเกี่ยวกับการตีความกฎหมายที่เคร่งครัด การใช้บทลงโทษทางการเมืองที่มีความรุนแรง ตลอดจนกรณีการเพิกถอนสิทธิทางการเมืองที่อาจส่งผลกระทบต่อกรรมการบริหารและโครงสร้างของพรรคการเมือง

ประเด็นเหล่านี้เป็นข้อสังเกตและข้อเสนอในรายงานของ กมธ. ไม่ใช่คำวินิจฉัยว่าการดำเนินการของ กกต. ในทุกกรณีไม่ชอบด้วยกฎหมาย

ตั้งคำถามที่มา กกต. และมาตรฐานการทำงาน

รายงานยังกล่าวถึงข้อกังขาเกี่ยวกับที่มาและความยึดโยงของ กกต. กับประชาชน โดยหยิบยกบริบทของรัฐธรรมนูญปี 2560 และกระบวนการสรรหาบุคคลเข้าสู่องค์กรอิสระมาเป็นส่วนหนึ่งของการพิจารณา

ขณะเดียวกัน ยังมีข้อสังเกตเกี่ยวกับมาตรฐานการทำงานระหว่าง กกต. ส่วนกลางกับหน่วยงานระดับภูมิภาค ตลอดจนความเป็นกลางของกรรมการประจำหน่วยเลือกตั้ง ซึ่งส่วนหนึ่งเป็นข้าราชการในพื้นที่และอาจเผชิญข้อจำกัดจากความสัมพันธ์ทางการเมืองในท้องถิ่น

รายงานจึงเสนอให้ปรับระบบการจัดการเลือกตั้ง เพิ่มกลไกตรวจสอบ และเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมมากขึ้น เพื่อเสริมความโปร่งใสและความเชื่อมั่นต่อกระบวนการเลือกตั้ง

เสนอปรับที่มา กกต. ดึงการเมือง–วิชาการ–ประชาชนร่วมสรรหา

ข้อเสนอเชิงหลักการของ กมธ. มุ่งปรับโครงสร้างสถาบันที่เกี่ยวข้องกับการเลือกตั้ง โดยเสนอให้ กกต. มีความยึดโยงกับประชาชนมากขึ้น ผ่านกระบวนการให้รัฐสภา ซึ่งประกอบด้วย สส. และ สว. มีส่วนร่วมในการให้ความเห็นชอบ

นอกจากนี้ ยังเสนอให้ปรับโครงสร้างคณะกรรมการสรรหาเป็นระบบดุลยภาพไตรภาคี ประกอบด้วยฝ่ายการเมือง ฝ่ายวิชาการ และภาคประชาชน เพื่อลดการผูกขาดการสรรหา

ส่วนคุณสมบัติของ กกต. มีข้อเสนอให้ลดอายุขั้นต่ำเหลือ 35 ปี และเปิดรับบุคคลจาก 4 สายงานหลัก ได้แก่

• สายกฎหมาย
• สายวิชาการ
• สายภาคประชาสังคม
• สายเทคโนโลยีสารสนเทศ

ชงแยกอำนาจจัดเลือกตั้งออกจากอำนาจตรวจสอบ

ข้อเสนอสำคัญอีกประการคือ การแยกอำนาจจัดการเลือกตั้งออกจากอำนาจตรวจสอบการเลือกตั้ง เพื่อให้เกิดการตรวจสอบถ่วงดุล และลดข้อกังวลเกี่ยวกับการที่องค์กรเดียวกันมีบทบาททั้งจัดการเลือกตั้งและตรวจสอบการดำเนินงานของตนเอง

รายงานยังเสนอให้มีกลไกที่รัฐสภาสามารถถอดถอน กกต. ได้ โดยยกตัวอย่างเกณฑ์เสียงข้างมากพิเศษ เช่น สองในสาม หรือสามในห้าของรัฐสภา

ขณะเดียวกัน เสนอให้ประชาชนสามารถสมัครเป็นกรรมการประจำหน่วยเลือกตั้ง (กปน.) ได้มากขึ้น แทนการพึ่งพาข้าราชการในพื้นที่เพียงอย่างเดียว เพื่อเพิ่มการมีส่วนร่วมและลดข้อกังวลเรื่องอิทธิพลทางการเมืองในระดับท้องถิ่น

ชงประกาศผลใน 7 วัน เปิดคะแนนรายหน่วยแบบดิจิทัล

สำหรับข้อเสนอระยะสั้น กมธ. เสนอแนวทางปรับปรุงกระบวนการเลือกตั้งหลายประการ ได้แก่

1. ประกาศผลการเลือกตั้งอย่างเป็นทางการภายใน 7 วัน
2. คืนสิทธิให้ผู้ที่พลาดการเลือกตั้งล่วงหน้าตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด
3. ส่งเสริมการสังเกตการณ์เลือกตั้งโดยประชาชน
4. ยกเว้นค่าใช้จ่ายสำหรับผู้สังเกตการณ์ของพรรคการเมืองตามข้อเสนอ
5. เปิดเผยผลคะแนนรายหน่วยในรูปแบบดิจิทัล
6. ใช้หมายเลขผู้สมัครแบบเดียวกันทั่วประเทศ
7. กำหนดให้จำนวนประชากรในแต่ละเขตเลือกตั้งแตกต่างกันไม่เกินร้อยละ 5 เพื่อป้องกันความไม่เป็นธรรมในการแบ่งเขต โดยเสนอให้คำนึงถึงการไม่แบ่งพื้นที่ระดับตำบลออกจากกัน

ข้อเสนอเหล่านี้มีเป้าหมายเพื่อให้ประชาชนตรวจสอบผลคะแนนได้สะดวก ลดความสับสนในการลงคะแนน และเพิ่มความโปร่งใสในกระบวนการเลือกตั้ง

เสนอแก้รัฐธรรมนูญและกฎหมายเลือกตั้ง 3 ฉบับ

ในระยะยาว กมธ. เสนอให้ปรับปรุงกฎหมายสำคัญ 3 ส่วน ได้แก่

• รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560
• พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยคณะกรรมการการเลือกตั้ง
• พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร

การแก้ไขดังกล่าวมีเป้าหมายเพื่อปรับที่มาและโครงสร้างของ กกต. กำหนดอำนาจหน้าที่ให้ชัดเจน เพิ่มการตรวจสอบถ่วงดุล และส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนในกระบวนการเลือกตั้ง

อย่างไรก็ตาม ข้อเสนอทั้งหมดเป็นแนวทางปฏิรูปที่ผ่านการพิจารณาในรูปแบบรายงานของวุฒิสภาและส่งต่อให้คณะรัฐมนตรีพิจารณา มิใช่การแก้ไขรัฐธรรมนูญหรือกฎหมายที่มีผลบังคับใช้แล้ว

สำนักข่าววิหคนิวส์

#ปฏิรูปเลือกตั้ง #กกต #วุฒิสภา #นรเศรษฐ์ปรัชญากร #แก้รัฐธรรมนูญ #กฎหมายเลือกตั้ง #เลือกตั้งไทย #ประชาธิปไตย #ข่าวการเมือง #สำนักข่าววิหคนิวส์