💥อดีตผู้พิพากษาฟันธง! พ.ร.บ.สันติสุขมีผลแล้ว ศาลไม่ต้องรอคณะกรรมการฯ สั่งยุติคดี-ปล่อยตัวได้ทันที

26 สิงหาคม 2569

ประเด็นการบังคับใช้ พระราชบัญญัติสร้างเสริมสังคมสันติสุข พ.ศ. 2569 กลายเป็นประเด็นร้อนทันที หลังมีการตั้งข้อถกเถียงว่า ผู้ต้องคดีที่เข้าหลักเกณฑ์นิรโทษกรรมจะต้องรอคำวินิจฉัยจาก “คณะกรรมการสร้างเสริมสังคมสันติสุข” ก่อนหรือไม่ จึงจะสามารถยุติคดีและปล่อยตัวได้

ล่าสุด วัส ติงสมิตร นักวิชาการอิสระและอดีตผู้พิพากษาอาวุโสในศาลฎีกา ออกมาเสนอความเห็นทางกฎหมาย โดยชี้ว่า แนวทางที่ศาลสามารถ สั่งยุติการพิจารณา จำหน่ายคดี และปล่อยตัวได้ทันทีโดยไม่ต้องรอคำวินิจฉัยของคณะกรรมการฯ เป็นแนวทางที่สอดคล้องกับตัวบทและเจตนารมณ์ของกฎหมาย

พ.ร.บ.ฉบับนี้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 23 สิงหาคม 2569 และมีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 24 สิงหาคม 2569 เป็นต้นไป 

สาระสำคัญของกฎหมายกำหนดให้การกระทำของบุคคลที่เข้าร่วมชุมนุมหรือแสดงออกทางการเมือง ซึ่งมีมูลเหตุมาจากความขัดแย้งหรือแรงจูงใจทางการเมือง ในช่วงวันที่ 1 มกราคม 2548 ถึง 16 กรกฎาคม 2568 และเข้าเงื่อนไขตามบัญชีท้ายกฎหมาย ได้รับผลตามกฎหมายนิรโทษกรรม

อย่างไรก็ตาม กฎหมายกำหนดข้อยกเว้นสำคัญ เช่น การทุจริตหรือประพฤติมิชอบ ความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 และความผิดที่ทำให้ผู้อื่นเสียชีวิตหรือได้รับอันตรายสาหัสตามมาตรา 297 รวมถึงความผิดบางประเภทตามที่กฎหมายกำหนด 

⚖️ จุดชี้ขาดอยู่ที่ “มาตรา 7 และมาตรา 8”

วัสชี้ให้เห็นว่า มาตรา 7 ระบุผลของกฎหมายไว้อย่างชัดเจนว่า เมื่อการกระทำเข้าเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด การกระทำนั้น “ไม่เป็นความผิด” และผู้กระทำพ้นจากความรับผิดทางอาญาและทางพินัยตามขอบเขตที่กฎหมายกำหนด

ขณะที่ มาตรา 8 กำหนดผลในแต่ละขั้นตอนของคดีอย่างชัดเจน

หากยังอยู่ระหว่างการสอบสวน พนักงานสอบสวนหรือพนักงานอัยการต้องระงับหรือยุติการสอบสวนหรือการฟ้องคดี

หากฟ้องต่อศาลแล้วและคดีอยู่ระหว่างการพิจารณา ศาลต้อง ยุติการพิจารณาและจำหน่ายคดีออกจากสารบบความ

และหากศาลมีคำพิพากษาลงโทษไปแล้วก่อนกฎหมายมีผลใช้บังคับ หากเข้าหลักเกณฑ์ตามกฎหมาย ให้ถือว่าไม่เคยต้องคำพิพากษาว่ากระทำความผิด และหากอยู่ระหว่างรับโทษ ให้ การลงโทษสิ้นสุดลงและปล่อยตัว ตามเงื่อนไขของกฎหมาย

🔥 “ไม่ต้องรอคณะกรรมการ” คืออีกแนวทางการตีความ

วัสอธิบายว่า ปัจจุบันมีแนวคิดในการตีความออกเป็น 2 แนวทาง

แนวทางแรก เห็นว่าศาลควรรอคณะกรรมการสร้างเสริมสังคมสันติสุขวินิจฉัยก่อน เพราะมาตรา 6 กำหนดให้คณะกรรมการมีอำนาจวินิจฉัยชี้ขาดการได้รับนิรโทษกรรมและการพ้นจากความรับผิด

แต่อีกแนวทางหนึ่งเห็นว่า ผลของการพ้นผิดเกิดขึ้นทันทีโดยอำนาจของกฎหมาย หากข้อเท็จจริงในสำนวนชัดเจนว่าคดีอยู่ในช่วงเวลาและฐานความผิดตามที่กฎหมายกำหนด ศาลจึงสามารถดำเนินการตามมาตรา 8 ได้ทันที

วัสให้น้ำหนักกับแนวทางหลัง โดยเห็นว่าบทบาทของคณะกรรมการฯ เป็นกลไกสำหรับพิจารณาและสะสางกรณีที่มีข้อสงสัยหรือข้อโต้แย้ง ไม่ควรถูกตีความให้กลายเป็น “เงื่อนไขก่อน” ที่ต้องรอจนทำให้การพ้นผิดตามมาตรา 7 ต้องหยุดชะงัก

⚡ จุดสำคัญอยู่ที่การแก้ถ้อยคำในชั้นกรรมาธิการ

เหตุผลสำคัญที่วัสนำมาประกอบการตีความ คือ ในชั้นกรรมาธิการมีการ ตัดข้อความ ที่กำหนดให้ผลการพ้นผิดเริ่มต้นหลังจากคณะกรรมการฯ มีมติเห็นชอบออกไป

จึงสะท้อนว่า ฝ่ายนิติบัญญัติไม่ได้ต้องการให้มติของคณะกรรมการฯ เป็นเงื่อนไขบังคับก่อนที่ผู้ได้รับสิทธิตามกฎหมายจะพ้นผิด

ด้วยเหตุนี้ วัสจึงเห็นว่า หากคดีใดมีข้อเท็จจริงชัดเจนและเข้าหลักเกณฑ์ของ พ.ร.บ. ศาลสามารถ ยุติการพิจารณา จำหน่ายคดี และออกหมายปล่อยตัวได้ทันที โดยไม่จำเป็นต้องรอคำวินิจฉัยของคณะกรรมการฯ

อย่างไรก็ตาม ประเด็นดังกล่าวเป็น ข้อเสนอในการตีความกฎหมายของวัส ติงสมิตร ไม่ใช่คำวินิจฉัยผูกพันศาลทุกแห่ง และการนำไปใช้ในแต่ละคดียังต้องพิจารณาข้อเท็จจริง เงื่อนไขของกฎหมาย และขอบเขตของความผิดเป็นรายกรณี

พ.ร.บ.สร้างเสริมสังคมสันติสุขกำหนดให้คณะกรรมการฯ ต้องดำเนินการตามกฎหมายให้เสร็จภายใน 180 วันนับแต่การประชุมครั้งแรก และสามารถขยายได้อีกไม่เกิน 2 ครั้ง ครั้งละไม่เกิน 90 วัน 

นี่จึงเป็นอีกจุดสำคัญที่ต้องจับตา เพราะการตีความว่า “สิทธิพ้นผิดเกิดทันทีตามกฎหมาย” หรือ “ต้องรอมติคณะกรรมการฯ ก่อน” อาจส่งผลโดยตรงต่อผู้ต้องคดีที่อยู่ระหว่างการพิจารณา รวมถึงผู้ที่กำลังรับโทษและอาจเข้าข่ายได้รับนิรโทษกรรม

สำนักข่าววิหคนิวส์ อ้างอิง

#นิรโทษกรรม

#พระราชบัญญัติสร้างเสริมสังคมสันติสุข

#วัสติงสมิตร

#ศาลชั้นต้น

#ปล่อยตัวจำเลย

#ตีความกฎหมาย

#คณะกรรมการสร้างเสริมสังคมสันติสุข

#สิทธิมนุษยชน

#คดีการเมือง

#สำนักข่าววิหคนิวส์