19 กันยายน 2569
ดร.เทอดศักดิ์ เจียมกิจวัฒนา ผู้เชี่ยวชาญยุทธศาสตร์การเมืองและการปกครองชั้นสูง เผยแพร่ข้อความอธิบายความหมายของคำว่า “รัฐพันลึก” หรือ Deep State โดยเสนอว่า คำดังกล่าวไม่ควรถูกเข้าใจว่าเป็นบุคคลหรือกลุ่มอำนาจที่อยู่เบื้องหลังรัฐบาลและสั่งการทางการเมืองทั้งหมด
ดร.เทอดศักดิ์ระบุว่า หากพิจารณาในเชิงวาทกรรม คำว่า “รัฐพันลึก” อาจทำให้เกิดความเข้าใจว่าเป็นบุคคลที่อยู่เบื้องหลังและสามารถสั่งการเหนือรัฐบาล รวมถึงเป็นผู้บงการทางการเมือง โดยความเข้าใจดังกล่าวมักเชื่อมโยงไปถึงสถาบันต่าง ๆ
อย่างไรก็ตาม ดร.เทอดศักดิ์เสนอว่า ในความหมายที่ตนต้องการอธิบาย “รัฐพันลึก” เป็นกลุ่มบุคคลหรือองค์กรจากภาคประชาชนที่ไม่มีตำแหน่งหรือยศทางการเมือง และมีอยู่ในหลายประเทศ โดยในบางประเทศใช้คำว่า Deep State
เขาอธิบายว่า กลุ่มดังกล่าวมีบทบาทเกี่ยวข้องกับการปกป้องประเทศ โดยไม่ได้มุ่งหวังผลตอบแทนส่วนตัว พร้อมยกตัวอย่างหนังสือ “นายอินทร์ผู้ปิดทองหลังพระ” ซึ่งเป็นงานทรงแปลจากเรื่อง A Man Called Intrepid ของ William Stevenson โดยพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช
ข้อมูลจากศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธรระบุว่า หนังสือดังกล่าวเกี่ยวกับเซอร์วิลเลียม สตีเฟนสัน หัวหน้าหน่วยสืบราชการลับอาสาสมัครของอังกฤษในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ซึ่งมีรหัสว่า “Intrepid” และทำหน้าที่รวบรวมข้อมูลทางการทหารของเยอรมนี รายงานต่อเซอร์วินสตัน เชอร์ชิล และประธานาธิบดีแฟรงกลิน ดี. รูสเวลต์
ดร.เทอดศักดิ์นำเรื่องดังกล่าวมาเปรียบเทียบกับกลุ่มบุคคลที่ทำงานเบื้องหลังเพื่อประโยชน์ของประเทศ โดยระบุว่า คนกลุ่มนี้อาจทำงานโดยไม่เป็นที่เปิดเผย และเปรียบเทียบกับแนวคิด “ปิดทองหลังพระ” รวมถึงกล่าวถึง “เสรีไทย” ในบริบทของการทำประโยชน์เพื่อส่วนรวม
สำหรับประเทศไทย ดร.เทอดศักดิ์ระบุว่า กลุ่มที่ตนกล่าวถึงถูกเรียกด้วยคำต่าง ๆ ในอดีต เช่น “มือที่มองไม่เห็น” “Invisible Hand” “เสรีไทย” และ “นายอินทร์ผู้ปิดทองหลังพระ” พร้อมเสนอว่า คนกลุ่มนี้เป็นประชาชนทั่วไปที่ต้องการทำประโยชน์ให้ประเทศ โดยไม่ได้มุ่งแสวงหาอำนาจทางการเมือง
ดร.เทอดศักดิ์ยังกล่าวถึงนักการเมือง โดยระบุว่า นักการเมืองบางกลุ่มมุ่งแสวงหาผลประโยชน์ให้ตนเอง ครอบครัว พรรคพวก และมองการเมืองเป็นอาชีพ ขณะที่กลุ่มที่เขาเรียกว่า “รัฐพันลึก” ในความหมายของตน มุ่งทำประโยชน์เพื่อประชาชนส่วนใหญ่
พร้อมระบุว่า กลุ่มดังกล่าวไม่ได้เป็น “มือมืด” หรือ “มือที่มองไม่เห็น” ตามความเข้าใจของบางกลุ่มทางการเมือง แต่เป็นประชาชนที่ใช้ความรู้และปัญญาเพื่อช่วยเหลือประเทศ และต้องการให้ประเทศเกิดความสงบเรียบร้อย
ทั้งนี้ ในทางวิชาการ คำว่า Deep State หรือรัฐพันลึก มีคำอธิบายแตกต่างกัน โดยงานศึกษาบางแนวอธิบายว่าเป็นโครงสร้างอำนาจที่ดำรงอยู่คู่ขนานกับรัฐปกติ หรือเครือข่ายอำนาจที่สามารถมีอิทธิพลต่อทิศทางทางการเมืองโดยไม่อยู่ภายใต้โครงสร้างรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งโดยตรง
สำนักข่าววิหคนิวส์
อ้างอิง: ข้อความของ ดร.เทอดศักดิ์ เจียมกิจวัฒนา / ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร / งานศึกษาด้านรัฐพันลึก
#รัฐพันลึก #DeepState #ดรเทอดศักดิ์ #นายอินทร์ผู้ปิดทองหลังพระ #เสรีไทย #การเมืองไทย #สำนักข่าววิหคนิวส์