28 กันยายน 2569
ท่ามกลางสถานการณ์น้ำท่วมที่กลับมาเป็นปัญหาในหลายพื้นที่ ช่วงปลายเดือนกันยายน 2569 มีการนำพระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เมื่อครั้งเกิดวิกฤตน้ำท่วมใหญ่กรุงเทพมหานครในปี 2538 กลับมาเผยแพร่อีกครั้ง
พระราชดำรัสตอนหนึ่งที่ถูกกล่าวถึงอย่างกว้างขวาง คือ “เราต้องช่วยเดี๋ยวนี้ไม่ใช่ช่วยทีหลัง” ซึ่งมีหลักฐานบันทึกว่า พระองค์พระราชทานพระราชดำรัสในการประชุมแก้ไขวิกฤตการณ์ปัญหาน้ำท่วม เมื่อวันที่ 19 กันยายน 2538 โดยทรงเน้นถึงความจำเป็นของการช่วยเหลือประชาชนอย่างเร่งด่วน ไม่ปล่อยให้ความเสียหายเกิดขึ้นก่อนแล้วจึงค่อยเข้าไปแก้ไข
ในวันดังกล่าว พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 พระราชทานพระราชดำรัสแก่อธิบดีกรมชลประทาน ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร และเจ้าหน้าที่หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ณ สวนจิตรลดา พระราชวังดุสิต เพื่อหาแนวทางรับมือสถานการณ์น้ำท่วมกรุงเทพมหานครที่กำลังรุนแรงในขณะนั้น
หนึ่งในแนวทางสำคัญที่พระองค์ทรงอธิบาย คือหลัก “แก้มลิง” เปรียบเทียบกับพฤติกรรมของลิงที่เก็บอาหารไว้ในกระพุ้งแก้มก่อน แล้วจึงค่อยนำออกมากินภายหลัง โดยนำหลักคิดนี้มาใช้กับการบริหารจัดการน้ำ ให้มีพื้นที่รองรับน้ำไว้ชั่วคราวก่อนค่อยระบายออกเมื่อสามารถทำได้
ต่อมาเมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน 2538 ยังมีพระราชดำริเรื่องการจัดพื้นที่กักเก็บน้ำเพื่อบรรเทาน้ำท่วมในแนวอยุธยา ปทุมธานี นนทบุรี กรุงเทพมหานคร และสมุทรปราการ โดยทรงมองการจัดการน้ำทั้งในมิติการป้องกันน้ำท่วมและการเก็บน้ำไว้ใช้ประโยชน์ในภายหลัง
พระราชดำรัสในปี 2538 จึงไม่ได้พูดเพียงเรื่องการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า แต่ยังวางหลักสำคัญเรื่องการป้องกัน การเตรียมพื้นที่รับน้ำ และการจัดการน้ำอย่างเป็นระบบ เพื่อช่วยลดความเสียหายก่อนที่จะลุกลามถึงบ้านเรือนและชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชน
พระองค์ยังทรงชี้ให้เห็นในพระราชดำรัสภายหลังว่า น้ำมีทั้งคุณและโทษ การบริหารจัดการจึงต้องเข้าใจว่าน้ำมาจากไหน จะไหลไปทางใด และต้องเตรียมระบบรองรับให้เหมาะสม ก่อนสถานการณ์จะเข้าสู่ภาวะวิกฤต
เมื่อย้อนกลับมาถึงปี 2569 หลักคิดจากเมื่อกว่า 30 ปีก่อนยังถูกนำมากล่าวถึงทุกครั้งที่ประเทศไทยเผชิญน้ำท่วม เพราะสาระสำคัญยังคงชัดเจนว่า การช่วยเหลือประชาชนที่กำลังเผชิญภัยไม่ควรรอให้ความเสียหายเกิดขึ้นเต็มที่ก่อน
สำหรับครอบครัวที่น้ำกำลังเข้าบ้าน ถนนกำลังถูกตัดขาด หรือทรัพย์สินกำลังเสียหาย เวลาเพียงไม่กี่ชั่วโมงอาจสร้างความแตกต่างมหาศาล และนั่นคือสาระของคำว่า “ช่วยเดี๋ยวนี้ ไม่ใช่ช่วยทีหลัง” ที่ยังถูกหยิบยกขึ้นมาเตือนใจถึงวันนี้
สำนักข่าววิหคนิวส์
อ้างอิง
สำนักงาน กปร. — พระราชดำรัสด้านการพัฒนาแหล่งน้ำ พระราชทานแก่อธิบดีกรมชลประทาน ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ณ สวนจิตรลดา วันที่ 19 กันยายน 2538
สำนักงาน กปร. — พระราชดำรัส วันที่ 4 ธันวาคม 2538 ว่าด้วยการบริหารจัดการน้ำและการรับมืออุทกภัย
มูลนิธิประเทศไทยใสสะอาด — บันทึกพระราชดำรัสการประชุมแก้ไขวิกฤตการณ์น้ำท่วม วันที่ 19 กันยายน 2538 ซึ่งมีข้อความ “เราต้องช่วยเดี๋ยวนี้ไม่ใช่ช่วยทีหลัง”
#ในหลวงรัชกาลที่9 #รัชกาลที่9 #พระราชดำรัส #เราต้องช่วยเดี๋ยวนี้ #ไม่ใช่ช่วยทีหลัง #น้ำท่วม #น้ำท่วมกรุงเทพ #แก้มลิง #บริหารจัดการน้ำ #พระราชดำริ #อุทกภัย #ช่วยเหลือประชาชน #วิหคนิวส์