ปฏิรูปที่ดินไทยครั้งสุดท้าย? เปิด 3 ฉากทัศน์พลิกแผ่นดินไทยสู่มหาอำนาจเศรษฐกิจในศตวรรษหน้า

ดุลย์ จุลกะเศียน นักวิเคราะห์ สำนักข่าววิหคนิวส์

ตลอดเวลากว่า 150 ปีนับตั้งแต่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ทรงเริ่มการปฏิรูปการปกครอง การคลัง และระบบกรรมสิทธิ์ที่ดินสมัยใหม่ ประเทศไทยสามารถรักษาเอกราชและสร้างรากฐานเศรษฐกิจสมัยใหม่ได้สำเร็จ แต่คำถามสำคัญในศตวรรษที่ 21 คือ ประเทศไทยได้ใช้ “แผ่นดิน” ซึ่งเป็นทรัพยากรที่มีค่าที่สุดของชาติอย่างเต็มศักยภาพแล้วหรือยัง

หากวันนี้ประเทศไทยสามารถดำเนินการปฏิรูปการบริหารประเทศครั้งใหญ่จนเกิดระบบการปกครองที่มีประสิทธิภาพ โปร่งใส และมุ่งผลประโยชน์ระยะยาวของชาติอย่างแท้จริง คำถามต่อไปคือ ประเทศจะเปลี่ยนที่ดินกว่า 320 ล้านไร่ให้กลายเป็นเครื่องยนต์แห่งความมั่งคั่งได้อย่างไร

จากการสังเคราะห์ข้อมูลทางประวัติศาสตร์ เศรษฐศาสตร์ การพัฒนาเมือง และแนวคิด REMORA พบว่าอนาคตของประเทศไทยอาจเคลื่อนเข้าสู่ 3 ฉากทัศน์หลัก

ฉากทัศน์ที่ 1 “Thailand Food-Energy Superpower” ประเทศไทยมหาอำนาจอาหารและพลังงานแห่งเอเชีย

ในอีก 5 ปีข้างหน้า ประเทศจะต้องปฏิรูปการใช้ประโยชน์ที่ดินทั้งระบบ แบ่งพื้นที่อย่างชัดเจนระหว่างพื้นที่เกษตร พื้นที่พลังงาน พื้นที่อุตสาหกรรม และพื้นที่อนุรักษ์ โดยใช้เทคโนโลยีดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์เข้ามาบริหารจัดการ

ภายใน 10 ปี เกษตรกรรมไทยจะไม่ขายวัตถุดิบราคาถูกอีกต่อไป แต่จะเปลี่ยนเป็นอุตสาหกรรมอาหาร สุขภาพ สมุนไพร พลังงานชีวภาพ และคาร์บอนเครดิต

ภายใน 20 ปี ประเทศไทยอาจกลายเป็นคลังอาหารของเอเชียตะวันออกและตะวันออกกลาง ส่งออกอาหารคุณภาพสูง น้ำสะอาด พลังงานสะอาด และเทคโนโลยีเกษตร

ภายใน 50 ปี พื้นที่ชนบทจะกลายเป็นฐานเศรษฐกิจที่มีมูลค่าสูงกว่าหลายเมืองในปัจจุบัน

และในอีกกว่า 100 ปี ประเทศไทยอาจเป็นหนึ่งในศูนย์กลางความมั่นคงด้านอาหารของโลก

ฉากทัศน์ที่ 2 “Network City Thailand” ประเทศแห่งเครือข่ายมหานคร

ปัญหาใหญ่ของไทยตลอดหลายทศวรรษคือการกระจุกตัวของประชากรและเศรษฐกิจในกรุงเทพมหานคร

หากมีการปฏิรูปครั้งใหญ่ รัฐอาจสร้างเครือข่ายเมืองเศรษฐกิจใหม่กว่า 20-30 เมือง เชื่อมต่อด้วยรถไฟความเร็วสูง ท่าเรือน้ำลึก สนามบิน และโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล

ในระยะ 5 ปีแรก จะเกิดการกระจายการลงทุนออกจากกรุงเทพฯ

ภายใน 10 ปี เมืองรองจะกลายเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมเฉพาะทาง เช่น เมืองการแพทย์ เมืองเทคโนโลยี เมืองอาหาร เมืองการศึกษา และเมืองท่องเที่ยว

ภายใน 20 ปี ประเทศไทยจะมีระบบเศรษฐกิจหลายศูนย์กลางแทนการพึ่งพาเมืองเดียว

ภายใน 50 ปี จะเกิดมหานครเครือข่ายที่สามารถแข่งขันกับสิงคโปร์ เซี่ยงไฮ้ โตเกียว และโซลได้

ในอีกกว่า 100 ปี ประเทศไทยอาจกลายเป็นศูนย์กลางการเชื่อมต่อระหว่างมหาสมุทรอินเดียและมหาสมุทรแปซิฟิกอย่างสมบูรณ์

ฉากทัศน์ที่ 3 “Thailand National Land Trust” แผ่นดินไทยในฐานะกองทุนแห่งชาติ

นี่คือฉากทัศน์ที่มีความทะเยอทะยานมากที่สุด

แนวคิดสำคัญคือมองที่ดินของชาติเป็นทรัพย์สินเชิงยุทธศาสตร์ ไม่ใช่เพียงสินทรัพย์ซื้อขาย

รัฐบาลจะรวบรวมฐานข้อมูลที่ดินทั้งประเทศเข้าสู่ระบบดิจิทัล ตรวจสอบได้ทุกแปลง

ที่ดินของรัฐ ที่ราชพัสดุ พื้นที่เศรษฐกิจ และทรัพยากรสำคัญ จะถูกบริหารเหมือนกองทุนความมั่งคั่งแห่งชาติ

รายได้จากการพัฒนาที่ดินจะถูกนำเข้าสู่กองทุนการศึกษา กองทุนสาธารณสุข กองทุนผู้สูงอายุ และกองทุนสิ่งแวดล้อม

ภายใน 20 ปี ประเทศจะมีรายได้ประจำจากทรัพย์สินของชาติ ไม่ต้องพึ่งภาษีเพียงอย่างเดียว

ภายใน 50 ปี รัฐอาจกลายเป็นผู้ถือครองสินทรัพย์เชิงยุทธศาสตร์ที่สร้างกระแสเงินสดมหาศาลให้กับประชาชนทุกคน

และในอีกกว่า 100 ปี ประเทศไทยอาจพัฒนาไปสู่รูปแบบ “รัฐผู้ดูแลทรัพย์สินแห่งชาติ” ที่ประชาชนทุกคนเป็นผู้ได้รับผลประโยชน์ร่วมกัน

มุมมองแบบ REMORA ชี้ว่า เกมที่แท้จริงไม่ใช่การแย่งชิงกรรมสิทธิ์ที่ดิน แต่คือการเพิ่มมูลค่าการใช้ประโยชน์ของที่ดิน

แผ่นดินหนึ่งไร่อาจสร้างรายได้ปีละไม่กี่พันบาท หรืออาจสร้างรายได้ปีละหลายล้านบาท ขึ้นอยู่กับระบบนิเวศทางเศรษฐกิจที่ถูกสร้างขึ้นรอบพื้นที่นั้น

ดังนั้นคำถามสำคัญที่สุดของประเทศไทยในศตวรรษหน้าอาจไม่ใช่ “ใครเป็นเจ้าของที่ดิน” แต่เป็น “ที่ดินทุกไร่ของประเทศไทยสร้างคุณค่าให้ชาติได้มากเพียงใด”

หากการปฏิรูปประเทศสามารถทำได้สำเร็จ และหากการบริหารจัดการที่ดินสามารถยกระดับจากการถือครองไปสู่การสร้างมูลค่า ประเทศไทยมีศักยภาพที่จะก้าวจากประเทศรายได้ปานกลางสู่หนึ่งในประเทศมั่งคั่งที่สุดของโลกได้ภายในศตวรรษหน้า

ดุลย์ จุลกะเศียน
นักวิเคราะห์ สำนักข่าววิหคนิวส์
17 มิถุนายน 2569

#วิหคนิวส์ #ดุลย์จุลกะเศียน #ปฏิรูปที่ดิน #Thailand2030 #Thailand2050 #Thailand2100 #NationalLandTrust #FoodEnergySuperpower #REMORA #ยุทธศาสตร์ชาติ #อนาคตประเทศไทย