25 ก.ย. 2569
🔥 เดือด! นักวิชาการกฎหมายเปิด 5 จุดชี้เป็นชี้ตายกระบวนการยุติธรรมไทย ตั้งแต่การเข้าถึงสิทธิ การคุ้มครองเสรีภาพ ความโปร่งใส ความเป็นอิสระ ไปจนถึงการไกล่เกลี่ย พร้อมย้ำชัด “กฎหมายต้องไม่เลือกหน้า” และกระบวนการยุติธรรมต้องเป็นที่พึ่งของประชาชนได้จริง
ผศ.สรศักดิ์ มั่นศิลป์ ประธานหลักสูตรนิติศาสตรบัณฑิต โรงเรียนกฎหมายและการเมือง มหาวิทยาลัยสวนดุสิต เผยแพร่บทความเรื่อง “กระบวนการยุติธรรมไทย (เพื่อ) ใคร? ใช่ประชาชนทุกคนหรือไม่?”
โดยชี้ว่า ตามหลักวิชาการ กระบวนการยุติธรรมควรมีไว้เพื่อประชาชนทุกคนอย่างเสมอภาค ไม่ควรเอื้อประโยชน์แก่อภิสิทธิ์ชน กลุ่มทุน หรือผู้มีอำนาจ
แต่ในทางปฏิบัติ สังคมยังคงตั้งคำถามถึงความสามารถของระบบยุติธรรมไทย ว่ายังสร้างความเป็นธรรมและความเชื่อมั่นให้ประชาชนได้มากเพียงใด
⚡️ เปิด 5 ปมใหญ่ที่ต้องจับตา
- สิทธิมี แต่เข้าไม่ถึง ก็ไร้ความหมาย
การมีสิทธิตามกฎหมายเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ หากประชาชนไม่สามารถใช้สิทธินั้นได้จริง
ทั้งค่าใช้จ่ายในการดำเนินคดี การเข้าถึงทนายความ การประกันตัว ระยะเวลาในการพิจารณาคดี และความรู้ด้านกฎหมาย ล้วนเป็นอุปสรรคสำคัญ โดยเฉพาะต่อผู้มีรายได้น้อยและกลุ่มเปราะบาง
ดังนั้น ความเสมอภาคจึงต้องหมายถึงการที่ประชาชนทุกคนสามารถเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม และได้รับประโยชน์จากระบบอย่างเป็นธรรมจริง
🔥 2. รัฐใช้อำนาจ ต้องไม่ล้ำสิทธิประชาชน
การจำกัดสิทธิและเสรีภาพต้องทำเท่าที่จำเป็นและสมควรแก่เหตุ
หลักสันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นผู้บริสุทธิ์ สิทธิในการต่อสู้คดี สิทธิในการมีทนายความ และการคุ้มครองศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ต้องได้รับการรับรองอย่างจริงจัง
เพราะนี่คือเครื่องชี้ว่า รัฐเคารพสิทธิและเสรีภาพของประชาชนมากเพียงใด
⚠️ 3. ยุติธรรมช้า ประชาชนก็เจ็บ แต่เร็วเกินไปก็พังได้
กระบวนการยุติธรรมที่ล่าช้า ซับซ้อน หรือไม่ชัดเจน ย่อมเพิ่มภาระให้ประชาชน และอาจทำให้ผู้ที่ควรได้รับความเป็นธรรมต้องเดือดร้อนจากตัวกระบวนการเอง
แต่ในอีกด้าน ความรวดเร็วต้องไม่แลกกับความรอบคอบ
เพราะ ความยุติธรรมที่เร็ว แต่ไม่เป็นธรรม ก็ไม่ใช่ความยุติธรรม
🚨 4. องค์กรยุติธรรมต้องอิสระ แต่ห้ามไร้การตรวจสอบ
ความเป็นอิสระจากการแทรกแซงถือเป็นหัวใจสำคัญ
แต่ความเป็นอิสระต้องไม่กลายเป็นเกราะป้องกันการตรวจสอบ
ทุกการใช้อำนาจรัฐต้องมีความรับผิดชอบ และสามารถตรวจสอบได้ เพื่อรักษาสมดุลระหว่าง “ความเป็นอิสระ” กับ “ความรับผิดชอบ”
⚡️ 5. ไกล่เกลี่ยช่วยได้ แต่ต้องไม่บีบคนอ่อนแอ
กระบวนการยุติธรรมทางเลือก เช่น การไกล่เกลี่ยข้อพิพาท สามารถช่วยลดเวลาและค่าใช้จ่ายได้
แต่จะเกิดความเป็นธรรมได้ ก็ต่อเมื่อคู่กรณีมีข้อมูลเพียงพอ มีอำนาจต่อรองอย่างเหมาะสม และตัดสินใจด้วยความสมัครใจ
หากฝ่ายหนึ่งเสียเปรียบอย่างชัดเจน การไกล่เกลี่ยก็อาจไม่ใช่คำตอบของความเป็นธรรม
🔥 บทสรุปอยู่ที่ “ความเชื่อมั่นของประชาชน”
ผศ.สรศักดิ์ย้ำว่า สิ่งสำคัญที่สุดของกระบวนการยุติธรรม คือการทำให้ประชาชนเชื่อมั่นว่า
กฎหมายมีความศักดิ์สิทธิ์
ผู้ฝ่าฝืนต้องได้รับผลตามกฎหมาย
และกฎหมายต้องบังคับใช้กับทุกคนอย่างเสมอภาค
ขณะเดียวกัน กลไกรัฐต้องตรวจสอบและถ่วงดุลอำนาจอย่างจริงจัง
หากประชาชนสามารถพึ่งพากระบวนการยุติธรรมได้ในยามเดือดร้อน นั่นจึงจะเป็นรากฐานสำคัญที่ทำให้ระบบยุติธรรมไทยแข็งแรงและได้รับความไว้วางใจจากสังคม
สำนักข่าววิหคนิวส์
#กระบวนการยุติธรรม #กฎหมาย #ความเป็นธรรม #ประชาชน #สิทธิและเสรีภาพ #ความยุติธรรม #ผศ.สรศักดิ์ มั่นศิลป์ #วิหคนิวส์ #สยามรัฐ