กรุงเทพฯ — วันที่ 20 สิงหาคม 2569

โครงการ TH-AI Passport กำลังเผชิญแรงกดดันด้านความโปร่งใสและความคุ้มค่าของงบประมาณ หลัง ดร.การดี เลียวไพโรจน์ รองหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ ออกมาตั้งข้อสังเกตถึงการใช้งบประมาณประมาณ 1,600 ล้านบาท พร้อมเรียกร้องให้เปิดเผยรายละเอียดสำคัญของโครงการ โดยเฉพาะเรื่องการประมวลผลข้อมูลและสัญญากับผู้ให้บริการ AI ต่างประเทศ

ประเด็นดังกล่าวถูกเรียบเรียงจากบทสัมภาษณ์ของ ดร.การดี ในรายการ “เที่ยงเจอกัน” ดำเนินรายการโดย สมจิตต์ นวเครือสุนทร

🔥 ห่วงข้อมูลคนไทยถูกส่งไปประมวลผลต่างประเทศ

ดร.การดีตั้งข้อสังเกตว่า แม้ TOR ของโครงการจะมีแนวคิดเกี่ยวกับการจัดเก็บและประมวลผลข้อมูลภายในประเทศ แต่การใช้งานระบบที่เชื่อมโยงกับผู้ให้บริการ AI ต่างชาติ อาจทำให้เกิดการประมวลผลข้อมูลในต่างประเทศ

จุดที่ถูกตั้งคำถามอย่างหนักคือ เงื่อนไขการใช้งานที่ผู้ใช้ต้องยินยอมให้มีการประมวลผลข้อมูลในต่างประเทศ หากไม่ยินยอมก็ไม่สามารถใช้งานแพลตฟอร์มได้

จึงเกิดคำถามสำคัญเกี่ยวกับสิทธิของประชาชนและการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลว่า เงื่อนไขดังกล่าวสอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของโครงการและหลักการคุ้มครองข้อมูลมากน้อยเพียงใด

⚠️ จี้เปิดสัญญา AI ทั้ง 14 ค่าย

อีกประเด็นที่ถูกจับตาคือความสัมพันธ์ระหว่างบริษัท IT ของไทย ซึ่งเป็นคู่สัญญา กับผู้ให้บริการ AI ระดับโลกจำนวน 14 ราย

ดร.การดีเรียกร้องให้เปิดหลักฐานให้ชัดเจนว่า มีข้อตกลงเป็นลายลักษณ์อักษรหรือไม่ว่า ข้อมูลพฤติกรรมการใช้งาน รวมถึงข้อความ Prompt ของผู้ใช้งานชาวไทย จะไม่ถูกนำไปใช้เพื่อพัฒนาและฝึกโมเดล AI

ประเด็นนี้ถือเป็นหัวใจสำคัญ เพราะเกี่ยวข้องโดยตรงกับความปลอดภัยของข้อมูลและผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจของประเทศ

💰 งบ 1,600 ล้าน ถูกตั้งคำถามเรื่องความคุ้มค่า

ดร.การดียังตั้งข้อสังเกตถึงความคุ้มค่าของงบประมาณ โดยเฉพาะเป้าหมายด้าน AI Literacy

เนื่องจากปัจจุบันประชาชนสามารถเข้าถึงเครื่องมือ AI หลายรูปแบบที่เปิดให้ใช้งานฟรี รวมถึงหลักสูตรออนไลน์และแหล่งเรียนรู้ของสถาบันการศึกษาต่าง ๆ

จึงเกิดคำถามว่า การใช้งบประมาณระดับ 1,500–1,600 ล้านบาท เพื่อผลักดันโครงการดังกล่าว สามารถสร้างประโยชน์ที่เหนือกว่าทางเลือกที่มีอยู่แล้วได้มากเพียงใด

📊 “7 แสนคน” ยังไม่ใช่คำตอบเรื่องความสำเร็จ

อีกประเด็นร้อนคือจำนวนผู้ลงทะเบียนที่ภาครัฐนำมาใช้เป็นตัวชี้วัดความสำเร็จของโครงการ

ดร.การดีมองว่า จำนวนผู้สมัครสมาชิกไม่ได้หมายความว่าประชาชนมีทักษะ AI เพิ่มขึ้น

หาก KPI หลักกลายเป็นจำนวนผู้ลงทะเบียน ตัวเลขดังกล่าวอาจสะท้อนเพียงความสำเร็จด้านการประชาสัมพันธ์และการตลาด แต่ไม่ได้ตอบคำถามว่า ประชาชนสามารถใช้ AI ได้ดีขึ้นจริงหรือไม่

🚨 “Pro” ต้องพิสูจน์ว่าคุ้มเงินจริง

อีกข้อสังเกตคือการประชาสัมพันธ์สิทธิ์ใช้งานในระดับ Pro

ดร.การดีระบุว่า จากการทดสอบระบบในช่วง Demo ยังมีข้อสงสัยเกี่ยวกับความสามารถและคุณภาพของระบบเมื่อเทียบกับ AI รุ่นที่ประชาชนสามารถใช้งานฟรีอยู่แล้ว

ดังนั้น สิ่งที่ต้องพิสูจน์คือ เมื่อใช้งานจริงแล้ว คุณภาพของบริการจะคุ้มค่ากับเงินภาษีประชาชนหรือไม่

💥 สมัครวันนี้ รัฐอาจเริ่มจ่ายวันนี้

ยังมีข้อกังวลเกี่ยวกับรูปแบบการจ่ายเงินแบบ Pay per active user

แม้แนวทางดังกล่าวดูเหมือนจะผูกการจ่ายเงินกับผู้ใช้งานจริง แต่หากมีการแจกสิทธิ์ระดับ Pro ให้ผู้สมัครใหม่ทันที ก็อาจทำให้รัฐต้องเริ่มมีภาระค่าใช้บริการตั้งแต่ผู้ใช้เพิ่งสมัคร โดยยังไม่ได้ผ่านกระบวนการเรียนรู้หรือยกระดับทักษะตามเป้าหมายของโครงการ

⚠️ ห่วง “กรรมการตรวจรับ” กลายเป็นผู้รับผิด

ดร.การดียังแสดงความกังวลต่อเจ้าหน้าที่และคณะกรรมการตรวจรับ หากโครงการเดินหน้าต่อทั้งที่ยังมีข้อทักท้วงด้านเทคนิคและข้อกำหนดใน TOR

เพราะหากท้ายที่สุดเกิดปัญหาเรื่องการตรวจรับหรือการเบิกจ่าย ผู้ปฏิบัติงานอาจต้องเป็นผู้รับผิดชอบทางกฎหมาย ทั้งที่ปัญหาบางส่วนอาจเกิดจากการกำหนดนโยบายและการบริหารโครงการในระดับบน

หัวใจของข้อเรียกร้องจึงอยู่ที่การเปิดข้อมูลให้ตรวจสอบได้ ตั้งแต่ TOR สัญญากับผู้ให้บริการ AI เงื่อนไขการประมวลผลข้อมูล ไปจนถึงวิธีคำนวณ KPI และค่าใช้จ่ายจริง

เพราะ “ต่อให้ลงทะเบียน 7 แสน หรือ 5 ล้านคน ก็ไม่ได้ทำให้ข้อสงสัยเรื่องความโปร่งใสหายไป” หากยังไม่มีคำตอบที่ชัดเจนในเรื่องความปลอดภัยของข้อมูลและความคุ้มค่าของเงินภาษีประชาชน

สำนักข่าววิหคนิวส์ อ้างอิง : บทสัมภาษณ์ ดร.การดี เลียวไพโรจน์ ในรายการ “เที่ยงเจอกัน”