วันที่ 8 กรกฎาคม 2569 เวลา 15.00 น.

การเมืองไทยเข้าสู่จุดร้อนอีกครั้ง ก่อนศาลรัฐธรรมนูญนัดวินิจฉัยคดี พ.ร.ก.กู้เงิน 4 แสนล้านบาท ในวันที่ 9 กรกฎาคม 2569 ว่าการออกพระราชกำหนดดังกล่าวเข้าข่ายขัดรัฐธรรมนูญ มาตรา 172 หรือไม่ หลังมี สส.ฝ่ายค้านยื่นเรื่องให้ศาลตรวจสอบ

ประเด็นนี้ไม่ใช่แค่ “รัฐบาลจะกู้เงินได้หรือไม่ได้” แต่คือการทดสอบฐานความชอบธรรมของเครื่องมือการคลังระดับประเทศ เพราะ พ.ร.ก.ฉบับนี้ถูกประกาศใช้เพื่อแก้ปัญหาผลกระทบจากวิกฤตพลังงาน และมีผลตั้งแต่วันที่ 9 พฤษภาคม 2569

ตามรัฐธรรมนูญ 2560 มาตรา 172 การออกพระราชกำหนดทั่วไปต้องอยู่ภายใต้เงื่อนไขสำคัญ เช่น เพื่อรักษาความปลอดภัยของประเทศ ความปลอดภัยสาธารณะ ความมั่นคงทางเศรษฐกิจ หรือป้องปัดภัยพิบัติสาธารณะ และต้องเป็นกรณีฉุกเฉินที่มีความจำเป็นรีบด่วนอันมิอาจหลีกเลี่ยงได้

ดังนั้น หากศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่า พ.ร.ก.กู้เงิน 4 แสนล้านบาทขัดรัฐธรรมนูญ 100% ผลแรกที่เกิดขึ้นทันทีคือรัฐบาลจะเสียฐานความชอบธรรมทางกฎหมายของเครื่องมือการคลังสำคัญ เพราะมาตรการที่ถูกออกแบบไว้ผ่านช่องทางพิเศษจะถูกตั้งคำถามว่า “ข้ามกระบวนการปกติ” หรือไม่

แรงกระแทกต่อมาจะไม่หยุดอยู่ที่ตัวเลข 4 แสนล้านบาท แต่จะไหลเข้าสู่สนามการเมืองทันที ฝ่ายค้านจะใช้คำวินิจฉัยเป็นอาวุธโจมตีรัฐบาล พรรคร่วมจะประเมินต้นทุนการอยู่ต่อ ตลาดทุนจะอ่านความเสี่ยงเชิงนโยบาย และภาคธุรกิจจะจับตาว่ารัฐบาลยังควบคุมจังหวะเศรษฐกิจได้หรือไม่

งบพลังงาน มาตรการพยุงค่าครองชีพ และโครงการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานที่เคยถูกวางไว้ภายใต้ พ.ร.ก. อาจต้องถูกออกแบบใหม่ผ่านช่องทางงบประมาณหรือกฎหมายปกติ ซึ่งหมายความว่าเวลา ต้นทุนทางการเมือง และความเชื่อมั่นของประชาชนจะกลายเป็นตัวแปรเสี่ยงพร้อมกัน

REMORA อ่านว่า จุดชี้ขาดหลังคำวินิจฉัยไม่ใช่แค่ “ใครแพ้ ใครชนะ” แต่คือรัฐบาลจะรับผิดชอบอย่างไรโดยไม่ทำให้รัฐเสียสมดุล หากรัฐบาลนิ่งเกินไป จะถูกมองว่าไม่รับผิดชอบ แต่ถ้าขยับแรงเกินไป ก็อาจเปิดแรงสั่นสะเทือนต่อเสถียรภาพรัฐบาลเอง

ฉากทัศน์หลักคือรัฐบาลต้องเร่งจัดระเบียบอำนาจใหม่ อาจเริ่มจากการปรับ ครม. เจรจาพรรคร่วม ออกมาตรการเศรษฐกิจชุดใหม่ หรือผลักกลไกงบประมาณปกติเข้ามาแทน แต่หากแรงกดดันทางการเมืองสูงเกินควบคุม ทางเลือกขั้นหนักอย่างการลาออกหรือยุบสภาตามกลไกรัฐธรรมนูญอาจถูกหยิบขึ้นมาวางบนโต๊ะ

ในอีกด้าน หากศาลวินิจฉัยว่าพระราชกำหนดยังอยู่ในกรอบรัฐธรรมนูญ รัฐบาลจะได้แรงหนุนทางกฎหมายกลับมา แต่ไม่ได้หมายความว่าเกมจบ เพราะฝ่ายค้านและสังคมยังสามารถตรวจสอบต่อได้ว่าเงินกู้ถูกใช้ตรงเป้าหมาย โปร่งใส และสร้างผลลัพธ์ทางเศรษฐกิจจริงหรือไม่

Probability Shift ของข่าวนี้จึงกำลังเคลื่อนจาก “รอคำตัดสินศาล” ไปสู่ “วัดความสามารถของรัฐในการรักษานิติรัฐ เสถียรภาพรัฐบาล และความเชื่อมั่นประเทศ”

บทสรุปของ REMORA คือ คดี พ.ร.ก.กู้เงิน 4 แสนล้านบาท ไม่ใช่แค่คดีการคลัง แต่เป็นคดีวัดความสามารถของรัฐบาลในการยืนอยู่บนกฎหมายโดยไม่ทำให้เศรษฐกิจสะดุด และรักษาเสถียรภาพการเมืองโดยไม่ทำให้ประเทศจ่ายต้นทุนแพงกว่าเดิม

เพราะหากศาลชี้ผิดจริง เกมต่อไปจะไม่ใช่แค่ “เงินกู้หายไปไหน”
แต่คือคำถามที่หนักกว่านั้น —
รัฐบาลยังมีอำนาจนำพอจะพาประเทศผ่านแรงสั่นสะเทือนนี้หรือไม่

REMORA
นักวิเคราะห์ สำนักข่าววิหคนิวส์ รายงาน

อ้างอิง:
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 มาตรา 172 / ราชกิจจานุเบกษา / ศาลรัฐธรรมนูญ / Thai PBS / ไทยรัฐ / สำนักข่าวอิศรา