27 พฤษภาคม 2569 วัส ติงสมิตร อดีตผู้พิพากษาอาวุโส ระบุถึง ประเด็น “การฟ้องปิดปาก” หรือ SLAPP (Strategic Lawsuit Against Public Participation) กำลังถูกจับตาอย่างหนักในสังคมไทย หลังมีการเผยแพร่บทความวิเคราะห์เกี่ยวกับกฎหมาย Anti-SLAPP และพัฒนาการล่าสุดของกระบวนการยุติธรรมไทย ที่เริ่มขยับป้องกันการใช้คดีเป็นเครื่องมือคุกคามประชาชน

SLAPP คือรูปแบบการฟ้องร้องที่ไม่ได้มุ่งชนะคดีเพียงอย่างเดียว แต่ถูกมองว่าใช้เพื่อ “กดดันให้เงียบเสียง” ผ่านภาระค่าใช้จ่าย เวลา และความกลัว โดยเป้าหมายมักเป็นนักข่าว นักสิทธิมนุษยชน นักวิชาการ หรือชาวบ้านที่ออกมาเปิดโปงปัญหาสาธารณะ

บทวิเคราะห์ชี้ว่า แม้ประเทศไทยยังไม่มีกฎหมาย Anti-SLAPP โดยตรง แต่ได้เริ่มมีกลไกทางกฎหมาย เช่น ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 161/1 และ 165/2 ที่เปิดทางให้ศาล “ไม่รับฟ้อง” หากพบว่าคดีถูกใช้เพื่อกลั่นแกล้งหรือฟ้องโดยไม่สุจริต

นอกจากนี้ ยังมีพัฒนาการสำคัญ เมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม 2569 หลังประธานศาลฎีกาออก “คำแนะนำเกี่ยวกับการดำเนินคดีโดยไม่สุจริต” เพื่อให้ผู้พิพากษามีแนวทางตรวจจับคดีฟ้องปิดปากได้ชัดเจนขึ้น เช่น การแกล้งฟ้องไกลบ้าน การซอยฟ้องหลายคดี หรือการฟ้องผู้ที่ทำหน้าที่เพื่อประโยชน์สาธารณะ

นักวิชาการจำนวนมากมองว่า หากปล่อยให้การฟ้องคดีถูกใช้เป็น “อาวุธทางจิตวิทยา” จะทำให้ประชาชนไม่กล้าแสดงความคิดเห็น ไม่กล้าร้องเรียน และสังคมจะเข้าสู่ภาวะ “เงียบเพราะกลัว” ซึ่งอาจกระทบต่อเสรีภาพและการตรวจสอบการใช้อำนาจในระยะยาว

ขณะเดียวกัน แนวคิด Anti-SLAPP ยังเชื่อมโยงกับหลักสิทธิมนุษยชนสากล และหลัก UNGPs ว่าด้วยธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน ที่เน้นให้รัฐและภาคธุรกิจต้องเคารพเสรีภาพของประชาชน และไม่ใช้กระบวนการยุติธรรมเป็นเครื่องมือกดดันผู้เปิดโปงข้อมูลสาธารณะ

อ้างอิง: บทความ “เมื่อการฟ้องคดีกลายเป็นเครื่องมือปิดปากประชาชน” โดย วัส ติงสมิตร

สำนักข่าววิหคนิวส์

ฟ้องปิดปาก #SLAPP #AntiSLAPP #สิทธิมนุษยชน #ศาลฎีกา #กฎหมายไทย #เสรีภาพการแสดงความคิดเห็น #ข่าวการเมือง #วิหคนิวส์ #ประชาธิปไตย