ดุลย์ จุลกะเศียน
นักวิเคราะห์ สำนักข่าววิหคนิวส์ รายงาน
น้ำท่วม กทม. และปริมณฑลไม่ได้เกิดจากฝนอย่างเดียว แต่เป็นผลจากน้ำเหนือ น้ำป่าสัก ฝนในพื้นที่ ความสามารถของคลอง แก้มลิง ปั๊ม ทางผันน้ำ และระดับน้ำทะเล
ปี พ.ศ. 2538 รัชกาลที่ 9 พระราชทานแนวคิด “แก้มลิง” ให้พักน้ำไว้เมื่อปลายน้ำระบายไม่ได้ แล้วค่อยระบายออกเมื่อน้ำลด
บทเรียน ราคาแพง คือ
ปี พ.ศ. 2554 แสดงให้เห็นว่า ไม่ใช่แค่ “ยอดน้ำสูงสุด ” แต่ ”ปริมาตรน้ำและระยะเวลาที่น้ำค้างในระบบ “ก็สำคัญมาก
ต่อมา พื้นที่ฝั่งตะวันออกเปลี่ยนจากพื้นที่ลุ่มและเกษตรเป็นเมืองมากขึ้น รวมถึง หนองงูเห่าที่พัฒนาเป็นสนามบินสุวรรณภูมิ ทำให้พื้นที่ต้องพึ่งระบบคลอง ปั๊ม และทางระบายทางวิศวกรรมมากขึ้น
บทเรียนราคาแพง คือ
เมื่อพื้นที่ลุ่มถูกเปลี่ยนเป็นเมือง ต้องสร้างพื้นที่พักน้ำและทางระบายทดแทนให้ทัน
กรุงเทพฯ ฝั่งตะวันออกเคยประเมินว่าต้องการ
พื้นที่พักน้ำประมาณ 13 ล้านลูกบาศก์เมตร
แต่มีแก้มลิงประมาณ 7.66 ล้านลูกบาศก์เมตร หรือราวร้อยละ 59 !!!
ขาดอีก 40% ทำอย่างไร ?
กรณี คู้บอน–บางชัน ตามแผนเดิมมีความจุรวมประมาณ 946,400 ลูกบาศก์เมตร แต่จนถึงปี พ.ศ. 2569 ยังไม่ได้เกิดขึ้นตามรูปแบบเดิม
เพราะอะไร?
ขณะเดียวกันรัฐบาลอนุมัติโครงการ คลองระบายน้ำหลากชัยนาท–ป่าสัก–อ่าวไทย
มากกว่า 160,000 ล้านบาท
เพื่อช่วยผันน้ำก่อนลงเจ้าพระยาตอนล่าง
แต่โครงการนี้ไม่สามารถแทนแก้มลิงและระบบระบายน้ำในเมืองได้ทั้งหมด
3 Scenarios ตุลาคม พ.ศ. 2569
Scenario A ร้อยละ 50
ระบบหลักยังควบคุมได้ แต่น้ำท่วมเมืองเกิดเป็นจุด
Scenario B ร้อยละ 40
ฝนใหม่มาเร็วกว่าการคืนพื้นที่ว่างของคลองและแก้มลิง หลายพื้นที่อาจท่วมพร้อมกัน 1 ถึง 3 วัน
Scenario C ร้อยละ 10
น้ำเหนือ ป่าสัก ฝน น้ำทะเลหนุน และพื้นที่รับน้ำใกล้อิ่มตัวพร้อมกัน จนระบบระบายเข้าใกล้ขีดจำกัด
ข้อสรุป
พ.ศ. 2538 สอนว่า น้ำต้องมีที่พัก
พ.ศ. 2554 สอนว่า พื้นที่พักน้ำอย่างเดียวไม่พอ หากน้ำมีปริมาตรมากและอยู่นาน
พ.ศ. 2569 สอนว่า การขยายเมืองต้องมาพร้อม Storage และ Drainage ที่เพิ่มตามทัน
บทเรียนสำคัญที่สุดคือ
หากพื้นที่ลุ่มและทางน้ำธรรมชาติถูกเปลี่ยนเป็นเมือง ถนน หรือสนามบิน แต่พื้นที่รับน้ำและทางระบายทดแทนเพิ่มไม่ทัน ความเสี่ยงน้ำท่วมจะสะสมเป็นปัญหาเชิงโครงสร้าง
บทเรียน ราคาแพง มีหมดแล้ว
ใครต้องทำให้สำเรึจ??
ดุลย์ จุลกะเศียน
นักวิเคราะห์
สำนักข่าววิหคนิวส์
3 ตุลาคม พ.ศ. 2569
อ้างอิง: สำนักงาน กปร., ThaiWater, สศช., ธนาคารโลก, กรุงเทพมหานคร, กรมชลประทาน, รัฐบาลไทย
#อุทกภัย #น้ำท่วม2569 #น้ำท่วมกรุงเทพ #แก้มลิง #หนองงูเห่า #สนามบินสุวรรณภูมิ #คู้บอน #บางชัน #น้ำท่วม2538 #มหาอุทกภัย2554 #บริหารจัดการน้ำ #วิหคนิวส์