5 กันยายน 2569 – กลายเป็นประเด็นร้อนด้านนโยบายดิจิทัล หลัง นางการดี เลียวไพโรจน์ รองหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ ออกมาตั้งข้อสังเกตต่อโครงการ TH-AI Passport โดยเรียกร้องให้ภาครัฐทบทวนทั้งประสิทธิภาพของระบบ ความคุ้มค่าของงบประมาณ และธรรมาภิบาลข้อมูลประชาชน
นางการดีกล่าวว่า จากการทดลองใช้ TH-AI Passport ด้วยตัวเอง มองว่าโมเดลที่นำมาใช้ยังล้าหลัง และไม่สามารถตอบโจทย์การพัฒนาทักษะด้าน AI ได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ พร้อมเตือนว่า หากประเทศยังเดินหน้าสร้างระบบ AI ในลักษณะที่เป็นเพียง “แชตบอตแบบตื้นๆ” อาจทำให้ผู้ใช้งานไม่ได้พัฒนาทักษะจริง และอาจนำไปสู่ภาวะที่เรียกว่า “โง่ฉับพลัน” หรือทักษะการเรียนรู้ถดถอยลง
ประเด็นสำคัญที่นางการดีตั้งคำถามคือ คำว่า “ฟรี” ไม่ควรถูกใช้เป็นเหตุผลในการยอมรับคุณภาพของโครงการ เพราะท้ายที่สุดงบประมาณที่นำมาใช้มาจากภาษีประชาชน
«“ถ้าบอกว่าเพราะมันฟรีเราถึงได้แค่นี้ ตนก็บอกว่าอย่าทำดีกว่า เพราะมันมาจากภาษีประชาชน ไม่มีอะไรฟรีจากเรื่องนี้”»
นอกจากนี้ยังตั้งข้อสังเกตเรื่อง โควตาการใช้งาน ซึ่งเห็นว่ายังน้อยเมื่อเปรียบเทียบกับบริการ AI ที่มีให้ใช้งานฟรีในตลาด พร้อมเสนอว่าไม่ควรกำหนดให้ประชาชนจำนวน 5 ล้านคนได้รับสิทธิในรูปแบบเดียวกันทั้งหมด แต่ควรแบ่งกลุ่มตามความต้องการ เช่น SME นักเรียน และกลุ่มผู้ใช้งานประเภทต่างๆ เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด
จี้รัฐวางระบบ “ธรรมาภิบาลข้อมูล”
อีกประเด็นที่ถูกจับตาคือ ข้อมูลส่วนบุคคล โดยเฉพาะข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการลงทะเบียนและเลขบัตรประจำตัวประชาชน
นางการดีเสนอให้ภาครัฐสร้างความชัดเจนเรื่องธรรมาภิบาลข้อมูล เปิดเผยว่าข้อมูลประชาชนถูกเก็บ ใช้ และคุ้มครองอย่างไร เพื่อสร้างความมั่นใจว่าจะไม่นำข้อมูลไปใช้เพื่อประโยชน์ของบุคคลหรือกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง
เธอยังเรียกร้องให้ประชาชนจับตาการจัดซื้อจัดจ้างและโครงการดิจิทัลของรัฐในอนาคต โดยตั้งข้อสังเกตว่า หากมีการกำหนดคุณสมบัติผู้เข้าประมูลในลักษณะต้องเป็นบริษัทที่มีฐานข้อมูลประชาชนจำนวนมาก เช่น 3–5 ล้านรายขึ้นไป อาจนำไปสู่ข้อกังวลเรื่องการจำกัดการแข่งขันหรือล็อกการประมูลได้
อย่างไรก็ตาม นางการดีย้ำว่า ประเด็นดังกล่าวเป็น การตั้งคำถาม ไม่ใช่การกล่าวหา
สำหรับข้อเสนอที่ต้องการให้รัฐดำเนินการ คือ เปิดเผยข้อมูลด้านธรรมาภิบาลอย่างเป็นรูปธรรม และกำหนดตัวชี้วัดความสำเร็จของโครงการให้ชัดเจน เพื่อให้สามารถประเมินได้ว่าโครงการสร้างประโยชน์ให้ประชาชนและประเทศได้จริงเพียงใด
ประเด็น TH-AI Passport จึงยังถูกจับตาต่อเนื่อง ทั้งในมิติ ความคุ้มค่าของงบประมาณ คุณภาพเทคโนโลยี การพัฒนาทักษะคนไทย และการคุ้มครองข้อมูลประชาชน
สำนักข่าววิหคนิวส์
อ้างอิง: มติชน, Nation TV, Thai PBS
#THAIPassport #AI #การดีเลียวไพโรจน์ #ประชาธิปัตย์ #ข้อมูลประชาชน #ภาษีประชาชน #ดิจิทัล #วิหคนิวส์