ประเทศไทย 24 กรกฎาคม 2569 — จับตาแรงกระเพื่อมครั้งใหม่ในสนามตรวจสอบอำนาจรัฐ หลัง พลเอก ดร.กิตติศักดิ์ รัฐประเสริฐ ในฐานะเลขาธิการภาคีเครือข่ายธรรมาภิบาลแห่งชาติ เผยแพร่ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก ประกาศเตรียมนำเครื่องมือที่เรียกว่า “GGI Index – Good Governance Index” หรือ “ดรรชนีธรรมาภิบาล” มาใช้ประเมินนักการเมือง หน่วยงานรัฐ และโครงการสาธารณะ โดยระบุเป้าหมายว่าต้องการยกระดับการตรวจสอบของสังคมในช่วงที่ประเทศไทยเผชิญข้อกังขาเรื่องคอร์รัปชัน ผลประโยชน์ทับซ้อน และความน่าเชื่อถือของกลไกรัฐ
จากข้อความที่เผยแพร่ ระบุว่า การประชุมร่วมของผู้บริหารและที่ปรึกษาภาคีฯ ซึ่งมีชื่อ ศ.นพ.ยงยุทธ วัชรดุลย์ ประธานที่ปรึกษา, พลเอก จรัล กุลละวณิชย์ ประธานภาคีฯ, พลเอก ดร.กิตติศักดิ์ รัฐประเสริฐ เลขาธิการ และคณะกรรมการ มีมติร่วมกันประกาศใช้ GGI เป็นเกณฑ์ประเมินด้านธรรมาภิบาล
เครื่องมือดังกล่าวตามที่ภาคีฯ ประกาศ แบ่งการประเมินออกเป็น 6 หลักธรรมาภิบาล ได้แก่ หลักนิติธรรม คุณธรรม ความโปร่งใส การมีส่วนร่วม ความรับผิดชอบ และความคุ้มค่า ก่อนนำคะแนนมาคำนวณเป็นสัดส่วนเพื่อสะท้อนผลการประเมิน
และเคสแรกที่ถูกนำขึ้นเขียงไม่ใช่เรื่องเล็ก แต่คือมหากาพย์ “ที่ดินเขากระโดง” จ.บุรีรัมย์
เขากระโดงเคสแรก—ภาคีฯ ให้เพียง 8.33%
ตามข้อมูลในโพสต์ ภาคีเครือข่ายธรรมาภิบาลแห่งชาติระบุผลประเมินกรณีเขากระโดงในแต่ละหัวข้อไว้ในระดับต่ำ ก่อนสรุปคะแนนรวม 8.33% และจัดเป็น “เกรด F” พร้อมนิยามว่าอยู่ในระดับ “วิกฤตธรรมาภิบาลขั้นร้ายแรง”
อย่างไรก็ตาม ต้องย้ำว่า คะแนน 8.33% ดังกล่าวเป็นผลการประเมินตามกรอบที่ภาคีเครือข่ายธรรมาภิบาลแห่งชาติจัดทำและเผยแพร่เอง มิใช่คำพิพากษาของศาล ไม่ใช่ผลสอบของ ป.ป.ช. และไม่ใช่ดัชนี GGI มาตรฐานสากลที่ตรวจพบว่าเผยแพร่โดยองค์กรระหว่างประเทศ
ดังนั้น การระบุถึง “ผลประโยชน์ทับซ้อน” “กลุ่มอิทธิพล” หรือการนำงบรัฐไปใช้เพื่อประโยชน์ส่วนตัวตามข้อความต้นทาง จึงยังต้องถือเป็น ข้อประเมินและข้อกล่าวอ้างของผู้จัดทำดัชนี ไม่ควรตีความว่าบุคคลใดมีความผิดทางกฎหมายแล้ว
ย้อนมหากาพย์ “เขากระโดง” ปมที่ดินที่ลากยาวหลายปี
กรณีเขากระโดงเป็นข้อพิพาทเกี่ยวกับที่ดินบริเวณเขากระโดง อ.เมืองบุรีรัมย์ ซึ่งมีประเด็นระหว่างการรถไฟแห่งประเทศไทยกับผู้ถือเอกสารสิทธิในพื้นที่ และผ่านกระบวนการทางศาลหลายส่วนมาแล้ว
ล่าสุดเมื่อเดือนมิถุนายน 2569 กรมที่ดินออกมาชี้แจงว่า ในส่วนคดีที่มีคำพิพากษาถึงที่สุดให้ดำเนินการ กรมที่ดินได้ยกเลิกคำขอออกโฉนดของราษฎร 35 ราย และเพิกถอนโฉนดกับหนังสือรับรองการทำประโยชน์รวม 4 ฉบับแล้ว
แต่สำหรับที่ดินอีกจำนวนมาก กรมที่ดินระบุว่า คำพิพากษาศาลปกครองกลางเมื่อวันที่ 30 มีนาคม 2566 กำหนดให้อธิบดีกรมที่ดินตั้งคณะกรรมการสอบสวนตามมาตรา 61 แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน และเมื่อสอบสวนได้ข้อเท็จจริงอย่างไร การมีคำสั่งต่อไปเป็นอำนาจของอธิบดีกรมที่ดินตามกฎหมาย กรมที่ดินจึงยืนยันว่าการดำเนินการต้องแยกตามข้อเท็จจริงและเอกสารสิทธิแต่ละส่วน
จุดนี้จึงเป็นหัวใจสำคัญ เพราะแม้ “เขากระโดง” จะผ่านคำพิพากษาและกระบวนการตรวจสอบมาหลายครั้ง แต่สถานะของที่ดินทุกแปลงไม่ได้สามารถเหมารวมว่ามีคำพิพากษาถึงที่สุดในลักษณะเดียวกันทั้งหมด
CPI ไทยร่วงเหลือ 33 คะแนน
อีกเหตุผลที่ผู้เผยแพร่ GGI ยกขึ้นมาประกอบ คือสถานการณ์ดัชนีการรับรู้การทุจริต หรือ Corruption Perceptions Index (CPI) ของประเทศไทย
ข้อมูลล่าสุดของ Transparency International สำหรับ CPI 2025 ซึ่งประกาศในปี 2569 พบว่า ไทยได้เพียง 33 คะแนนจาก 100 คะแนน อยู่อันดับ 116 จาก 182 ประเทศ ลดลง 1 คะแนนจากปีก่อน
แต่ต้องแยกให้ชัดว่า CPI กับ GGI ที่ภาคีฯ ประกาศเป็นคนละดัชนี CPI เป็นดัชนีสากลของ Transparency International ที่วัด “การรับรู้การทุจริตในภาครัฐ” ขณะที่ GGI ในข่าวนี้เป็นกรอบประเมินที่ภาคีเครือข่ายธรรมาภิบาลแห่งชาติประกาศขึ้นเพื่อใช้ในการตรวจสอบของตนเอง
ความเคลื่อนไหวครั้งนี้จึงน่าจับตาว่า หลังนำ “เขากระโดง” ขึ้นเป็นกรณีศึกษาชิ้นแรกแล้ว ภาคีฯ จะหยิบ นักการเมือง หน่วยงานรัฐ หรือโครงการใด ขึ้นมาประเมินต่อ และจะเปิดเผยหลักฐาน วิธีคำนวณ น้ำหนักคะแนน ตลอดจนเปิดพื้นที่ให้ผู้ถูกประเมินชี้แจงหรือโต้แย้งมากน้อยเพียงใด
เพราะหากจะยกระดับ GGI ให้กลายเป็นเครื่องมือที่สังคมเชื่อถือ สิ่งสำคัญไม่ใช่เพียงคะแนนที่ “แรง” แต่ต้องพิสูจน์ให้ได้ว่า เกณฑ์ต้องโปร่งใส ตรวจสอบย้อนกลับได้ ใช้มาตรฐานเดียวกับทุกฝ่าย และไม่เลือกปฏิบัติ ซึ่งนั่นเองจะเป็นบททดสอบ “ธรรมาภิบาล” ของผู้ตรวจสอบเช่นเดียวกัน
สำนักข่าววิหคนิวส์
อ้างอิง: โพสต์ของ พลเอก ดร.กิตติศักดิ์ รัฐประเสริฐ ตามภาพเผยแพร่วันที่ 24 กรกฎาคม 2569; กรมที่ดินและข้อมูลกรณีเขากระโดงที่เผยแพร่ผ่าน Thai PBS ; Transparency International, Corruption Perceptions Index 2025