กรุงเทพฯ — 19 สิงหาคม 2569
ประเด็น Barcode และ QR Code บนบัตรเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (ส.ส.) กำลังเข้าสู่ช่วงสำคัญ หลังศาลรัฐธรรมนูญนัดไต่สวนพยานบุคคลในวันที่ 26 สิงหาคม 2569 กรณีมีคำร้องตั้งข้อสงสัยว่า การกำหนดรหัสบนบัตรเลือกตั้งอาจกระทบต่อหลักการ “ลงคะแนนโดยลับ” ตามรัฐธรรมนูญหรือไม่
คดีดังกล่าวสืบเนื่องจากผู้ตรวจการแผ่นดินได้รับคำร้องรวม 22 เรื่อง เกี่ยวกับการจัดทำและจัดพิมพ์บัตรเลือกตั้งในการเลือกตั้งทั่วไปวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 ก่อนส่งเรื่องให้ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณา
🚨 26 ส.ค. ศาลเรียก 5 พยาน
ศาลรัฐธรรมนูญกำหนดไต่สวนพยานบุคคล 5 ปาก โดยมีบุคคลจากคณะกรรมการการเลือกตั้ง รวมถึงเลขาธิการ กกต. เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง และผู้บริหารบริษัทเอกชนที่เกี่ยวข้องกับการพิมพ์บัตรเลือกตั้ง เพื่อให้ข้อมูลเกี่ยวกับระบบรหัสบนบัตรและกระบวนการจัดการบัตรเลือกตั้ง
ประเด็นสำคัญคือข้อร้องเรียนว่า Barcode และ QR Code อาจทำให้สามารถตรวจสอบย้อนกลับไปยังบัตรหรือตัวผู้ลงคะแนนได้ ซึ่งเกี่ยวข้องโดยตรงกับหลักการลงคะแนนโดยลับ
⚠️ ศาลสั่งงดถ่ายทอดสด
จุดที่ทำให้คดีถูกจับตามองมากขึ้น คือศาลรัฐธรรมนูญมีคำสั่งให้ งดถ่ายทอดสดทั้งภาพและเสียงการไต่สวน โดยอนุญาตให้เฉพาะคู่กรณีและบุคคลที่ศาลเห็นสมควรเข้าร่วมรับฟังการไต่สวน
อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่ากระบวนการทั้งหมดเป็น “ความลับ” เพราะมีรายงานว่าคู่กรณียังสามารถตรวจดูและคัดสำเนาพยานหลักฐานในรูปข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ได้ เว้นแต่เอกสารที่ถูกกำหนดชั้นความลับ
🔎 ปมสำคัญอยู่ที่ “รหัส” กับ “ความลับของคะแนน”
ข้อถกเถียงไม่ได้อยู่เพียงว่าบัตรมี QR Code หรือ Barcode หรือไม่ แต่เป็นเรื่องว่า รหัสเหล่านั้นสามารถเชื่อมโยงกลับไปยังผู้ใช้สิทธิและคะแนนที่ลงได้จริงหรือไม่
ก่อนหน้านี้มีข้อมูลจากการตรวจสอบและการทดลองเกี่ยวกับบาร์โค้ดบนบัตรที่ทำให้เกิดข้อถกเถียงเรื่องความสามารถในการเชื่อมโยงรหัสบนบัตรกับข้อมูลต้นขั้วเลือกตั้ง ขณะที่ฝ่ายที่เกี่ยวข้องยืนยันว่ากระบวนการจัดเก็บบัตรและต้นขั้วมีมาตรการป้องกัน ไม่สามารถนำข้อมูลมาเชื่อมโยงผู้ลงคะแนนกับผู้สมัครที่เลือกได้โดยตรง
ดังนั้น การมี QR Code บนบัตรเพียงอย่างเดียว ยังไม่เท่ากับศาลวินิจฉัยว่าการเลือกตั้งไม่ชอบด้วยรัฐธรรมนูญ ประเด็นที่ศาลกำลังตรวจสอบคือผลทางกฎหมายและข้อเท็จจริงว่า ระบบดังกล่าวทำให้หลักการลงคะแนนโดยลับถูกกระทบหรือไม่
💥 อีกแฟ้มร้อน “ฮั้ว สว.” ยังถูกขยายผล
ขณะเดียวกัน การเมืองไทยยังมีอีกประเด็นที่ถูกจับตาคือคดีเกี่ยวกับการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา โดยมีรายงานข่าวเกี่ยวกับข้อกล่าวอ้างของพยานเรื่องการจัดทำโพย การควบคุมผู้สมัคร และการให้ผู้สมัครบางรายเซ็นใบลาออกล่วงหน้า
ส่วนตัวเลข ประมาณ 500 ล้านบาท และข้อกล่าวหาเกี่ยวกับเครือข่ายหรือการจ่ายเงิน เป็นข้อมูลจากการกล่าวอ้างและรายงานข่าวที่ยังต้องผ่านการตรวจสอบข้อเท็จจริงและกระบวนการตามกฎหมาย จึงยังไม่ควรถือเป็นข้อยุติ
สรุป: วันที่ 26 สิงหาคม 2569 จะเป็นอีกวันสำคัญของคดีบัตรเลือกตั้ง 2569 เพราะศาลรัฐธรรมนูญจะไต่สวนพยาน 5 ปากในประเด็น Barcode–QR Code กับหลักการลงคะแนนโดยลับ ขณะที่ศาลสั่งงดถ่ายทอดสดการไต่สวน แต่ยังเปิดช่องให้คู่กรณีตรวจสอบพยานหลักฐานตามเงื่อนไขของศาล
ส่วนคำถามว่าประเด็นนี้จะถึงขั้นกระทบผลการเลือกตั้งหรือสถานะของ ส.ส. ทั้งสภาหรือไม่ ยังไม่มีคำวินิจฉัยของศาลในประเด็นดังกล่าว จึงต้องรอผลการพิจารณาและคำวินิจฉัยอย่างเป็นทางการต่อไป
สำนักข่าววิหคนิวส์
อ้างอิง: ศาลรัฐธรรมนูญ / Reuters / ไทยโพสต์ / PostToday / สำนักข่าวอิศรา / Nation TV / มติชน / ไทยรัฐ