🚨 วัส ติงสมิตร ผ่าปมฮั้ว สว.! ชี้ชัด “คดีเลือกตั้ง” หรือ “คดีรัฐธรรมนูญ” ต้องแยกให้ออก

23 กันยายน 2569

วัส ติงสมิตร นักวิชาการอิสระ และอดีตผู้พิพากษาอาวุโสหัวหน้าองค์คณะศาลฎีกา เผยแพร่บทความเจาะลึกประเด็น “ฮั้ว สว.” ตั้งคำถามทางกฎหมายว่า หากมีหลักฐานเกี่ยวกับขบวนการทำให้การได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภาไม่เป็นไปโดยสุจริตหรือเที่ยงธรรม เรื่องดังกล่าวอยู่ในกรอบ คดีการได้มาซึ่ง สว. ที่มีกลไก กกต. และศาลฎีกา หรือสามารถยกระดับเป็นปัญหาความชอบด้วยรัฐธรรมนูญจนเข้าสู่ศาลรัฐธรรมนูญได้หรือไม่

วัสระบุว่า ประเด็นดังกล่าวต้องแยกออกจากกัน โดย รัฐธรรมนูญมาตรา 107 กำหนดโครงสร้างและหลักเกณฑ์สำคัญเกี่ยวกับการได้มาซึ่ง สว. พร้อมกำหนดให้รายละเอียดและมาตรการที่จำเป็นเพื่อให้การเลือกเป็นไปโดยสุจริตและเที่ยงธรรมเป็นไปตาม พ.ร.ป.ว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา

ส่วนเรื่อง การลงคะแนนโดยลับ วัสชี้ว่า บทบัญญัติที่กำหนดเรื่องดังกล่าวอยู่ในกฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญ ไม่ได้บัญญัติไว้โดยตรงในมาตรา 107 ของรัฐธรรมนูญ

ดังนั้น หากมีข้อกล่าวหาเรื่องการฮั้วเลือก สว. ประเด็นสำคัญคือการตรวจสอบว่ามีพฤติการณ์ฝ่าฝืนกฎหมายว่าด้วยการได้มาซึ่ง สว. หรือไม่ โดยวัสเห็นว่า การฝ่าฝืน พ.ร.ป. สว. ไม่ได้หมายความว่าจะเป็นการขัดรัฐธรรมนูญโดยอัตโนมัติ

กกต. คัดกรองหลักฐาน ศาลฎีกาพิจารณา

วัสระบุว่า รัฐธรรมนูญและกฎหมายได้วางกลไกตรวจสอบการทุจริตในการได้มาซึ่ง สว. ไว้แล้ว โดยเมื่อมี “หลักฐานอันควรเชื่อได้” ว่าผู้สมัครหรือบุคคลใดทุจริตในการเลือก หรือรู้เห็นกับการกระทำของบุคคลอื่นจนทำให้การเลือกไม่เป็นไปโดยสุจริตและเที่ยงธรรม กกต.มีหน้าที่ดำเนินการตามอำนาจที่กฎหมายกำหนด และนำเรื่องเข้าสู่กระบวนการของศาลฎีกา

วัสอธิบายว่า กกต.มีหน้าที่พิจารณาและคัดกรองพยานหลักฐาน ขณะที่ศาลฎีกามีหน้าที่พิจารณาคดีตามกระบวนการที่กฎหมายกำหนด

สำหรับคำว่า “หลักฐานอันควรเชื่อได้” วัสระบุว่า ไม่ใช่มาตรฐานเดียวกับการพิสูจน์ความผิดจนสิ้นสงสัย และไม่ควรนำมาตรฐานการพิสูจน์ความผิดทางอาญามาใช้แทน หากกฎหมายกำหนดให้ กกต.ดำเนินการเมื่อพยานหลักฐานถึงเกณฑ์ดังกล่าว

กฎหมาย พ.ร.ป.ว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา พ.ศ. 2561 ยังบัญญัติให้ศาลฎีกามีบทบาทโดยตรงในข้อพิพาทเกี่ยวกับกระบวนการได้มาซึ่ง สว. รวมถึงมาตรา 44 ที่เปิดช่องให้ผู้สมัครหรือผู้มีสิทธิเลือกในบางระดับยื่นคำร้องคัดค้านการดำเนินการที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายต่อศาลฎีกาภายใน 3 วันนับแต่วันที่มีคำสั่ง

เปิดปมผู้ตรวจการแผ่นดิน

อีกประเด็นที่วัสหยิบขึ้นมาคือการใช้ ผู้ตรวจการแผ่นดิน เป็นช่องทางไปสู่ศาลรัฐธรรมนูญ

วัสระบุว่า พ.ร.ป.ว่าด้วยผู้ตรวจการแผ่นดินมีข้อจำกัดเกี่ยวกับเรื่องที่อยู่ในหน้าที่และอำนาจขององค์กรอิสระอื่น หรือเรื่องที่องค์กรอิสระอื่นรับไว้ดำเนินการแล้ว จึงต้องพิจารณาขอบเขตอำนาจอย่างระมัดระวัง

ในมุมของวัส การตรวจสอบการทุจริตหรือการฮั้วในการเลือก สว. เป็นเรื่องที่รัฐธรรมนูญและกฎหมายเลือก สว. กำหนดให้ กกต.มีหน้าที่และอำนาจโดยตรง จึงไม่ควรตีความว่าผู้ตรวจการแผ่นดินทำหน้าที่เป็นองค์กรอุทธรณ์เหนือ กกต. ได้

ยกกรณี Barcode–QR Code เปรียบเทียบ

วัสยังยกกรณี Barcode หรือ QR Code บนบัตรเลือกตั้ง สส. มาเปรียบเทียบ โดยระบุว่า กรณีดังกล่าวตั้งคำถามถึงระบบหรือวิธีการจัดการเลือกตั้งว่าอาจกระทบต่อหลักการลงคะแนนโดยลับที่รัฐธรรมนูญรับรองหรือไม่

ขณะที่กรณี ฮั้ว สว. เป็นอีกประเด็นหนึ่ง คือการตรวจสอบพฤติการณ์ของบุคคลและการบังคับใช้กฎหมายว่าด้วยการได้มาซึ่ง สว. ว่าเป็นไปโดยสุจริตและเที่ยงธรรมหรือไม่

วัสจึงเห็นว่า ทั้งสองกรณีไม่ควรถูกนำมาเทียบกันโดยตรง เพราะมีประเด็นทางกฎหมายและฐานอำนาจในการตรวจสอบแตกต่างกัน

ฝากศาลฎีกาคลี่คลายปัญหา

ท้ายบทความ วัสตั้งคำถามเพิ่มเติมถึงกระบวนการอุทธรณ์หรือโต้แย้งคำวินิจฉัยของ กกต. โดยระบุว่า กฎหมายไม่ได้กำหนดกระบวนการอุทธรณ์คำวินิจฉัยของ กกต. ไว้เป็นการทั่วไป และ พ.ร.ป. สว. มีช่องทางเฉพาะสำหรับการคัดค้านการดำเนินการเกี่ยวกับการเลือกต่อศาลฎีกา

วัสระบุในตอนท้ายว่า ขอฝากความหวังให้ ศาลฎีกาพิจารณาและคลี่คลายปัญหาดังกล่าวเมื่อจำเป็นต้องเผชิญในอนาคต

บทความดังกล่าวเผยแพร่โดย วัส ติงสมิตร นักวิชาการอิสระ เมื่อวันที่ 23 กันยายน 2569 เป็นความเห็นและการวิเคราะห์ข้อกฎหมายของผู้เขียนต่อประเด็นอำนาจขององค์กรตามรัฐธรรมนูญและกฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญ

สำนักข่าววิหคนิวส์

อ้างอิง: วัส ติงสมิตร / สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง / พ.ร.ป.ว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา พ.ศ. 2561

#สำนักข่าววิหคนิวส์ #ฮั้วสว #เลือกสว2567 #กกต #ศาลฎีกา #ศาลรัฐธรรมนูญ #ผู้ตรวจการแผ่นดิน #วัสติงสมิตร #มาตรา107 #องค์กรอิสระ